B-LOGOS, Serdar Sabri

Seçim değil Geçim - V

2011-05-30T22:50:00.008+02:00

GSMH/GSYH büyüme oranlarını 5'er yıllık kümüle rakamlar haline getirdiğimizde on yıllar boyu yaşadığımız ekonomik travmalar daha anlaşılır bir hale geliyor:

AKP'nin 2011 seçimlerinde alacağı oy %39,1
5 yıllık kümüle büyüme oranları ile AKP'nin oy oranları arasında bir parallellik kurmak mümkün ve politik iniş çıkışlardan etkilenmiyor gibi görünüyor. Büyüme rakamlarının halkın cebine yansımasının zaman alması, yıllık büyüme yerine 5 yıllık kümüle değerin korelasyona sahip olmasını açıklıyor olabilir.

Korelasyona göre (2011 GSYH’sini %7 olarak kabul edersek) AKP'nin 2011 yılında yapılacak bir genel seçimde oyu %39,1 olmalı. Ancak bugünlerde 2010 anayasa referandurumdan %58 EVET çıkaran AKP'nin oy oranı %45-50 bandında tahmin ediliyor.

Aşağıdaki grafik (üzerine tıklayınca büyüyorlar) 5 yıllık kümüle GSMH ve AKP oy oranı arasındaki bağlantıyı gösteriyor.

Google domain'leri için yeni DNS ip'si

2011-04-07T19:59:00.009+02:00

Google domain'leri için yeni DNS IP'si: 74.125.43.121 Şuradaki adımları uygulayarak DNS ayarlarını değiştirebilirsiniz: Blogger ve domain name problemi için çözüm

Blogger/blogspot sayfalarına erişemiyorsanız ya da bu sayfadaki resimleri görüntüleyemiyorsanız, bilgisayarınızdaki DNS ayarlarını şu ip'lerle değiştirin: 208.67.222.222 - 208.67.220.220

Engelli Blogger

2011-03-05T15:34:00.004+02:00

Blogger'a erişim mahkeme kararıyla engellendiği için sayfamdaki imajlar görüntülenemiyor. Engelleyenlerin kusuruna bakın lütfen.

MAIL ile BLOG yayınlama

Turkcell henüz blogger’ı engellememiş, bir yerlerden internet’e ulaşan bir telefon bulup bir an önce şu işlemi yaparsanız mail yollayarak blog’unuzda kendinizi ifade etmeye devam edebilirsiniz. Blog’unuzu yönettiğiniz sayfada ‘Settings/E-mail&Mobile’ seçeneklerindeki ‘Email Posting Address’ kısmında bir adres belirleyip, ‘Publish emails immediatiely’ butonunu seçerseniz, belirlediğiniz adrese gönderdiğiniz mail’ler otomatik olarak blog’unuzda yayınlanacaktır.

Osmanlı'nın gerileme döneminde Anadolu'ya & Anadolu'dan göçler

2011-01-11T20:00:00.012+02:00

Osmanlı'nın gerileme ve çöküş yılları müslüman tebanın kaybedilen topraklardan Anadolu'ya, gayrimüslim tebanın da Anadolu'dan dışarıya göçlerine sahne oldu. ABD'li tarihçi Justin McCarthy'nin hazırladığı harita 1770-1923 yılları arasında gerçekleşen bu göçleri anlatıyor.

Yedikıta Dergisi'nde intihal: Hasan Rıza

2011-01-06T21:40:00.011+02:00

Yedikıta Dergisinde yayınlanan "Fatih’in Yanındaki Yeniçeri: Hasan Rıza" yazısındaki fikri ve Zonaro ile Şehit Ressam Hasan Rıza’nın tablolarını karşılaştıran kısa bir yazıyı Haziran 2009’da sitemde yayınlamıştım. Yedikıta Dergisindeki yazının sahibi yazımın üzerine biraz araştırma yapıp yayınlamış anlaşılan. Yazı Radikal’in internet edisyonuna da girmiş.

Fikr-i intihale uğrayan o yazı: Fatih'in yanındaki yeniçeri kimdi?

Atlantropa ile Çanakkale Boğazı'na Baraj

2011-01-01T15:33:00.052+02:00

Atlantropa Alman mimar Herman Sörgel'in (1885-1952) 1920'lerde yarattığı ütopik bir projeydi. Herman Sörgel Akdeniz'in suyunu Afrika kıtası içlerine akıtarak deniz seviyesini azalttıktan sonra Avrupa ile Afrika'nın birleşmesinden doğacak Atlantropa adlı yeni bir kıta yaratmayı planlıyordu. Proje Akdeniz'in iki ucundaki Cebelitarık ve Çanakkale Boğazı'na yapılacak barajlarla tamamlanıyordu. Alman mimar Atlas Okyanusu ve Marmara Denizi'nin su seviyesi Akdeniz'in su seviyesine göre yüksek olacağından boğazlara kurulacak barajlarla çok büyük miktarda enerji üretmeyi planlıyordu. Projeye göre Avrupa ile Afrika İtalya-Sicilya-Tunus üzerinden köprülerle bağlanacaktı. Deniz çekileceği için Ege ve Adriyatik'te önemli miktarda deniz karaya dönüşüyordu. Yunanistan ile Türkiye neredeyse birleşiyordu.

Proje adına bir enstitü kurulmasına rağmen Nazi Almanyası'nda küçümsendi, alay edildi. Atlantropa Herman Sörgel'in şüpheli ölümünden sonra tamamen unutuldu. Mimar, bisikleti ile ders vermeye gittiği üniversitenin dümdüz yolunda bir arabanın çarpması sonucu öldü. Araba sürücüsü bulunamadı.

Akdeniz'in sularının Afrika içlerine aktılmasıyla kara kıtanın ortasında iki büyük göl oluşacaktı:

TİB'in yeni DNS numarası

2010-12-28T20:34:00.018+02:00

Web sayfaları yine erişilmez oldu. Bu kez Fizy'yi kapatırlarken karambolde Google domain name'ine sahip sayfaları da harcadılar. Bu sadece Türk Telekom'un yediği bir nane değil. Sayfalara 2-3 gün öncesinde Turkcell 3G'den girilemez oluyor daha sonra Telekom ADSL'den kapanıyor. Anlaşıldığı kadarıyla olay Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı'nın (TİB) bu kurumlara sansürü tebliğ etmesiyle başlıyor.

Düzeltmek için DNS ayarlarında değişiklik yapmak gerekiyor. Daha önce şurada anlatılan adımları aynen uygulayıp 216.239.38.21 ip'si yerine 74.125.93.121 ip'sini yazmak gerekiyor.

4 Mevsim İstanbul, Alp Alper

2010-12-17T22:03:00.038+02:00

Alp Alper'in olağanüstü güzellikteki TÜRKİYE From 1000 Feet kitabından sonraki projesi 4 Mevsim Istanbul bir haftaya kadar kitapçılarda olacak. Alp Alper kitabı için şunları söylüyor:
Ekibimle yaklaşık 6 yıl gibi bir sürede İstanbul üzerinden farklı zaman ve mevsimlerde uçarak “4 mevsim İSTANBUL” adlı kitabı tamamladım. Kitabın önsözü Ara Güler’e, mevsimlere dair yazılar da Sunay Akın, Mario Levi, M Zaman Saçlıoğlu, Yusuf Erdam, Nemika Tuğcu gibi Türk edebiyatının dev yazarlarına ait. Kitap, İstanbul’da zaman icinde gerek yanarak, gerek yıkılarak, gerek kabuk değiştirerek değişen bir çok tarihi binayı ve dokuyu, 6 yıl içinde 4 mevsim boyunca değişen İstanbul’u, her şeye rağmen tüm güzelliğini ve ruhunu koruyarak bir belgesel niteliğinde sunmayı hedefliyor.

Ara Güler'in (yazmasaymış belki daha iyi olacak) önsözü de şöyle:

Fotoğraflara bakarken
Alp Alper’in uzun yıllar boyunca gökyüzünden çektiği fotoğraflara bakarken acı ve hüzünle şunu fark ettim. İstanbul’un zaman içinde ne kadar çok bozulduğunu ve bu süreç içinde estetikten ne kadar çok uzaklaştığını gördüm bu fotoğraflarda. Siz istediğiniz kadar bakış açınızı ve bulunduğunuz noktayı değiştirip durun, çirkinlik her zaman yine kocaman bir çirkinlik olarak kalıyor...

İstanbul artık bir zamanların o güzel ve cazibeli kraliçesi değil, veremli, hastalıklar içinde kıvranan bir kadın görünümündedir...

Kurtulur mu? Bana kalırsa ne yazık ki artık kurtulmaz!

Acı gerçek şudur. Yıllar ve yıllarca İstanbul’un sahip olduğu hazine değerindeki güzellikleri göremeyen, o güzellikleri hiç fark etmeyen, güzellik duygusundan nasibini alamamış bir zihniyet, uzun zaman içinde bu şehrin dokusuna ve
ruhuna saldırmış ve halen de saldırmaya devam etmektedir.

Bu şehirde bir zamanlar Mimar Sinan gibi bir üstat var iken, bugün bu şehri bu hale sokmak cinayetlerin en büyüğü, medeniyete karşı yapılabilecek en büyük düşmanlıktır.

İşte bu kitap bize bunu kanıtlıyor.
Ara GÜLER

Blogger ve domain name problemi için çözüm

2010-12-04T00:47:00.018+02:00

Blogspot sayfam için Google'dan aldığım domain name'iyle kendi siteme üç gündür giremiyordum (www.serdarsabri.com). Kendim giremediğim gibi Türkiye'den hiç kimse de sayfama erişemiyordu. Muhtemelen Wikileaks'e erişimi önlemeye çalışırlarken böyle birşeye sebep oldular.
Sanırım başkaları da benzer sorunu yaşıyor. Araştırdım ve problemi aşağıda anlattığım şekilde düzelttim, umarım size de faydası olur:

1.Önce muhtemelen şimdiye kadar hiç işinize yaramamış olan Google Apps Control Panel'ine girmeniz gerekiyor. Kendi siteniz için adresi şu:

https://www.google.com/a/sitenizinismi.com

2. Yine muhtemelen kullanıcı ismi ve password'ünüzü hatırlamıyorsunuz. Login kutusunun altındaki Can't access your account? linkine tıklayarak password'ünüzü yeniden oluşturmanızı sağlayacak mail'in, domain name'inizi alırken bildirdiğiniz email adresine gönderilmesini sağlayın. Gelen mail'deki link'e tıklayarak password'ünüzü yeniden oluşturun.

3. Artık bir password'ünüz var. Username kutusuna admin yazın, panele girin.

4. Domain settings tab'ine tıklayın, açılan sayfada Domain names alt tab'ine tıklayın. Açılan sayfada Advanced DNS settings link'ine tıklayın.

5. Açılan sayfada domain ve password bilgilerini not ederek Sign in to DNS console link'ine tıklayın.

6. Açılan yeni pencerede not ettiğiniz domain ve password bilgilerini kullanarak ENOM Domain Management sayfasına girin.

7. Asıl olay burada, Host Records başlığı altında www olarak geçen bir Host name var mı kontrol edin.

7a1. Varsa, address karşılığında muhtemelen ghs.google.com. ve Record Type karşılığında CNAME(Alias) ifadesini göreceksiniz.

7a2. Sağ alt köşedeki edit'e tıklayın. address değerini 216.239.38.21 olarak, Record Type değerini A (Address) olarak değiştirin.

7b1. Yoksa, Sağ alt köşedeki edit'e tıklayın.

7b2. Add new'a tıklayın, address değerini 216.239.38.21 olarak, Record Type değerini A (Address) olarak girin.

8. Save edip çıkın.

9. Biraz bekleyip, sitenize girmeyi deneyin.

Uzun uzun kavaklar

2010-11-26T19:59:00.009+02:00

Anne anne kalksana
Lambaları yaksana
Şuayyib'imi vurmuşlar
Çaresine baksana

Batı Trakya, II.Dünya Savaşı sırasında (1941-1944) Almanya'nın müttefiki Bulgaristan tarafından ikinci kez (ilki II.Balkan Savaşı sonrasında) işgal edilmişti. Mihver Devletleri'nin savaşı kaybetmesinden sonra Bulgaristan Batı Trakya'yı boşalttı. Yerlerini 1944 sonlarında İngiliz askerleri aldı.

İngiliz askerleri tarafından kazaen öldürülen Gümülcüne'li Şuayyib için söylenen anonim türkünün ilk dörtlüğü ilkokulda ezberlediğimiz bir şiiri andırıyor.

Anne anne kalksana
Lambaları yaksana
Şuayyib'imi vurmuşlar
Çaresine baksana

Anlamadım bir anda
Hastahane yolunda
Şuayyib'i görenler
Sandı ecel yolunda

Hastanenin kapısı
Demiryoluna bakar
İçindeki hastalar
Ecel yoluna bakar

Dayanamam ben artık
Kalbim benim pek yanık
Yandım aman çok yandım
Dertlerime çare yok

Mahşer gibi insanları
Saygı verdi gönülleri
Şuayyib beyi vuranlar
İngiliz’in çavuşları

Kaynak:Öyküsüyle Notasıyla Batı Trakya Türküleri, Reşit Salim– Osman Arda, 1994 Gümülcine

Savaşta fotoğrafçıya poz vermek

2010-10-30T22:34:00.010+02:00

Mustafa Kemal'in 1921'de Ankara Dikmen sırtlarında dinlenirken çekilmiş bir fotoğrafı vardır, I.Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru böbrek rahatsızlığının tedavisi için çarpışmalar devam ederken Viyana ve Karlsbad'a kaplıca tedavisine gittiğini düşünürseniz (Bkz: Mustafa Kemal'in kendi Karlsbad günlükleri) kar üzerinde uyuması Mustafa Kemal'in sağlığı için iyi olmamıştır.

Ama belki de uyumamış sadece poz vermiştir.

Köprülere akıl ya'rab

2010-10-28T22:01:00.008+02:00

Okullar açıldı, yağmurlar başladı İstanbul'da trafik çilesi çekilmez oldu. Köprüler planlanan trafiğin üç-dört katı yük çektiklerinden üzerlerinde en ufak bir bekleme, şerit daralması bağlantı yollarında tsunami etkisi yaratıyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi içinde 3-4 kişi olan taşıtlar için tercihli yol projesi üzerinde çalışıyormuş. Transit geçiş için 3. köprü tartışmaları devam ediyor, Marmaray ilerliyor fakat bunların gerçekleşmesi için 4-5 sene lazım.

O zaman iş başa düştü, vatandaş olarak köprü trafiğini hafifletmek için benim önerilerim de şunlar olsun:

1. Köprü üzerinde tamponu çizildi diye tutanak tutmaya çalışan pimpirikli arkadaş binlerce kişinin harcadığı zaman ve yakıta acımıyorsa kural koyucu da ona acımasın. Köprüler kameralarla izlensin, günün saatine göre bir maliyet hesabı yapıp, köprü üzerinde bekleyen araç sürücüsünden beklediği dakika kadar işgaliye parası alınsın.

2. Köprü üzerinde gerçekten ağır bir vaka varsa trafiği hızla açabilmek için Formula1'dekine benzer, ray üzerinde ileri geri hareket edebilen bir vinç sistemi kurulsun.

3. Geçiş önceliği kendinden menkul polis sireni taşıyan sivil araçların emniyet şeridini sabah saat 08:00-09:00 arası işgal edecekleri tutuyor. Acil işleri var desem, kardeşim bütün acil işler sekiz dokuz arasına mı denk geliyor? Amirinden bu kadar korkuyorsan evden vaktinde çıksan daha iyi olmaz mı? İstihbarat toplamak isteyen biri 08:00-09:00 arası köprü giriş çıkışlarına konuşlansa bütün sivil polis araç plakaları emniyet şeridinde, sonra yandı gülüm keten helva.

4. Boğaziçi Köprüsü bir süredir geceleri ışıklandırılmıştı. Bir iki gündür FSM Köprüsü de benzer şekilde yanar döner renklere bürünüyor. Renkler sürekli değiştiği için gay köprüsü diye dalga geçmişlerdi. İkisi için de ayrı birer sabit renk seçilse daha estetik olurdu ama illa ki "o kadar para harcadık rengarenk olsun" diyorlarsa bari işin içine biraz akıl katalım, renk trafiğin durumuna göre değişsin. Belediyenin trafik sayfasındaki gibi trafik çok yoğunsa kırmızı, akıcıysa yeşil vs olsun. Uzaktan bakan biri kırmızı görünce vazgeçer başının çaresine bakar hiç olmazsa.

Festus Okey huzur içinde yat

2010-10-28T21:55:00.001+02:00

Seçim değil Geçim - IV

2010-09-15T20:45:00.021+02:00

GSMH/GSYH büyüme oranlarını (Grafik-1) 5'er yıllık kümüle rakamlar haline getirdiğimizde (Grafik-2) on yıllar boyu yaşadığımız ekonomik travmalar daha anlaşılır bir hale geliyor.

Grafik-1
Grafik-2

AKP'nin 2011 seçimlerinde alacağı oy %38,5
5 yıllık kümüle büyüme oranları ile AKP'nin oy oranları arasında bir parallellik kurmak mümkün ve politik iniş çıkışlardan etkilenmiyor gibi görünüyor. Büyüme rakamlarının halkın cebine yansımasının zaman alması, yıllık büyüme yerine 5 yıllık kümüle değerin korelasyona sahip olmasını açıklıyor olabilir.

Korelasyona göre (2010 ve 2011 GSYH’lerini sırasıyla %8 ve %7 olarak kabul edersek) AKP'nin 2011 yılında yapılacak bir genel seçimde oyu %38,5 olmalı. Ancak bugünlerde 2010 anayasa referandurumdan %58 EVET çıkaran AKP'nin oy oranı %45 olarak tahmin ediliyor.

Aşağıdaki grafikler (üzerine tıklayınca büyüyorlar) bağlantının nasıl kurulduğunu anlatıyor.

Yemez ama Evet

2010-09-07T14:02:00.004+02:00

Türk Ceza Kanunu madde 66-a’ya göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda zaman aşımı otuz yıl. 8 yıldır iktidarda olan AKP'nin darbeciler için zaman aşımını günü gününe hesaplamasını yedik mi? Yemedik, CHP ve YSK'yı referandumun ertelenmesi hususunda AKP’ye verdikleri destek için tebrik ettik.
HSYK'yı dönüştürürken başına adamını koydukları YÖK'e dokunmuyor olmalarını yedik mi? Yemedik. 27 Mayıs, 12 Mart, 12 Eylül, 28 Şubat'ı hep hatırlarken 27 Nisan'ı bazan unutup bazan hatırlamalarını yedik mi? Yemedik.

Yemedik ama,

Vesayet rejimi bitsin diye Evet.
Yeni bir anayasanın yolu açılsın diye Evet.
Ferhat Sarıkaya görevine dönebilsin diye Evet.
Kişisel hak ve özgürlükler Anayasa Mahkemesi’nden geri dönmesin diye Evet.

Mustafa Kemal'in Latin Alfabesi ile ilk Türkçe mektubu

2010-08-03T21:27:00.004+02:00

Mustafa Kemal İttihat ve Terakki tarafından 1913-1915 yılları arasında ataşemiliter görevi ile sürgün olarak gönderildiği Sofya'dan arkadaşı Corinne Lütfü'ye sık sık Fransızca mektuplar yollamış. Meğer bu mektuplardan bazıları Latin harfleri kullanılarak (Fransızca imlasıyla) Türkçe yazılmış. Melda Överim'in "Mustafa Kemal ve Corinne Lütfü" adlı kitabında aşağıdaki mektubun bunlardan ilki olduğu belirtiliyor. Mektup 28 Haziran 1914'te yazılmış, yani Harf İnkilabından (1928) 14 yıl önce.

Sol tarafla sağ tarafın alakası varmış gibi görünmüyor. Sökebildiğim kadarıyla şunlar yazıyor:

Cher (sevgili) Corinne

Son mektubun adeta yunanistanın geçenlerde ... ... protestationa benziyor ..., bundan sonra artık mutlaka muharebe olacak ... ...
..., netice tahmin olduğun gibi çıkmayablir. Bunun için bir taraf zaif olduğundan diğer taraf protestationda.

Diğer sayfa:

sevimli hanım arkadaşlarına "... ... ... ..." diye tanıtmazsın. bu seviyede birgun bende onları tanımak şerefine nail olduğum zaman seni hususi zan ve tavsiyelerinden dolayı tasdik ittiririm.

Gözlerinden öperim.

M.K.

Mektupta geçen bazı harfler ve karşılıkları şöyle
(dj): (c) veya (ç)
(ou): (u)
(ei): (i)

Özel ordu tartışmaları başladı

2010-07-16T10:40:00.004+02:00

Hayrabolu Örey Köy mezartaşları - Ümit Bayazoğlu

2010-06-06T16:18:00.018+02:00

Hayrabolu'nun Örey Köy'ünde eski mezartaşları buldum. Konunun uzmanı Nedret İşli'ye göre bu mezarlıkta Bosna modası hâkim. Böyle bodur, silindir sarıklı taşlara "Bosna işi" deniyormuş.

İçlerinde bir tane de Yeniçeri var. Kanuni devrine tekabül ediyormuş bu taşlar. Örey Köy sakinleri, o yörenin deyişiyle "Gacallar" yani özbeöz yerli ahali, diğer bir deyişle Gacallar Evlad-ı Fatihan oluyorlar.

Bu da zaten mezarlıklarından belli. Taşlar arasında ne eski ne de yeni yazı olmayan iki de dev taş dikili, sanki "Balbal" gibi ama emin değilim. Öyle olsa herhalde bugüne kadar birilerinin dikkatini çekerdi. Balbal malûmunuz bir Orta-Asya Türk mezar geleneği. Hayrabolu Tekirdağ'a bağlı bir kasaba. İstanbul'un fethinden bir buçuk asır önce Türkleşmişti.

Malkara Bulgar Kilisesi - Ümit Bayazoğlu

2010-06-06T15:39:00.016+02:00

1800'lü yıllarda yapıldı. Biz önce onu Rum kilisesi sanırdık, meğer Bulgarmış. Bu kilise Yağmur yağınca yeşil olur, Keşantaşı böyledir, yerel bir taş, adı üstünde Keşan'dan çıkarıyorlardı. Malkara'da eski evlerin çoğu bu taştandır.

"Kilisenin önünde çan kulesi vardı" derdi babam. Cumhuriyetten sonra yıkmışlar. Herhalde Malkaralı Bulgar cemaat son olarak 7 Kasım 1912'de bu kilisede unutulmaz bir ayin yaşamıştı. O gün Ermeni Gönüllü Birliği Kumandanı Antranik Paşa önderliğinde Malkara Bulgar Ordusu tarafından işgal edilmiş, Gazi Süleyman Paşa Camii önünde 263 sivil katledilmişti. Sonra Bulgarlar mağlup olup gidince ahali hıncını bu kiliseden çıkardı.

Cemaatı kalmayan kilise uzun süre kapalı tutulduktan sonra sinema - düğün salonu olarak kiraya verilmeye başlandı. Salonu oturarak 150-200 kişi alıyordu. Ağır tavan ve üst kat galeriler, gotik başlıklı altı sütun üzerinde duruyordu. Antrede sağlı - sollu üst galerilere çıkan ahşap merdivenler vardı. Sahnenin alnında mermer üzerinde kabartma kocaman bir ıstavroz somurtup dururdu. Yine tarafımızdan hurdaya çevrimiş bir piyanosu bile vardı.

Sinemacı Adnan (Güner) abi kontrplaktan bölmelerle localar yapmıştı. Geceleri hâkim, kaymakam, eşraftan aileler bu localarda çekirdek yiyerek sinema seyrederlerdi. Makinist Arap Cemal'i, kadrolu gazozcu Selahattin agayı, mevsimine göre kabak, ayçiçeği (karaduman), kestane satan Yusuf agayı hatırlıyorum. Evimize çok yakındı, yemek yerken oynayan filmin konuşmalarını takip ederdim. 1960'lı yılların başında kasaba ahalisi sinemayla işte bu kilisede tanıştı. O devrin gençleri, kasaba orkestrasının çaldığı "komparsita" eşliğinde dans ederek bu kilisede evlendi. Burada seytrettiğim ilk renkli film Dr. Jivago'ydu mesela.

Ayrıca turnelerden kimler uğramadı ki buraya; hatırladığım en eski isim İsmail Dümbüllü, sonra İllüzyonist Zati Sungur, Hamiyet Yüceses, Abra Kadabra diye bir sihirbaz vardı, bir hafta matine- suare ful çekmişti. 1970'lerin sonunda sinema kapandı, Yağlı Tohumlar Kooperatifi'ne depo niyetine kiraya verildi. Başına "Gavur" Hasan (Gürkan) getirildi. Ana tarafından akrabam olan bu zat, 27 Mayıs'ta Yassıadalık olmuş bir milletvekili idi.

Kurtarmak için kimse kılını kıpırdatmadı. Çatısının halini göstermek için bir apartmanın üçüncü katına çıkarak çektiğim resimde de görüldüğü gibi çökmeyi hızlandırmak için kilisenin kiremitlerini kaldırmışlar. Demek ki birilrinin burayla ilgili planları var. (Resimler bir hafta önce çekildi.)

Ümit Bayazoğlu

Neden Gandi Kemal ?

2010-05-30T12:50:00.015+02:00

Neden "Yeni Kemal" değil de "Gandi Kemal" ? The Economist'in attığı başlık akla ilk gelmesi gereken değil mi? Bu bir siyasi mühendislik projesi olmasaydı evet, "Yeni Kemal" doğal olarak ilk akla gelen olurdu.

Herkesin az çok kıllandığını tahmin ettiğim siyasi projeye göre halk artık "laik rejim elden gidiyor" klişesinden bıkmıştı, hatta gidiyorsa da gitsindi.

"Gandi" lakabı Kemal Kılıçdaroğlu'na ilk olarak İstanbul Belediye Başkanı adayı olduğunda yakıştırıldı. Sonradan ana akım medyadan yazaraltı'lar Gandi'yi ben buldum diye kavgaya bile giriştiler. Gandi lakabı Mustafa Kemal i ya da Kemalizm'i çağrıştırmasın diye özellikle yapıştırılmış bir bilinçaltı mesajdır. CHP Kemal Kılıçdaroğlu ile yeniden bir ümit yarattı ama çok üzgünüm çabuk solacak. Projeye Kemal Kılıçdaroğlu'nun seçilmesi yönetilmesi kolay olduğundandır, malum Deniz Baykal'ı yönetmek zordu.

Muş Aslanı Antranik "Paşa" - Ümit Bayazoğlu

2010-05-09T22:10:00.003+02:00

Antranik Paşa’yı tanımadan, onun Balkanlar’daki kanlı macerasını bilmeden Ermeni katliamını anlayamazsınız...

Antranik Paşa diye birinin varlığından ilk defa 2003 yılında haberdar oldum. O da Pêrî Yayınları arasında çıkan Antrenik Paşa adlı kitap sayesinde. Bu kitap, bundan yedi yıl öncesi için cesur ve sakıncalı bir kitaptı. Araştırmadım fakat mutlaka yayıncının başı derde girmiştir. Çünkü Antranik Paşa “azılı” bir Türk ve Kürt düşmanı. Aslen Şebinkarahisarlı olan “sahte paşa”, 1890’dan 1920’ye kadar 30 yıl her cephede Türklere karşı savaşmış, onbinlerce Türk ve Kürt katletmiş biri. Malûmunuz dünyaca övüncümüz Ara Güler de Şebinkarahisarlı. Vaktiyle bir karşılaşmamızda kendisine sormuştum: “Hocam, hemşehriniz Antranik Paşa’yı nasıl bilirsiniz?” Önce suratını ekşiltip ardından okkalı bir küfür savurduktan sonra, “bırak yahu şu insan kasabını” demişti. Biraz da damarına basmak için, “öyle demeyin, ne de olsa o da Ermeniler’in Atatürk’ü” deyince, bu sefer hakikaten kızarak ve yine küfürler ederek yanımdan uzaklaşmıştı.

Az sayıdaki Ermeni tanıdığımla aramızda hiç Antraik Paşa mevzuu geçmedi. Bazen geçse de suskunlukla karşılaştım. Sonra gazetelerde, televizyonlarda izlediğim “Ermeni sorunu” hakkındaki yazı ve söyleşilerde de Antranik Paşa’dan bahseden yok. Neden acaba? Baş neden ‘cehaleti’ geçtikten sonra akla birçok ihtimal geliyor. Eğer Ara Güler’in dediği gibi o gerçekten bir “insan kasabıysa”, pozitif düşünmeye, kendimizi karşımızdakinin yerine koymaya çalıştığımız bu süreçte ondan bahsetmek “yarayı kaşımaktan” başka bir işe yaramaz. Her halde böyle algılanıyor. Bu suskunluğun başka izahı yok çünkü.

Medyada Ermeni sorununun Türk tartışmacıları, tehcir ve katliama maazeret olarak “tebaanın düşmanla işbirliğini” gösteriyorlar. Sonra bu işbirliği neticesinde Van’da, Erzurum’da, Bitlis’te, Muş’ta “kesilen Türkleri, yakılan köyleri” saymaya başlıyorlar. Halbuki I. Dünya Savaşı sırasında Anadolu’da işgalci Ruslar’la, Fransızlar’la işbirliği yapan tebaa değil, Antranik Paşa ve onun gibi milliyetçi ve intikamcı marjinal çetelerdi. Ama devlet bunların yüzünden kendi halkını cezalandırarak sonunda bu çetelerin muhatabı oldu. Sorunun Ermeni tartışmacıları “düşmanla işbirliği” suçlaması karşısında refleks olarak savaş bölgesinden çok uzak yerlerde (Edirne’de, Tekirdağ’da, Antalya’da) uygulanan tehciri gösteriyor ve soruyorlar: “Bunlar hangi düşmanla işbirliği yaptı?” Malûmunuz İzmir’in “İttihatçı” Valisi Rahmi Bey, eğer bölgesinde tehcir uygulanırsa “ülke ekonomisinin çökeceğini” öne sürüp Ege’de Ermeniler’in büyük çoğunluğunu o büyük katliamdan kurtarmıştı. Peki Trakya’da ne oldu? Antranik Paşa’yı okuyuncaya kadar doğrusu Trakya Ermenileri’nin neden tehcire tabi tutulduğunu bilmiyordum ve hatta bu yüzden bir kefesi katliam olan kafamdaki terazinin soykırım kefesi ağır basıyordu.

Bunun için bu ay sizleri Trakya’da kısa bir tura davet ediyorum. 1915’ten üç yıl öncesine. Bu gezide bize Şebinkarahisarlı Antranik Paşa refakat edecek. Bunun için ve o dönem ruhunu anlayabilmek için önce bölge üzerinde kuşbakışı biraz gezinelim: Hatırlayın, 8 Ekim 1912’de Karadağ (Montenegro), Sırbistan, Yunanistan ve Bulgaristan Türklere karşı savaş ilan etmişlerdi. Amaçları Türklerin Balkanlar’da süren 600 yıllık hâkimiyetine son vermek ve yerine kendi ulus devletlerini kurmaktı. Taraflar nihai savaşa hazırlanırken Ermeni kilisesi ve zengin Ermeni tüccarları, tıpkı 1877-78 Rus savaşında olduğu gibi devlete sadık kaldılar ve hatta maddi katkıda bulundular: (İstanbul’da cemaat arasında toplanan 30 bin altın İ. İbranonsyan tarafından İttihat ve Terakki Partisi’ne teslim edilmişti.) Buna karşılık Bulgar uyruklu Ermeniler Bulgar ordusuna yazıldılar. Bunlardan başka 1895 Hamidiye kırımlarından canını kurtarıp Bulgaristan’a iltica eden ve Varna civarına yerleşen çok sayıda Anadolu Ermenisi de Bulgar ordusunda yerlerini aldılar.

Şebinkarahisarlı Ermeni milliyetçisi Antranik “Paşa” o sıra Bulgaristan’da bulunuyordu. Antranik buraya gelmeden çok önce, daha 1888 yılında Sivas’ta Türklere karşı savaşmaya başlamıştı. Sasun isyanlarında cesaretiyle öne çıktı. Sonrasında Şebinkarahisar - Muş - Bitlis civarından topladığı Ermeni gençlerle Türklere ve Kürtlere karşı bir “nefs-i müdafa” çetesi kurdu. Van, Erzurum, Bitlis, Muş, Kars civarında girdiği çarpışmalardaki acımasızlığı, kurnazlığı ve intikamcılığıyla bir anda Anadolu Ermeni kalkışmasının başkomutanı oldu. Ancak ikinci Sasun yenilgisinden sonra bölgeden kaçtı. Aslında kaçmadı kendi yurttaşlarınca yöreden uzaklaştırıldı. Çünkü Türk ve Kürtlere uyguladığı kararı kaçık şiddet karşı şiddete neden oluyor, onun kanlı marifetlerinin bedeli kat bekat masum ve gariban Ermeni halkına ödettiriliyordu. Bu yüzden önce İran’a gitti, oradan Kafkasya – Karadeniz üzerinden Bulgaristan’a geçti. 1905’de Cenevre’de düzenlenen Taşnak Parti kongresine katıldıktan sonra geçici olarak Bulgaristan’a yerleşti. Zaten kız kardeşi de burada yaşıyordu. Bulgaristan’da kaldığı yedi yıl içinde mücadelesini parti içinde sürdürdü. Taşnak’ın dördüncü kongresinde 1908 Osmanlı Anayasası’nın desteklenmesi üzerine partiyle ters düştü çünkü ona göre bu “sahte anayasa”ya destek vermek ve İttihat Terakki Partisi’ne inanmak Ermeni halkına ihanet etmek demekti.
Antrenik Paşa Taşnak’tan umudu kesince tekrar savaş meydanlarına döndü. Ermeni gönüllülerden oluşturduğu 273 kişilik özel bir saldırı birliğiyle Bulgar ordusuna katıldı ve Trakya’nın Silivri’ye kadar işgalinde önemli roller üstlendi. Dzadur Ağayan, Ermeni Halkının Kurtuluş Mücadelesi adlı kitabında Antrenik’in Sofya’da gördüğü gönüllüler birliğini şöyle anlatıyor: “Sabah erkenden ordu sıraya geçti, Ermeni birliği de yerini aldı. Biraz sonra Antranik göründü. Genç kızlar kahramana çiçek buketleri sundular. Sonra ordu II. Aleksandr heykeline yöneldi. Ermeni gönüllüler buradaki geçit töreninden sonra bol bol resim çektirdi. Tüm Ermeni göçmen topluluğu kahramanlarını son defa görmeye gelmişti. Herkes hüzünlü bir sevinç içindeydi. Antrenik kül rengi elbisesi, koyun derisinden kalpağı ve körüklü çizmeleriyle mükemmel görünüyordu. Boynunda dürbünü, belinde Browning marka tabancası asılıydı. Göğsüne, Kızıl Haç üyesi bir kadın tarafından işlenmiş “Ya İstiklâl Ya Ölüm” yazılı bir kurdele takmıştı.” Bir Sofya gazetesi ise onu şöyle övüyordu: “Batı Ermenistan’da (Kuzeydoğu Anadolu) baş gösteren küçük – büyük her isyana Antrenik ve partizanları mutlaka katılmıştır. Antranik öyle bir liderdir ki, yoldaşları onun arkasından en tehlikeli yerlere dahi gitmekten korkmazlar. O Balkanlar’da en iyi savaş uzmanı sayılmaktadır. Ermeniler onu iyi tanır ve sever. O halk şarkılarının kahramanıdır.”

K. Kudulyan’ın yazdığı General Antranik ve Savaşları adlı kitaba göre, Antrenik’in gönüllü birliği Bulgar General Ginev komutası altında Trakya’da şu savaşlara katılmıştı:
1. Mestanlı Köyü yakını – 4 Kasım 1912
2. Uzun Hamitler Köyü – 6 Kasım 1912
3. Balkan Töres – 7 Kasım 1912
4. Merhemle (Mahramlı?)– 15 Kasım 1912

Antrenik bu son savaşta 10 bin kişilik Türk ordusunu başta komutanı Yaver Paşa olmak üzere son neferine kadar esir aldı. 15 Ekim 1912’de Antrenik öncülüğündeki 273 kişilik saldırı birliği hızlı ve ani bir çıkışla Osmanlı birliğini teslim aldı. İlgili cephenin Bulgar komutanı Protogerov, kendi birliğini top atışından korumak için Antrenik’in bölüğünü öne sürmüştü. Ancak Yaver Paşa gafil avlandı. Hemen arkasındaki Meriç nehri kaçış yolunu tıkadığı için çareyi teslim olmakta bulmuştu. Yaver Paşa kendi üç albayı, 242 subayı ve 10 bin askeriyle Bulgaristan’daki esir kampına gitmesi için Antranik’in önünden geçmeleri iki buçuk saat sürmüştü. Yaver Paşa’nın teslim olurken öne sürdüğü tek şart, esir konvoyuna Ermenilerin değil, Bulgarlar’ın nezaret etmesiydi. Bulgarlar bu şartı kabul etti çünkü Antrenik’e kalsa hepsi kurşuna dizilecekti. Sonra esir kampında bir gazeteci Yaver Paşa’ya, “o kadar topun, tüfeğin, askerinle küçücük bir birliğe neden teslim oldun” diye sorunca Paşa şu karşılığı vermişti: “Arkamda deniz, önümde domuz, ne yapayım?” Bu Yaver Paşa Bulgaristan’daki esaret hayatınmı tamamladıktan sonra Yunanistan’a iltica ederek bir daha ülkesine dönmedi.

Antrenik 1913’te tekrar alevlenen Balkan Savaşı’ndaysa Mürefte, Şarköy, Malkara, Keşan, İpsala ve bugün sınırlarımız dışında kalan Dedeağaç, Gümülcine, Demir Hisar Petriç, Adrumidsa Radoviç, Şıtib, Koçale gibi yerlerin işgalinde hep en ön saflarda yer aldı. Buralarda Bulgar ordusunun güvenliğini sağlamak bahanesiyle toplu katliamlar gerçekleştirdi. Girdiği her yerde önce o şehrin Türkler’den zulüm görmüş, hakkı yenmiş Ermenileri’yle imha edileceklerin listesini yapıyordu. Baş hedef İttihat ve Terakki Partisi’nin yerel yöneticileriydi. Bunlardan kaçamayanları kasabanın meydanında kurşuna diziyor, kadınlarına ve mallarına el koyuyordu. Yerli Ermeniler’in pek azı Antranik’le işbirliği yapmıştı ama savaştan sonra fatura tüm Trakya Ermeniler’ine kesildi. Sırf bu yüzden tehcire maruz kaldılar. Çünkü Trakya İstanbul’a çok yakındı ve Yaver Paşa’nın utanç verici teslimiyeti başta olmak üzere yörede olup biten her şeyi “Merkez-i Umumi” intikam defterine bir bir not ediyordu. Bugün yukarıda adları sıralanan şehirlerin her birinde, yeni kuşaklarca anlamı unutulmuş bir “şehitler abidesi” vardır. Bunların kitabelerinde Antrenik’in, Ermeniler’in adı geçmez, bunlarda katliamdan Bulgarları sorumlu tutan hamasi sözler yazılıdır.

Antrenik dizginleyemediği nefretiyle Bulgarlar’ın gönlünü fethetmişti. O devir Bulgar basını onun kahramanlık hikâyeleriyle doludur: Ocak 1913 başında Ermeni gönüllüleri Rodosta şehrinde Bulgar milli marşı Şumi Maritsa çalınarak, yollara halılar serilerek karşılandı. Halk geçmekte olan askerlerin üstüne pencerelerden çiçek atıyordu. Beyaz elbiseler giymiş yirmi küçük Ermeni kızı fedailere çiçek buketleri sundular. Antrenik gözüktüğü andan itibaren çalmaya başlayan kilise çanları, Antrenik gözden kayboluncaya kadar o gün hiç susmadı. Törende General Brotokerov Bulgar Hükümeti adına Antrenik’in göğsüne Askeri Cesaret Altın Haçı taktıktan sonra halka dönerek şu konuşmayı yaptı: ‘Bir halk eğer kendi kahramanlarına değer vermeyi bilirse o halk hiçbir zaman ölmez. Böyle bir halkın kurtuluşu yakın demektir’. Sonra gönüllülere döndü ve ‘Hepiniz aslanlar gibi dövüştünüz’ diyerek teşekkür etti. Bu sıra koro Antrenik için özel olarak bestelenmiş bir şarkıyı okuyordu.” 16 Ocak 1913’te Bulgaristan Kralı Ferdinand’ın emriyle Antrenik’e Bulgar vatandaşlığı ve 600 Frang maaşla subaylık rütbesi verildi. Bundan dolayı Bulgar gazeteleri bir kez daha “Ermeni Kahramanı”nından övgüyle sözettiler. Bu süreci yakından takip eden biri daha vardı, Balkan Savaşı’nın askeri muhabiri olan Rus devrimci liderlerden Leon Troçki, yazdığı makalede Antrenik’i yere göğe koyamıyordu.

Bu savaşın ardından beş milyon Balkan Türkü, sessiz sedasız ve hatta utana sıkıla Türkiye’ye sığındı. Balkanlar’da Türkler ve Trakya’da Ermeniler külliyen yok edildi. Antrenik’e gelince, o bu cehennemden başka cehenneme koştu. Onun asıl marifetleri bundan sonra başlayacaktı. Trakya’da yaptıkları, Anadolu’da, Azerbaycan’da ve hatta Ermenistan’da yapacaklarının küçük bir provası gibiydi.

Antrenik kimdir, “Paşa”lığı nereden gelir1865 Şebinkarahisar doğumlu Antranik Ozanyan, ilk sabıkasını 14 yaşındayken Ermeni “esnafa zorla kepenk kapattırmak” isterken aldı. 1885’te daha ortada Taşnak, Hınçak dahi yokken Nazaret Kibaryan (sonra Fransa Ermenileri ruhani lideri), Der Sarkis Nersesyan ve Hacı Bedros Ağa ile birlikte Şebinkarahisar’da örgütlemiş ve silahlanmışlardı. Antrenik ilk cinayetini işlediğinde 17 yaşındaydı, babasıyla münakaşa eden bir Türkün kafasını sopayla kırmıştı. Bunun üzerine İstanbul’a kaçtı ve burada marangozluk ve tulumbacılık ederek yaşamını sürdürdü. İstanbul’dayken Ermeni sosyetenin Anadolu Ermenileri karşısındaki duyarsızlığına tanık oldu. İkinci cinayetini burada işledi. Bir polisi vurduktan sonra Batum’a kaçtı. Burada Rus polisi tarafında yakalanıp hapsedildi. Ancak Antrenik üçüncü cinayetini işleyerek buradan da kaçmayı başardı. Daha sonra Siirt’e bağlı, Muş’a 14 saat uzaklıktaki Sasun’da Serop Agpür’ün savaşçılarına katıldı. O sıra bu yörede devleti temsilen Ali Paşa kumandandı. Bunun sağ kolu da yerel Kürtler’den ve babadan oğula Hamidiye Alay Komutanı olan Beşir Halil adında biriydi. Bu şahıs aynı zamanda Herzan aşiretinin lideriydi. Sasun da peşpeşe yenildikten ve öncüleri olan Serop Agpür’ün başı kesilerek öldürüldükten sonra Antrenik ve fedaileri gözden düşmüştü. Antranik halkın güvenini tekrar kazanmak için zalimliğiyle ünlü Kürt beyi Beşir Halil’in başını keserek öldürmeye karar verdi ve bunu yaptı da. Beşir Halil’in başını ailesinin gözleri önünde bizzat kesti ve göğsündeki Abdülhamid tarafından verilmiş madalyayı alarak kendi göğsüne taktı ve sonra bununla at üstünde bir hatıra fotoğrafı çektirdi. O zamandan ve bu madalyandan sonra arkadaşları Antranik’e “paşa” demeye başladılar. O madalya Beşir Halil’in babasına, 1895’teki Ermeni katliamlarında gösterdiği faydalardan ötürü verilmişti.

Antranik 1915’te Dilman’da Halil Paşa kumandasında bir orduyu bozguna uğrattı. 1916’da Bitlis’te, Van bozgununa misilleme olarak 5 bin 500 sivil Kürt öldürttü. Ardından Erzurum savunmasının başına geçti. Ali İhsan Sabis Paşa kuvvetlerine karşı yenilince Erzurum’dan katliam yaparak Nahcıvan’a kaçtı. Buralarda Culfa ve Zengezur’da Azeri ve hatta Ermeni çok sayıda (10 binden fazla) insanın öldürülmesine neden oldu. Antrenik, bugünkü Ermenistan’ın oluşum sürecinde milliyetçi bir hükümet için çok uğraştıysa da Sovyetik iktidar kurulunca Amerika’ya gitti ve oradaki Ermeniler arasında itibarlı bir emeklilik hayatı sürerek 62 yaşına kadar yaşadı. 1927’de ölünce cenazesi vasiyeti üzerine Erivan’da toprağa verilmek için önce Fransa’ya getirildi. Bu ülkede Legion de Honour madalyasına layık görülen Antrenik Paşa’nın cenazesini Sovyet Ermenistan’ı kabul etmedi. Bu nedenle Paris’te P’ere Lachaise mezarlığına gömüldü. Ancak 1990’da yeniden kurulan Ermenistan Antranik’in mezarını devlet töreniyle Paris’ten Erivan’a nakletti. (Yeni Harman Mayıs 2010)

Avrupa'nın borçluları

2010-05-05T18:48:00.002+02:00

Kaynak: www.nytimes.com

Zürcher'in Ittihat ve Terakki ile Kemalist dönem kıyası

2010-04-10T21:07:00.012+02:00

Erik Jan Zürcher

Yakın Türkiye tarihi hakkında araştırmaları ve kitapları bulunan Hollandalı tarihçi Erik Jan Zürcher, İttihat ve Terakki ile Kemalist yönetim dönemleri arasında şu karşılaştırma/benzeştirmeyi yapıyor:

Direniş evresi (1906-1908 ve 1919-1922),
Çoğulcu evre (1908-1912 ve 1922-1925),
Diktatörlük evresi (1913-1918 ve 1925-1945).

Zürcher'e göre 1926'daki İzmir Suikasti yargılamaları, sanıkların çoğunun İttihatçı olması nedeniyle İttihatçı-Kemalist çatışması gibi görünse de aslında devam eden Jön Türk hareketinin iç hesaplaşmasıydı. Gerçekten de yargılananların İttihatçı olmasına karşın o sırada CHP'nin yönetici kadrosunda ve bürokraside daha çok İttihatçı vardı.

Kaynak: Meclis-i Mebusan'dan Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne Kopuş ve Süreklilikler, Hasan Kendirci

Üçüncü Meşrutiyet

2010-03-13T14:32:00.008+02:00

İş Bankası Kültür Yayınları Mahmut Goloğlu'nun Millli Mücadele Tarihi'ni anlattığı seriyi yeniden basmaya devam ediyor. Erzurum ve Sivas Kongreleri'nin anlatıldığı ilk iki bölümden sonra son olarak Üçüncü Meşrutiyet, Birinci Büyük Millet Meclisi yayımlandı.

Mahmut Goloğlu Birinci Büyük Millet Meclisi dönemini (23 Nisan 1920 - 15 Nisan 1923) Üçüncü Meşrutiyet olarak adlandırıyor. Yanlış bir tanımlama sayılmaz, çünkü bu tarihlerde henüz saltanat ilga olmamıştı, Türkiye Cumhuriyeti henüz kurulmamıştı, Osmanlı Devleti de halen devam etmekteydi.

Birinci Büyük Millet Meclisi mebusları
İstanbul'daki son Osmanlı Meclis-i Mebusan'ı kapatıldıktan sonra Birinci Büyük Millet Meclisi çalışmalarına onun kaldığı yerden devam edecekti, hatta Birinci BMM ilk olarak OMM'nin son görüştüğü konuyu görüşerek işe başlamıştı. Açılış sırasında padişah adına hutbeler okutulmuştu. Birinci BMM'nin 437 mebusundan 83'ü son OMM'de bulunan mebuslardan oluşuyordu.

Mahmut Goloğlu, kitabına Hikmet Efendi'yi tanıtarak başlamış. Askeri Tıp Okulu öğrencisi Hikmet Efendi Askeri-Sivil bütün tıp öğrencileri adına Sivas Kongresi'ne İstanbul delegesi olarak katılan üç kişiden biriydi. İstanbul'dan gelen diğer iki delege İsmail Fazıl Paşa (Ali Fuat Cebesoy'un babası) ve İsmail Hami Bey (Danişment) idi.

Sivas Kongresi'nde manda konusu görüşülürken Hikmet Efendi bizzat Mustafa Kemal'e şu sözleri sarfeder: "Delegeleri bulunduğum tıbbiyeliler beni buraya, bağımsızlık yolundaki çalışmalara katılmak üzere gönderdiler, mandayı kabul edemem. Manda fikrini siz kabul ederseniz, sizi de reddederim. Mustafa Kemal'i vatan kurtarıcısı değil, vatan batırıcısı olarak adlandırır ve lanetleriz."

Mahmut Goloğlu Hikmet Efendi'nin bir yıl kadar Ankara'da Mustafa Kemal'in emrinde bulunduktan sonra İstanbul'a giderek tahsilini tamamladığını belirtiyor. Bundan sonrası ilginç, Cumhuriyet yıllarında Hikmet Efendi Anadolu'da doktorluk yapmaktadır ancak Mustafa Kemal'i aramak hiç aklına gelmez hatta Mustafa Kemal kendi bölgesine geldiğinde dahi ortaya çıkmaz. Mustafa Kemal sofrasında eskileri anarken aklına Hikmet Efendi gelir, bulunup mebus yapılmasını emreder. Lakin Mazhar Müfit (Kansu) Mustafa Kemal'e Hikmet Efendi'nin öldüğünü söyler. M.K.Atatürk'ün ölümünden sonra Mazhar Müfit'le Hikmet Efendi'nin birgün sokakta karşılaştıkları ve Mazhar Müfit'in durumu aktarıp kendisinden özür dilediği belirtiliyor. Bu ayrılıkta Erzurum ve Sivas Kongreleri'nin sonuç bildirgelerinde "Manda ve Himaye kabul edilemez" gibi bir maddenin aslında hiç olmamasının bir payı var mıdır doğrusu merak ediyorum.

Hikmet Efendi bize oğlu Orhan Boran'ı yadigar bırakarak 1945'te veremden ölür.

Gözden kaçmasın: Doğurma hastalığı

2010-03-11T14:39:00.005+02:00

...Toplantıda, TBMM Genel Sekreteri ...’nın bir Meclis çalışanı kadınla ilişkiye girdiği ve hamile bıraktığı yönündeki iddiaları içeren ve elden ele dolaşan ihbar mektupları da gündeme geldi. CHP’li Küçük’ün, “Bürokratların olmadığı bir ortamda Meclis yönetimini de ilgilendiren konuları görüşelim” demesi üzerine, olaya adı karışan Koca ile birlikte Meclis üst düzey bürokratları toplantıdan çıktı.

Meclis Başkanı Mehmet Ali Şahin üyelere şu izahatı verdi:
“Hassasiyetleri paylaşıyorum. Kendileri ile görüştüm, yalanlıyorlar. Kızdan da bilgi aldık. Kızda bir ‘doğurma hastalığı’ varmış... Kız, ‘Doğurmazsam ölme riskim var. Hamile kalmak zorundaydım. Kıbrıs’a gittim ve sperm bankasından işlemi yaptırdım’ diyor. Kavuşturma açıktık. Ön rapor hazırlandı. Ben de ‘ön rapora gerek yok. Raporu tamamlayıp getirin’ talimatı verdim. Gereği yapılacaktır.”

Radikal, 11 Mart 2010

14 Mart π (pi) günü

2010-03-08T23:49:00.011+02:00

mm.dd.yy tarih formatını kullananlar için π günü 14 Mart (3.14)
Tarih formatı dd/mm/yy olanlar için π günü 22 Temmuz (22/7)

Anadolu'nun Kayıp Şarkıları, Nezih Ünen

2010-03-05T21:40:00.005+02:00

Anadolu'nun Kayıp Şarkıları

"Kayıp Şehir" Ergene - Ümit Bayazoğlu

2010-02-11T22:47:00.015+02:00

Fotoğraf için Gültekin Alkurt'a teşekkürler

Rumeli şehir ve köylerinin Osmanlılar tarafından iskânı, Moğol saldırılarından kaçıp Anadolu’ya sığınan nüfus yoğunluğu dolayısıyla başlamıştı. Türkmenler, Osmanlı yönetimi altında Gelibolu’dan geçerek Avrupa’ya doğru ilerledi. Bunların bir kısmı gönüllü, bir kısmı sürgün göçebelerdi. Türkler Balkanlar’da üç istikamette ilerlediler: Bir kol Yunanistan’ı, bir kol Bulgaristan’ı, diğer kol ise Sırbistan’ı egemenliği altına aldı. Türkler buralarda çoğu zaman hazır buldukları şehirlere yerleştiler. Bunun için önce o şehirdeki en büyük kiliseyi camiye çeviriyorlardı. Bu yüzden Batılı (Hıristiyan) kaynaklar bizim için: “Türkler çadırlarda yaşayan göçebelerdir, şehir kuracak medeniyete sahip değildir” derler. Yakın zamana kadar “ulusal bir aşağılık kompleksiyle” biz de öyle sanıyorduk: Türkler göçebedir, çadırda yaşar, şehir kuramaz!

Halbuki yeni kuşak tarihçilerin yaptıkları çalışmalar bunun aksini söylüyor. Mesela Boğaziçi Üniversitesi hocalarından Aziz Nazmi Taş Şakir, “Adrianopol’den Edirne”ye adlı kitabında Türkler’in Rumeli’nde sıfırdan birçok köy, kasaba ve şehir kurduklarını kanıtlıyor. Mesela siz Uzunköprülüler yüzde yüz bir Türk şehrinde yaşıyorsunuz, bunu biliyor muydunuz? Ancak eskiden buraya Uzunköprü denmiyordu, şehrin gerçek adı Ergene’ydi. 1455 - 1485 - 1519 - 1530 yıllarında tutulan Tahrir (kayıt) Defterleri’nde Uzunköprü’nün adı Ergene olarak gözüküyor.

Türklerin gelişiyle Rumeli’nde nüfusunda patlaması olmuştu ama bu “nitelikli” bir nüfus patlamasıydı. Osmanlı idarecileri bu nüfusu timar yöntemiyle vergilendirmişti. Yani onlara vergi karşılığı arazi vermiş ve bu sayede göçerlerin toprağa bağlanması sağlanmıştı.

Trakya şehirlerinde meslek sahibi üretken nüfusun artması, Osmanlı idaresinin Rumeli’de gerçekleştirdiği iskân sırasında sırf konar-göçer Türkmenler ile yetinmeyip, çeşitli alanlarda hüner sahibi olan zanaatçı ve sanatçıları da tehcir etmesiyle izah edilebilir. Nitekim Tahrir Defterleri’nde yer alan onlarca molla, müderris, nakkaş, mimar, katip, hekim, attar, musikişinas, terzi, debbah, aşçı, mimar gibi daha birçok alanda çalışanlar, hep birlikte Osmanlı kültürünün oluşumunda etkili olmuş, bu kültürün canlanmasını sağlayan başlıca öğeler olmuşlardır.

Bugünkü Uzunköprü kasabasının ve özellikle burada inşa ettirilen köprünün bulunduğu yer, bataklık ve ormanlıktı. II Murad buraya bir köprü, bir cami ve bir imaret yaptırarak yepyeni bir Osmanlı kasabası yarattı. Yüzde yüz Türk eseri olan bu şehre Ergene adı verildi. Hoca Saaddeddin bu hadiseyi, “Tâcû’t-Tevarih” adlı eserinde şöyle nakleder:

“Bu Ergene köprüsünün yeri evvel ormanlık ve balçık ve harâmiler durağı idi. Ve hiç vakit olmazdı ki anda harâmi adam öldürmeyeydi. Andan Sultan Murad ol ağaçları kırdırıp bataklığı kurutup orada 174 kantarlı (kemerli) bir köprü yaptırdı. Ve ol köprünün iki başını mamur ettirip bir tarafına Ergene adında latif bir şehir kurdurdu. Ondan sonra bir âli imaret yaptırdı ve Edirne’den ulema ve fakir cem edip buraya kendi eliyle üleştirdi ve çerağı kendi eliyle yakdı. Ve yapan mimara hil’atler giydirdi ve çiftlikler kurdurdu ve ol kasabanın halkını vergiden muaf ve müsellem kıldı. Bu vak’a 1427 senesinde oldu. Köprü ve diğer inşaat faaliyetleri 18 sene sürmüş olup 1444 tamamlanmıştır.”

Ergene, diğer Rumeli şehirlerinden farklı olarak tam anlamıyla bir Osmanlı şehridir. Burası, Gelibolu (Kallipoli), Dimetoka (Didymoteikho), Enez (Ainos) gibi şehirlerden farklı olarak, Osmanlılar tarafından fetih yoluyla elde edilmemişti. Dolayısıyla burada çift kutuplu Müslim-Gayrimüslim, fetheden-fethedilen, kaleiçi-tahta’l-kale modelleri sözkonusu değildir.
Kasaba, planlı bir şekilde kurulmuştu. Buraya yerleştirilen ahalinin sosyal statüsü, mesleklerin çeşitliliği de bu fikri doğrulamaktadır.

Bugün elimizde bulunan Tapu Tahrir (kayıt) Defterleri, Ergene’nin nüfus yapısını ayrıntılı bir şekilde izah etmektedir. Ergene’nin 1455’deki nüfusu şöyledir: İki ana cemaat mevcuttu; şehirli (78 hane) ve reaya (146 hane ve 22 bekârhane). Şehrin toplam nüfusu 242 hane ve 22 bekârhaneden ibaretti. 1485’te şehrin nüfusunda 35 hanelik bir azalma olduğu anlaşılmaktadır. Fakat buna rağmen şehrin gelirleri 46 bin akçadan 71 bin küsur akçaya yükselmiştir. 1519’da otuz yıl aradan sonra sözkonusu nüfus azalmasının üstesinden gelindiği görülmektedir (toplam 237 hane ve 67 bekârhane). 1530 tarihli defterden Ergene’de sadece 10 yıllık bir sürede, tam anlamıyla bir demografik patlamanın yaşadığını öğreniyoruz. 524 hane, 76 bekârhane. Ergene nüfusunun iki mislinden fazla artması şehrin yoğun bir iskân akımına maruz kaldığını göstermektedir. Kuruluşundan sonra ikinci defa yaşanan nüfus akımının nedenlerini ancak tahmin edebiliriz.İmaretin tesisiyle bölgedeki ümran ve refahın artması, iktisadi ve içtimai hayatın canlanması, hulasa memleketin bu köşesinin şenlenmesi hedeflenmiş ve bunda da başarılı olunmuştu.

Fethedilen yerlerin iskân ve imarı için idari - mali açıdan müstakil birer müessese olan “arazi vakıfları” tesis etmek Osmanlılar’ın öteden beri uyguladığı bir yöntemdi. Vakıf yolu ile hırsız yatağı, ıssız ve bataklık yerlerde güvenli ve korunaklı köy – kasaba – şehirler yaratılmıştı. Buraların kendi hayatını idame ettirebilmesi ve uzun zaman yaşaması için memleket gelirleri bu işe vakfedilmişti.

Seferber bir ordu şeklinde teşkilatlanmış olan Osmanlılar’da herkesin devletin tayin edeceği vazifeyi devletin istediği yerde, askeri bir vazifeymiş gibi yapması gerektiğinden bu iskân sürecinin kontrollü bir şekilde geliştiği şüphe götürmez. Neşri ve Hoca Saadeddin’in bahsettiği vergi muafiyeti ahalinin cezp edilmesinde etkili olduğu düşünülebilir. Rumeli’nin bütün yol boyları ve köprü başları hep böyle bir takım muafiyetlerle o civarın emniyet ve asayişini teminle hizmetlerini yapmaya amade insanlarla iskân edildiği gerçeği Ergene için de geçerlidir.

Ergene’ye aileleriyle birlikte Karahan ve Menteşe gibi memleketin muhtelif bölgelerinden gelen hane reislerinin oldukça büyük meslek sahibidir. Bunların toplam nüfus itibarıyla oluşturdukları yüzde, Kızılağaç, Bolayır, İpsala ve Vize gibi çoğu Rumeli şehrinde sakin esnaf sayısı oranlarından çok fazladır. Ergene, kalabalık esnaf ve zanaat erbabıyla önemli bir ticaret şehri olarak planlanmış ve bu doğrultuda gelişmiştir.

(Ergene: Türkçe’ye Moğolca’dan geçti. Sarp demek.)

Ümit Bayazoğlu

EMASYA pardon AMASYA Askeri Örgütü

2010-02-04T20:53:00.010+02:00

Sina Akşin’in “Kısa Türkiye Tarihi” isimli kitabından mealen: 30 Mart 1919’da Sadrazam Damad Ferit, Vahideddin adına İngilizler'e sunduğu barış planında Arap topraklarından vazgeç(e)miyor ancak ülke yönetimini İngiliz mandasına bırakıyordu. Mustafa Kemal Samsun’dan Havza’ya geçtikten sonra 3 Haziran 1919’da güvendiği 11 kişiye gönderdiği genelgede, İzmir’in işgalinden sonra Paris Barış Konferansı’nda Damad Ferit’e güvenilemeyeceğini bildirdi, genelge gizli kalamadı. Bunun üzerine 8 Haziran’da hükümet Mustafa Kemal’e geri dönmesini emretti. Mustafa Kemal 10 Haziran 1919 günü bir genelge daha çıkartarak çeşitli Müdafaa-i Hukuk ve Redd-i İlhak örgütlerinin kendisine milli mücadele hareketinin önderliğini teklif ettiklerini, artık bu yola baş koyduğunu duyurdu. Böylelikle liderlik iddiasını deklare ediyordu. Aynı gün bazı asker arkadaşlarını Amasya’da toplantıya davet etti.

Amasya toplantısı 19 Haziran 1919’da, 9. Ordu Müfettişi sıfatıyla (daha sonra yeni ordu örgütlenmesi nedeniyle 3. Ordu Müfettişi) Mustafa Kemal, 20. Kolordu (Ankara) Komutanı Ali Fuat (Cebesoy), 3. Kolordu (Sivas) Komutanı Refet (Bele) ve Rauf (Orbay) Bey’in katılımıyla başladı. Fiziken orada bulunmamakla beraber 15. Kolordu (Erzurum) Komutanı Kazım Karabekir ve 2. Ordu Müfettişi (Konya) Cemal’e (Küçük ya da Mersinli Cemal Paşa) telgrafla danışılıyordu.

Sina Akşin bu grubu "Amasya Askeri Örgütü" olarak isimlendiriyor ve soruyor: "Amasya Askeri örgütü bir cunta mıdır?" sonra yanıtlıyor: "Amasya Askeri Örgütü cunta sayılsa da mutlakiyetçi (ve feodal) bir padişaha ve saraya karşı özgürlük ve eşitlik adına mücadele etmesi, onu kendiliğinden 'daha demokratik' bir hareket kılar."

Şimdi dikkatinizi çekmek isterim, Vahideddin'in devlet yönetiminde II.Abdülhamid'i örnek aldığı, Meşrutiyet'ten hazzetmediği bir sır değil. Fakat, Sina Akşin'in bu 'cunta' yı 'daha demokratik' saydığı tarihten (Amasya toplantılarının yapıldığı tarih Haziran 1919) kısa bir süre sonra yani Aralık 1919'da Osmanlı Mebusan Meclisi için seçimler yapılacak, Meclis Ocak 1920'de toplanacak İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u 16 Mart 1920'de işgal etmesine dek çalışmalarına devam edecekti. Ahd-ı Milli (Misak-ı Milli) son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından yayınlanmıştı.

Dikkat edilmesi gereken diğer bir nokta, Sina Akşin'in "padişaha ve saraya karşı" diye nitelediği Mustafa Kemal'le Vahideddin'in yollarının Amasya toplantılarından çok daha sonra ayrılmış olmasıdır. 23 Nisan 1920'de Büyük Millet Meclisi toplandığında, Padişah (yangından) ilk kurtarılacaklar arasında sayılır.

'Cunta'ya dönersek, Mustafa Kemal dışındakiler Cumhuriyet ilan edildikten sonra sürüm sürüm süründürülmüşler, yargılanmışlar, çok uzun yıllar siyasetten men edilmişlerdir. Demek ki kötü bir şey yapmışlar. Neymiş? Demek ki 'cunta' iyi bir şey değilmiş.

Seçim değil Geçim - III

2010-02-03T20:41:00.010+02:00

GSMH/GSYH büyüme oranlarını 5'er yıllık kümüle rakamlar haline getirdiğimizde aşağıdaki gibi daha okunur bir grafik ortaya çıkıyor.

İşin ilginç tarafı, bu 5 yıllık kümüle büyüme oranları ile AKP'nin oy oranları arasında bir parallellik mevcut. 2009, 2010, 2011 GSYH’lerini sırasıyla %-6,5, %4, %5 olarak kabul edip kümüle edersek AKP'nin seçimlerde alacağı oy, seçim 2010 yılında yapılırsa %37, seçim 2011 yılında yapılırsa %36 gibi görünüyor. %1 oy için erken seçim yapmaya değmez bana kalırsa.

Güncel versiyon: Seçim değil Geçim - V

Teferruatlar - Ümit Bayazoğlu

2010-02-02T20:30:00.007+02:00

Hırant için Adalet için
Hırant için Adalet için mevzilenenlerden ve bunun için üç yıldır Agos’un önünde kararlılık gösteren “Teferruatlar” yine oradaydı. Hırant cinayetinin utancıyla yaşamak istemeyenlere o gün kar altında “fail-i meçhul” kalmış başka cinayetlerin de olduğunu hatırlattılar. Ergenekoncular’ın sloganı haline gelen “Vatan mevz-u bahisse gerisi teferruattır” zırvasına tepki olarak “teferruatlar”a sahip çıkan grup, onlar için de adalet dedi!

Aydın Erdem (Diyarbakır), Alattin Karadağ (İstanbul), Ceylan Önkol (Diyarbakır-Lice), Engin Çeber (İstanbul), Emrah Gezer (Ankara), Zeki Erik (Van), Abdülsamet Erip (Hakkari), Mehmet Uytum (Cizre), Yahya Menekşe (Şırnak), Festus Okey (İstanbul), Enez Ata (Diyarbakır), Mehmet Deniz (Van-Erciş).

Ömer Uluç’tan son kahkaha
İstanbul çocukluğumun şehri. Beyaz ceketimle İstanbul’a gidiyorum, halam Ayaspaşa’da oturuyor. Halamın Mısır’la bir alakası vardı. Bir de yaşlı halayık, aileden kalma. Bir sürü güvercin beslerdi. Bütün güvercinleriyle gece benim odaya, böyle beyazlar içinde gelirdi. Ben o zaman 16 yaşındayım. Bir kız beklerken, kuşlarını toplayan çılgın halayık, 60 yaşındaki o siyahi kadın, benim odadan geçerdi.

Ankara’da Eşref Üren’den ders almaya başladım. O bir Ankara empresyonisti. Çok güzel renkleri var. O acayip, ters, bürokrat şehirde, bu adam böyle gayet renkli çiçekler ve üzerinde akisleri olan ıslak, karlı, yağmurlu asfaltlar boyuyor. Halbuki dışarıda Ruslar’dan alınmış sarı cenaze arabaları gibi acayip belediye otobüsleri var. 1940’ların sonları, Ankara’nın ünlü ayazı. Bürokrasi, bütün o garip, çarpık, yarı sosyalist dünya, müsteşarlar, bakanlar. Hepsinin evleri aynı. Bir radyo var, büfenin üzerinde duruyor ve herkeste aynı büfe. Açılan ceviz masa, altı iskemle, üç-beş koltuk, halı ve birkaç avize. Durmadan birbirlerinin evlerine gidiyorlar sırayla. Hafta sonları yemekler yeniyor ve uyuklanıyor falan. Öyle çılgın adamlar, her türlü kumarı oynayanlar henüz ortalıkta görülmüyor...

1951 Fransız Konsolosluğu’nda ‘Tavanarası Grubu’ bizim sergimiz. Sefa Yurdanur var, tanıdığım ilk resim yazarı. Bizim teorisyenimiz. Bu sırada kapı açılıyor mesela Şadi Çalık elinde bir çıtayla, bir heykelle Paris’ten geliyor. Şadi “artık her şey değişti, her şey soyut” diye bağırıyor. Arkadan yine kapı açılıyor, İlhan Koman ve Sadi Öziş geliyor. Onlar da Paris’ten. Onlar da bağırıyorlar, “her şey değişti” v.b. Biz o sırada figürler yapıyorduk. Bir model kız vardı, arada ortadan kayboluyordu. Sonra morluklarla ortaya çıkıyordu.

1958’de 27 yaşındayım. Nuri İyem, Ferruh Başağa, İlhan Koman, Şadi Çalık ve ben Amerikan Konsolosluğu’nda sergi açıyoruz. Hepsi soyut sanat. Hepsi benden an az 15-20 yaş büyük insanlar. Orada tek başıma ve garip bir şekilde bir ikinci kez küçük bir üne kavuşuyorum İstanbul’da, o çevrede. Fakat en ilginç işi kimin yaptığını söyleyeyim, Şadi Çalık, tek bir çubuğu bir kaidenin üstüne koyuyor ve bunun adını “minimumizm” koyuyor, yani o böyle izah ediyor. Minimum enerji, minimum form, minimum anlam v.b. İstanbul bir zamanların Moskavası, Münih’i gibi avangard bir küçük merkez mi oluyor diye konuşuluyor.

Kolejde sol dergimiz Yeni Dergi’nin ikinci sayısı çıkıyor. Ben zenci şair Langston Hughes’un Shakespeare Harlem’de kitabınında parçalar çeviriyorum. Bir gün evde olağanüstü toplantı yapılıyor. Çünkü bizim Haluk Muradoğlu “pederle konuştum” diye geliyor. Peder ona “sen komünist misin” deyince, bu da “hayır, eşitliğe inanıyorum, Türkiye’de adaletsiz bir düzen var. Biz bir iş yapıyoruz, bu dergiyi çıkarıyoruz, dergi de çok tuttu” diyor. “Ha çok mu tuttu? Ne kadar basıyorsunuz?” “Bin”. “Kaç sayı çıktı?”, “iki”. “yani iki binlik bir satış mı yaptınız” diyor. “Evet biz çok seviniyoruz”, “Peki gel içeridelki odaya”. Orada iki paket içinde bizim dergiyi gösteriyor. Armatör babası iki sayıyı da toplatmış adamlarına. Düzenin adaletine gelince, söz gerekiyor mu?

“Heves Kuşu Durmaz Döner” Ömer Uluç kitabından kolaj.

Sabık kilisede iki temsil ve bir suikast girişimi
1923’te Anadolu’da savaşın henüz dumanı tüterken Vasfi Rıza Zobu ve Dram Tiyatrosu sanatçıları; Behzat Butak, Raşit Rıza, Galip Arcan, Hazım Körmükçü, Bedia Muvahhit ile Mina? Hanım, İzmir ve yöresinde turneye çıktılar. Gittikleri yerlerde (Bir Donanma Gecesi, Hisse-i Şayia, Ceza Kanunu, Eski Rüya, Rakibe, Üçüzler, Sekizinci) adlı piyesleri sahneleyeceklerdi.

Ağustosunun 6. çarşamba günü trenle İzmir’den Akhisar’a hareket ettiler. Şehirde otel yoktu. Paşa evi bunlara tahsis edildi. Kasabada lokanta yoktu. Yunanlı esir bir asker olan aşçının, pişirdiği yemekleri yediler. Eski Rum kilisesi alelacele şirin bir tiyatro haline getirilmişti. Papazaların ayin yaptıkları mihrapta icra-i sanat eylediler. Cemaatin oturduğu sıraları Akhisarlılar doldurmuştu.

Sözü Vasfi Rıza aldı: “Onlar (Yunan ordusu) girdikleri şehirlerimizde camileri ya insan salhanesi yahut hayvan ahırı yapmışlardı. Bu gün biz de galiptik. Kurtardığımız kasabalarda bırakıp kaçtıkları kiliseler vardı. Onların barbar dedikleri bizlerin kumandanı Fahrettin Altay Paşa, bu kiliseleri mezbaha, ahır değil bir kültür merkezi yapmayı şanına daha layık buldu. Ve alelacele Akhisar’daki cemaatsiz kiliseyi bir sanat mabedi haline koydurdu. Bize de buyurun oynayın dedi. Yine Altay Paşa, Akhisar’dan başka Gördes, Soma, Kınık, Saruhanlı, Sındırgı, Kırkağaç’taki kiliseleri, İzmir, Karşıyaka’da yine bir başka kiliseyi tiyatroya çevirmişti.

Bundan üç yıl sonra “tiyatro âşıkları” Bursa’daydı. “Yıl: 1926. Yeşil Camii’ne gitmek için Setbaşı köprüsünden geçilir. Köprünün öbür başında sağ tarafa tesadüf eden kısımda bir kilise vardı. Burayı Türk Ocağı’na vermişler. Ocak da bunun içine bir sahne yaparak tiyatro salonu haline koymuş. 26 Mayıs’ta temsillerimizi işte burada vermeye başladık. O sıra Mustafa Kemal Paşa da Bursa’da bulunmakta ve her akşam tiyatroya gelmekteydi. Paşa neşeliyse biz de neşeliydik. Biz en güzel temsillerimizionun huzurunda vermiştik. Meğer en tehlikeli zamanları o gecelerde geçiriyormuşuz da haberimiz yokmuş.

Ziya Hurşit ve arkadaşlarının idamıyla sonuçlanan İzmir suikasti faciası az kalsın biz oynarken bu tiyatronun içinde olacakmış. Kilisenin kubbesinden kahrolası bombayı atacacaklar, hepimizi havaya uçuracaklarmış. Sonra bir takım sebeblerden dolayı kararı değiştirmişler. Planlarını İzmir’de tatbik etmek üzere tehir etmişler.
Bundan beş yıl sonra turne kervanı yine yola düzülür. Yıl 1931, Zobu ve tiyatrosu 25 Ağustos çarşamba sabahı, özel davet üzerine ve deniz yolu ile Ayancık’a gidiyordu. Vapur kömür almak için önce Zonguldak’a yanaşmış, ardından İnebolu’ya uğradıktan sonra Ayancık’a varmıştı.

“Peki tiyatro? O nerede? Pontuslu Rumlar’dan kalma kilisenin mihrabına sahne kurulmuş. Kereste kasabası ya tahtadan sıralar yapılıp dizilmiş. Tıka basa 250 kişi alan bir yer meydana gelmiş. Sabık kilisede iki temsil verdik.”

Kaynak: Vasfi Rıza Zobu’nun “O Günden Bu Güne” adlı anı kitabından derlendi.

Düşün şu kedilerin yakasından!
Cihangir sosyetesi sözüm size, lütfen şu hayvanlara ettiğiniz zulmü artık görün. Hepinizin evinde maalesef esaret altında bir kedi. Nereden söyledi Sezen o şarkıyı; “Bir kedim bile yok, anlıyor musun”, herkesin evinde bir kedi. O gün bu gündür moda, şehirde pat-shop patlaması oldu.

Şimdi ben ne desem siz dinlemezsiniz, fakat hayatı boyunca “Ne Kitapsız Ne Kedisiz” yaşamış Bilge Karasu belki sizi imana getirebilir:
Kediniz üzerinde bir ölüm-dirim yetkesine inanmak gibi (hepimizin içimizde taşıdığımız) bir eğilimin, öteki üzerindeki gücümüze dayanarak, eyleme dönüşmesi var. Kıyıcılık, acımasızlık, yavuzluk durmaksızın karşımıza çıkan durumlardır, kanıksanır ya da vah vah’larla geçiştirilir, ama her defasında biraz daha derinlere inileceği sezilir. “Kötülüğe karşı bir şeyler yapmaya çok istekliyizdir. Yersiz “iyilikler” daha mı az kötü?

Unutmamak gerek, birbirimize gücümüzü göstere göstere, bu gücü, karşılıklı olarak ayarlaya ayarlaya birbirimize alışırız. Gerçi insan, gücünü göstermekten biraz fazlaca hoşlanıyor olabilir, en azından daha yolun başında gücün kimde olduğunu anlatmak ister. Hayvanı bizimle yaşamaya acı çektirerek alıştırıyoruz. “Bizimle birlikte yaşayacağına göre” diyoruz, “bizim düzenimize uysun.” Doğru. Her konuk, az ya da çok bunu yapar zaten. Evin düzenine uyar. Uymayanın konukluğu sona erer.

“Ne askerliği be! Abim zaten 30 senedir asker!”
Katil Mehmet Ali Ağca’nın tahliyesinden hemen sonra askere alınacağı söylenmişti. O gün Ağca askeri hastaneye kontrole girerken, kardeşi bir televizyon muhabirine avaz avaz bağırıyordu: “Ne askerliği be! Abim zaten 30 senedir asker!” Allah söyletmiş, itiraf arayanlara bal gibi itiraf işte. Otuz sene kışlaya gidip gelen biri şimdi emekli albaydı. Hapishane kışlaysa eğer, Mehmet Ali Ağca artık rahatlıkla Albay rütbesini hakediyor.

Ondan “adam gibi konuşmasını bekleyenler ne kadar gafil!” Mecburen İsa, Mesih ayaklarına yatıyor. Ama onun namına kardeşi konuştu. Artık Abdi İpekçi cinayeti aydınlanmıştır. Sıra sorumluların yargılanmasında.
Öte yandan katil albayı heyecanlı bir serüven bekliyor. (Oh olsun ki tadını çıkaracak zamanı kalmadı.)

Ümit Bayazoğlu, Davul tozu minare gölgesi / Yeni Harman Şubat 2010

Ertuğrul Özkök'un önünden, Cüneyt Gökçer'in arkasından - Ümit Bayazoğlu

2010-01-02T16:45:00.010+02:00

That was a good life
Gitmemek, ne pahasına olursa olsun yerinde kalmak için elinden ne geliyorsa yaptı. Sırf bu yüzden âlemin “en nefret edilen insanı” olmaktan bile çekinmedi. Yerini muhafaza için en son raddelere kadar küçüldü, yalan yazdı, iftira attı, ispiyoncu oldu, yağ çekti, iltimas geçti, kayırmacılık yaptı, arkadan vurdu, uydurmalarıyla insanların haysiyetiyle, kariyeriyle oynadı, bu yüzden hastalanıp yatağa düşenler, haksız yere hapse girenler, damgalananlar, işinden, eşinden, çocuklarından hatta memleketinden uzak düşenler, hayatlarını kaybedenler oldu. Sırf gitmemek, ne pahasına olursa olsun yerinde kalmak için.

“Ne pahasına olursa olsun yerinde kalmak” aslında hayatta takdir edilen bir tavırdır. Mesela demokrasi ve insan hakları mücadelesi verilen bir platformu mevzileştirmek ve onu “ne pahasına olursa olsun korumak” gibi. Ama hayır, o yıllar boyunca elinde tuttuğu makamı, sırf Beyaz Türklerin kara sermayesini ve kendi menfaatini kollamak için korudu.

Seçimlerin hemen ardından biletinin kesileceği söyleniyordu. Ama öyle olmadı gene iyi dayandı. Eğer patronu vergi kaçakçılığından enselenmeseydi o koltukta daha epey otururdu. Zira hükümete göz süzmeler, gerdan kırmalar (ama ne cıvık yaklaşımlarla) çoktan başlamıştı. Mesela başında bela bir tane yetmezmiş gibi bir “içgüveysi” daha dadandırmıştı âleme, sırf karşı cenaha cilve olsun diye. Hatta biçare yanında soytarısıyla hacca bile gitti. Ama yaranamadı.

Neyseki “doygun” gidiyor. Gözü arkada kalmayacak, zaten içgüdüsel olarak son sözleri “that was a good life” olmuş. “l love deer party”sinde, bir elinde şarap kadehi olduğu halde, öteki eliyle selefinin tombul kıçına bir şaplak atarak, “enjoy it” demeyi de ihmal etmemiş. (Bu sözlerin orijinali Bush’a ait. Başkanlık devir-tesim töreni sırasında Obama’ya söylemişti:)

Devlet gibi adam “Devlet Sanatçısı” Cüneyt Gökçer göçtü
Geçen ay rahmetli olan Cüneyt Gökçer’in ardından Türk basının döktüğü timsah gözyaşları çok iğrençti. Çocukluğunda birkaç kere piyese giden tiyatro uzmanı kesildi. Rahmetliyi öve öve yere göğe koyamadılar. “Hazan yaprakları bir bir dökülüyor... Sanat camiası bağrına taş bastı. Yüreğini dağlayıp sessizce ağlıyor” gibisinden şablon ağıtların bini bir para.

Cüneyt Gökçer, “Devlet Sanatçı”sıydı. Vaktiyle bahşiş saçılır gibi bol keseden dağıtılan devlet sanatçılığı unvanı alanlar içinde hakikaten “devlet sanatçısı” olan tek kişi Cüneyt Gökçer’dir. Kanımca gerisi iptal edilmeli. Devlet sanatçısı olmak için ilk şart devletin adamı olmaksa eğer, Cüneyt Gökçer bunun en güzel misalidir. O kadar devlet sanatçısıydı ki o hatta partilerüstüydü, öyle olmasa eğer 1958’den emekli olduğu 1983’e kadar o koltukta oturamazdı.

Bir zamanlar İstanbul’un bir “Küçük” Valisi vardı: Prof. Dr. Fahrettin Kerim Gökay. Bu da Gökçer gibi koltuğa kök salan bürokratlardan biriydi. Hem CHP devrinde hem de DP döneminde İstanbul valisi kalmayı başarmıştı. Ne hükümetler, ne liderler geldi geçti o hep yerinde kaldı. Gökçer de İnönü’den, Demirel’e, ondan Ecevit’e, Özal’a ve arada nice cunta hükümetlerine rağmen görevde kalabildi. Bunu bir başarı gibi takdir de edebilirsiniz.

Ama netice çırılçıplak ortada: Onun Muhsin Ertuğrul’dan tamamlanmış olarak ve tıkır tıkır işlerken teslim aldığı “Atatürk’ün projesi” müessese, “ağaçlar ayakta ölür” misali göçtü. Günümüzde sahnenin yolunu unutmuş binlerce “memur-sanatçı” bunalım içinde, çoğu alkolik çoğu düpedüz lümpen, 30 yıldır tekrarlana tekrarlana eskimiş, demode olmuş bir repertuar, kıyak emeklilik peşinde işgal edilmiş kadrolar, sıfır dış başarı, elinde konservatuar diplomasıyla kadro bekleşen gençler ve peşpeşe kapanan sahneler...

Muhsin Ertuğrul’un “Benden Sonra Tufan Olmasın” adlı manidar hatıratında Cüneyt Gökçer’in adı bir kez dahi geçmiyor. Demekki rahmetli öngörülü adammış. Nitekim Cüneyt Gökçer, devlet sahnelerinden Muhsin Ertuğrul’un adını silmek için elinden ne geliyorsa yaptı.

Kayırmacılık onun zamanında kurumun ruhuna işledi
Onun zamanınıda devlet tiyatroları ve Ankara Konservatuarı tam bir çiftlik oldu. Ankara’da bir baltaya sap olmamış ne kadar paşa, bakan, milletvekili çocuğu varsa onun zamanında konservatura girdi. Böylece Ankara’nın askeri, siyasi sosyetesi ona karşı daima minnettar pozisyoda kaldı. Rol dağıtımında, eser seçiminde, tayinlerde, atamalarda, sınavlarda kayırmacılık onun zamanında kurumun ruhuna işledi ve kurumun ruhunu kararttı. Torpil yaratıcılığın önünü kesti. Onun bunun ricasıyla hem öğrenci hem sanatçı hem de memur kadrosuyla yıllar boyunca dama gibi oynandı. Işıl ışıl bir sanat kurumu onun marifetiyle devrin diğer “kamu işletmeleri” gibi şişti şişti KİT’leşti.

Adnan Menderes has adamıydı. Karşılıklı birbirlerine çok kıyak yaptılar. Birbirlerinin sırlarını biliyorlardı. “Evli ve çocuklu” bir sanatçısının “evli ve çocuklu” Başbakan Menderes’le ilişkisine gözyumdu. Yetmedi, kadının aynı kurumda sanatçı olan kocasını “ayak bağı olmasın” diye Viyana’ya sürdü. Ama o “Yassıadalık” olan bu davadan sonra bile görevinin başında kalabildi.

“Kültür Sarayı” diye açılıp 71 cuntasınca yakılan ve sonra yeniden aynısı yapılan Atatürk Kültür Merkezi’nin başından geçen bu varta sırasında o genel müdürdü. Aslında İstanbul Belediyesi Konservatuarı’na ait olan burasını yasadışı olarak ve zorla Devlet Sahnesi yaptı. IV. Murad ve Damdaki Kemancı’yla açılış yaptı, megalomoniye bakın; ikisinde de kendisi başrol. IV. Murad için Topkapı Sarayı’ndan padişahın giysilerini, silahlarını falan getirmişlerdi, Onlar da yandı kül oldu. Ama Gökçer bu vartadan da kazasız belasız atlamayı bildi. Adamın sahnesi yandı koltuğu yanmadı.

İmamın peşinden cemaat de eğlence sektörüne daldı
Devlet tiyatroları, bale ve opera sanatçıları, malûm memurin kanununa tabii oldukları için işlerinden başka işte kazanç temin edemezler. Ama bu yasağı en başta kendisi deldi. 60’lı, 70’li ve hatta 80’li yıllarda birçok filmde rol aldı, televizyon dizilerine açıldı, reklam, dublaj, rejisörlük işine girdi. Tabii imam böyle yapınca cemaat de peşinden eğlence sektörüne daldı. Bi daha da cemaatı toparlayamadı.

Yine onun zamnında Devlet Tiyatroları, Opera ve Balesi’nin arşivi yok oldu. Bugün gidip bakın tek belge, fotoğraf bulamazsınız. Güya kurumun tarihi yazılacak, bir kitap meydana çıkarılacaktı. Bunun için ödenekler ayarlandı. Koca arşiv “Amerika’da yazar olmaya hevesli bir arkadaşına” teslim edildi. Onlarca yıl önce. O günden beri ne kitap yazıldı ne de arşiv geri geldi.

Özetlersek, Cumhuriyet atılımlarının en güzeli olan devlet tiyatroları ve konservatuarlarının bugünkü halinden rahmetli sorumludur. Onun attığı kötü tohumlar bugünkü çoraklığın başlıca sebebidir. Muhsin Ertuğrul’dan tamamlanmış olarak ve tıkır tıkır işlerken teslim aldığı Cumhuriyet projesinin “ağaçlar ayakta ölür” misali göçmesinin müsebbibi maalesef rahmetlinin ta kendisidir. Ondan sonra gelen genel müdürlerin hiçbiri Cüneyt Gökçer’in yanına bile yaklaşacak performansı gösteremedi. Zaten seleflerinin hepsi kendi yetiştirmeleriydi. En iyisi en iyi Cüneyt Gökçer taklidi yapabilen oldu.

Hıncal Uluç’a göre cenazesi şöyle kaldırılmalıydı:
Onu da başardık. Bir ölümsüzü öldürdük. Cüneyt Gökçer'i cumartesi günü, Teşvikiye Camisi'nde öldürmeyi başardık. Bir avuç cemaat. Cami avlusunun yarısı boş. Etrafa bakıyorum. Devlet yok. Medya yok. En yakınları, bir devri onunla yaşamış olanlar, onun sayesinde yükselip yıldızlık payesine ulaşanlar yok. Bu nasıl bir kadir bilmezlik, bu nasıl bir vefasızlık, bu nasıl bir nankörlüktür? Comedie Française'in gelmiş geçmiş en büyük aktörü ölse, cenaze töreni nasıl olurdu diye düşündüm bir an? Kilise, on binlerce kişiyi almayacağı için, bir protokol düzenlemesi yapılır, içeriye sadece akredite olanlar girebilirdi. Geri kalanlar Paris cadde ve sokaklarını doldururdu. Cenaze korteji Şanzelize'yi bir baştan bir başa kapsar ve en önde Devlet Başkanı Sarkozy yürürdü. (Sarkozy’yi bi b.k sanıyor.) İki yanında Başbakan ve Kültür Bakanı olarak. Ön sıralardakini çekebilmek için yüzlerce TV kameramanı ve foto muhabiri birbirlerini ezerlerdi. Çünkü o ön sıralarda, Fransız kültür ve sanat hayatının en ünlüleri yer alırdı. Tiyatrocular, yazarlar, şairler, ressamlar, heykeltıraşlar, sinemacılar. Fransa'nın en önde gelen gazetecileri orda olurlardı. Hem bir büyük insana son görevlerini yapmak, hem de o "Ölümsüzlüğe uğurlama" günü ile ilgili izlenimlerini yazmak için. Bütün Paris sokaklara dökülür, bütün Fransa, televizyon başında canlı yayın izlerdi.

Ümit Bayazoğlu'nun bu yazısı Yeni Harman'da Davul Tozu Minare Gölgesi köşesinde yayınlandı.

Barış, Peace, Goya ve Nükleer Silahsızlanma

2009-12-28T21:00:00.014+02:00

1957'de İngiltere'de ortaya çıkan CND - Campaign for Nuclear Disarmament, yani Nükleer Silahsızlanma Kampanyası'nın sembolü olarak Gerlad Holton tarafından tasarlanan sembol, PEACE / BARIŞ işareti olarak bugüne kadar geldi. Holton işareti tasarlarken, Goya'nın "Üç Mayıs 1808" adlı tablosundaki kurşuna dizilen gerilladan etkilendiğini söylüyordu.

Goya, Üç Mayıs 1808

İşaret, N(uclear) ve D(isarmament) harflerinin semafor karşılıklarının üstüste bindirilmiş haliydi (Kaynak: NTV Şifreler Kitabı).

	+		=
Semafor N		Semafor D		Nuclear Disarmament

Abdullah Cevdet, Pek Uyanık Bir Uyku

2009-12-27T23:33:00.016+02:00

Abdullah Cevdet, sonradan İttihad ve Terakki'ye dönüşecek olan İttihad-ı Osmani’yi kuran 5 tıbbiyeliden biri. Kendisi pozitivist bir Kürt aydını, I.Dünya Savaşı’ndan sonra Kürdistan Teali Cemiyeti’ne girmiş. Nesli güzelleştirmek için Avrupa’dan damızlık erkek getirmek gibi uçuk fikirleri olduğu söyleniyor. Hatta “Çanakkale’de medeniyet ayağımıza geldi ama biz sokmadık” dediği de rivayet olunuyor. Adı Ankara’da bir sokağa verilmişken, 2005’te AKP’li bir üyenin teklifi ve CHP’li üyelerin desteğiyle değiştirilmiş(bkz). Cumhuriyet sonrası Mustafa Kemal’in uyguladığı bütün inkılapların fikir babası. Abdullah Cevdet’in çıkardığı İçtihad Mecmuası’nda 1912’de yayınlanan, Kılıçzade Hakkı’nın yazdığı “Pek Uyanık Bir Uyku” başlıklı makalede bütün batıcı fikirler tek tek sayılmış(bkz):

* Fes kâmilen defedilip yeni bir serpuş kabul olunacaktır.
* Mevcut kumaş fabrikaları genişletilecek ve yenileri de açılacaktır. Yerli mallarının kullanılması teşvik edilecektir.
* Kadınlar diledikleri tarzda giyinecekler, yalnız israf etmeyeceklerdir. Polisler ve softalarla, arabacı makulesi kimseler kadınların giyimlerine asla müdahale etmeyeceklerdir. Şeyhülislâm Efendiler de çarşaflara dair beyannameler yazmayacak ve imza etmeyeceklerdir. Polisler, kadınların işine ancak münasebetsiz ve genel ahlâka dair meselelerde müdahale edebilecekler ve bu vazifelerini de büyük bir nezâketle yerine getireceklerdir. Kadınlar vatanın en büyük velinimeti sayılarak kendilerine erkekler tarafından hürmet ve riayet gösterilecektir.
* Kadınlar ve genç kızlar, Müslüman Boşnak ve Çerkezlerde olduğu gibi, erkekten kaçmayacaklardır. Her erkek, kendi gözüyle gördüğü, tetkik ettiği, beğendiği ve seçtiği kızla evlenecektir. Görücülük adetine nihayet verilecektir.
* Kızlar için diğer mekteplerden başka bir de Tıbbiye Mektebi açılacaktır.
* Birer tembellik yuvası olan bütün tekkeler ve zaviyeler ılga olunacak, varidat ve tahsisatları kesilip, Maarif bütçesine ilâve edilecektir.
* Bütün medreseler kapatılacaktır.
* Sarık sarmak ve cübbe giymek sadece yüksek alimlere mahsus hale getirilecektir.
* Evliyaya nezirler yasak edilecek, bu gibi teberrular Donanma ve Müdafaayı Milliye Cemiyetleri kasalarına girecektir.
* Arazi ve Evkaf kanunlarından başlanarak bütün kanunlar ıslah edilecektir.
* Şer’i mahkemeler kaldırılacak ve Nizami mahkemeler ıslah edilecektir.
* Mecelle kaldırılacak veya en azından o derece değişecektir.
* Mevcut Osmanlı Elifbası atılarak yerine Lâtin harfleri kabul edilecektir.
* Avrupa Medeni Kanunu kabul edilerek bugünkü evlenme-boşanma şartları tamamiyle değiştirilecektir. Birden fazla kadınla evlenmek ve bir sözle karı boşamak usulleri kalkacaktır.

Faydalı bir parazit: Murat Bardakçı (Ümit Bayazoğlu)

2009-12-18T23:51:00.004+02:00

Evet gıcık biri, yaralı parmağa işemez, nobran, hasis, saldırgan, kompleksli, fesat, patavatsız fakat nihayetinde o faydalı bir parazit, hani ekmek, yoğurt mayalayan bakteriler var ya onlar gibi...

Kim ne derse desin son ayların parlayan televizyon yıldızı Murat Bardakçı’dır. Haber Türk kanalında yaptığı tarih söyleşilerinin her biri ertesi gün olay oluyor, aynı adlı gazeteden (yerli-yersiz) savurduğu salvolar ortalığı birbirine katıyor. Zaten aportta bekleyen kalemşorlar onun yüzünden birbirine giriyor. Şu âlemde Murat Bardakçı’ya methiye düzecek son kişi sıfatıyla diyorum ki, Sezar’ın hakkı Sezar’a: Murat Bardakçı, popüler tarihçilikte “1” numara! Farzedin ki yaptığı her şey kötü, ama en azından her hafta televizyonda milleti 5-6 saat boyunca tarih konuşturuyor, her hafta bir çarşaf sayfa tarih yazıyor. “Emin Oktay palavraları”ndan sıtkı sıyrılmış millet, şimdi “hiç olmazsa Murat Bardakçı var” diye seviniyor. Evet gıcık biri, yaralı parmağa işemez, nobran, hasis, saldırgan, kompleksli, fesat, patavatsız fakat nihayetinde o faydalı bir parazit, hani ekmek, yoğurt mayalayan bakteriler var ya onlar gibi. Bazen de çöp toplayan çocuklara benzetiyorum onu, evet çöpleri etrafa saçıyor ama sonuçta şişeyi petten, kağıdı naylondan ayırıyor.

Buna hemen bir örnek vereyim: Erzurum Atatürk Üniversitesi, Erzurum Kongresi’nin 90. yıldönümü münasebetiyle, İstiklâl Savaşı yıllarında çıkan “Albayrak” gazetesinin tıpkısını basmış. Ancak tören için Erzurum’a gelen Recep Tayyip’e yalakalık yapacaklar ya, işi aceleye getirmişler. Milyarlık proje dolayısıyla çöpe atılmış çünkü kitabın çevirisi baştan aşağı yanlış. Bardakçı tek tek yakalamış, dalavereci profesörleri o gece haklı olarak yerin dibine batırdı hatta ileri gitti, dizginleyemediği öfkesiyle ruhunun sadist yönleri ortalığa saçıldı. Daha evvel de aynı programda Türk Tarih Kurumu’nu enayi yerine koyup söğüşleyen sahtekâr profesörleri böyle teşhir etmişti.

Bardakçı’nın marifeti tarihi popüler hale getirmekten ibaret değil. O aynı zamanda çok önemli konuklar da ağırladı programlarında. Mesela Harvard Üniversitesi hocalarından Gönül Tekin’in mitoloji ve tarih söyleşisi günlerce konuşuldu. Keza Halil İnalcık, resmi palavraları unufak eden “Devlet-i Âliyye” kitabının tantımı vesilesiyle ilk kez televizyonda saatlerce “gerçek” tarihten sözetti. Ertesi gün bu sohbet gazetelerde sürdü. Tarihimizde ilk kez bir tarih profesörü “sürmanşet” oldu. Bu program sayesinde millet Osmanlı’nın 1299’da Söğüt’te değil de 1302’de Yalova’nın Koyunhisar köyünde kurulduğunu öğrendi.

Özal’ın akıl Hocası Heat Lowry
İnalcık Hoca’nın tezini savunan ve aynı mecrada mikro çalışmalarıyla tanınan Princeton Üniversitesi hocalarından Heat Lowry de Bardakçı sayesinde ekrana geldi. Balkanlar’da Türklerin yayılmasını konu alan, Bursa ve Trabzon’un erken dönemini aydınlatan kitaplarıyla tanınan Heat Lowry, bu programda “Avrupa’yı Osmanlı değil Karasi beylerinin feth ettiğini, bu beylerin de ‘devşirme’ olduğunu” söyledi. Öte yandan Lowry kafaları bulandıracak kadar “Türk” bir “yabancı”. Mesela 1918’de New York’ta yayımlanan “Büyükelçi Morgenthau’nun Öyküsü” adlı Türk düşmanı kitap üzerine, “Büyükelçi Morgenthau’nun Öyküsü’nün Perde Arkası” adında cevabi nitelikte bir kitap yazdı. Lowry bunda Ermeni soykırımının olmadığını ileri sürdü. Kitap 1990’da İngilizce, 1991’de Türkçe olarak yayımlandı. Bunun için “Turgut Özal’dan para almış” dediler. Para alıp almadığı bilinmez, ancak Özal’ın Heat Lowry’den akıl-fikir aldığını biliyoruz. Rahmetlinin hayata geçirmeye fırsat bulamadığı Kürt-Ermeni açılımında danışmanlığını Heat Lowry yapıyordu.

İlber Ortaylı’yı bitiren kitap “Tarih-Lenk”
Ekran şansı olmayan fakat Bardakçı sayesinde ekrana gelenlerden biri de Boğaziçi ve Oxford üniversitelerinde dirsek çürütmüş Hakan Erdem’di. İşin aslını bilenler o gece çok şaşırdılar çünkü Hakan Erdem, İlber Ortaylı’nın akademik kariyerini tarihe gömen “Tarih-Lenk” kitabı vesilesiyle konuk edilmişti. O gece Bardakçı “kankası” İlber Ortaylı’yı resmen sırtından bıçakladı. Dersini çok iyi çalışmış Hakan Erdem karşısında Bardakçı “aretliğini” savunmak adına biraz kem-küm ettiyse de çabası Ortaylı’yı kurtarmaya yetmedi. Erdem o gece kitabında ayrıntılarıyla sergilediği İlber Ortaylı mahreçli ne kadar atmasyon varsa hepsini birbir ortaya serdi.
Heyhat! Bu olayın ardından Bardakçı ile Ortaylı’nın kapışacağını umanlar boşyere beklediler. Cevap hakkı dümeniyle ekrana gelen Ortaylı’nın Bardakçı ile muhabbetini daha da ilerlettiği görüldü. Meğer ikisi de Kırım Tatarı imiş. Etnik bir dayanışma içinde, “kıskananlar çatlasın” tribine girdiler. O gece gevrek gevrek kahkahalar atarak, göbeklerini hoplatarak ve fakat Hakan Erdem’in ortaya çıkardığı yanlışlara hiç değinmeden programı kapattılar.

Bardakçı’nın gölgesinde Fatih Altaylı
Murat Bardakçı’nın “zararlı faydalarından” biri de Fatih Altaylı’nın imdadına yetişmesi oldu. Bu dayanışmadan hem bir gazete, hem de romantik bir ilişki doğdu: Fatih Altaylı Murat Bardakçı’ya resmen âşık. Haber Türk’ün şu sıralar televizyonlarda gösterilen bir reklamı var. Güya Haber Türk mutfağında aşçılar yemek yapıyor. Orada Fatih ile Bardakçı finalde ekrana geliyorlar, Altaylı servis edilmeden önce son kez yemeği koklarken, Bardakçı bir tutam baharat ekliyor. Yemek işte o zaman servise hazır hale geliyor. Reklama göre Haber Türk’e son şeklini veren bu ikisi oluyor. Bu sahne Altaylı’nın Bardakçı’ya Haber Türk içinde ayırdığı yeri gösteriyor.

Mehmet Yılmaz bir “patron kapışması” sırasında “mecburen” karşı karşıya kaldığı Fatih Altaylı için “Borat” demişti (*). Aslında Borat’ın önde gideni kendisi ama bu benzetmesi de ikizine çuk oturmuştu doğrusu. Fakat Altaylı artık eski Borat değil. Haber Türk içinde evrildi kerata. Cübbeli Ahmet Hoca röportajı muhteşemdi. Bir kahve vaizinin tüm foyasını ortaya döktü. Susturarak değil, konuşturarak. Aynı şekilde, sahtekâr Kuran yorumcularını, olmadık bir dini İslam diye yutturan üçkağıtçıları bağırsaklarına kadar teşhir eden Yaşar Nuri Öztürk söyleşileri de çok zihin açıçıydı. Hürriyet’ten yükselen ekşi ayak kokusunu ilk duyanlardan biri olarak Fatih Altaylı derhal “medyanın pruva gemisi” mavrasına sarıldı. Artık açık seçik Hürriyet’in yerine oynuyor. Altaylı’nın evriminde Murat Bardakçı’nın da yapıcı bir rolü olduğunu düşünüyorum. Nitekim kendisi de bunu yeri geldiğinde Teke Tek’lerde itiraf etmekten çekinmiyor. Son olarak canlı yayında “sen ölürsen biz ne yaparız” dedi. Bardakçı bile şaşırdı bu densizliğe, “demek istediğim şu ki” diye düzeltti sonra: Yani Bardakçı ölürse bildikleri de onunla birlikte mezara gidecekmiş, bunu demek istemiş.

Haber Türk’ten sonra bütün televizyonlarda şekere sinek üşüşmesi gibi tarihi söyleşi programları patlaması oldu. Ama hiçbiri Bardakçı’nın topladığı seyircinin yanına bile yaklaşamadı. Altaylı da çakal tabii Bardakçı’ya yılana sarılır gibi sarıldı. Şimdi bu ikili balayı yaşıyor. Aman nazar değmesin, çarpık-çurpuk, eksik-gedik de olsa konusu böyle tarih olan programlar eksilmesin çoğalsın.
Son olarak yine Bardakçı’nın ‘Tarihin Arka Odası’nda konuk ettiği genç tarihçi, örnek insan Levent Kayapınar’dan sözetmeliyim. Eğer Bardakçı onu televizyona davet etmeseydi muhtemelen kimsenin Türkiye’de yaşayan böyle bir kıymetten haberi olmayacaktı. 1966 doğumlu Doç. Dr. Kayapınar, halen Bolu İzzet Baysal Üniversitesi Tarih Bölümü’nde Yeni Çağ Anabilim Dalı Başkanı. Kendisi “geç dönem Bizans, erken dönem Osmanlı tarihi” uzmanı. Ortaçağ Yunancası’na ana dili gibi vakıf. İstanbul’un fethine tanıklık etmiş, son İmparator XI. Konstantinos Paleologos’un sağkolu Yorgios Sfrancis’in anılarını Türkçe’ye çevirdi. Bu nedenle Bardakçı’nın konuğuydu. Kitapevi’nden çıkan bu muhteşem eseri mutlaka edinmelisiniz. Yerim dar, burada ayrıntıya girecek değilim fakat bu kitabı okuduktan sonra, İstanbul’un fethine dair bugüne kadar çıkmış ne kadar kitap varsa alayının çöp olduğunu farkedeceksiniz.

Bardakçı’nın gölgesinde Pelin Batu
Bu arada Bardakçı’nın ‘Tarihin Arka Odası’nda harcanan Peli Batu ile “toraman” Doçent Erhan Afyoncu’dan sözetmezsek haksızlık olur. Şimdi bu da doçent, Levent Kayapınar’da doçent. Biri harbi, öbürü haybeci. Bardakçı her program yerli – yersiz Afyoncu’yu haşlıyor, akademisyenlere karşı duyduğu kıskançlık ve nefretin sanki kumtorbası Afyoncu. Öte yandan ondan vazgeçemiyor da. Çünkü Afyoncu’nun görevi boşluk doldurmak, ara nağme yapmak. Bir görevi daha var, yine Bardakçı’nın kışkırtmasıyla Pelin Batu’yu kızdırmak, zıvanadan çıkarmak. Batu’nun temsil ettiği “haddinden fazla laik, Pembe-Beyaz Türkler” karşısında maço Türk erkeğini temsil etmek. Bir kız babası olarak ne zaman Pelin Batu’yu bu kumpasta görsem üzülüyorum. İçimden “be kızım, gecenin bu saatinde senin ne işin var o adamların arasında” diyesim geliyor. Kız terbiyeli, iyi bakılmış, iyi eğitilmiş. Ama kendini ifade problemi var. Nitekim Bardakçı sırf bu yüzden ve programı aksatıyor diye kızın konuşmalarına çok kabaca müdahalelerde bulunuyor, hiç konuşturmuyor. Bazen de toramanı üstüne salıyor, birlikte damarına basıyorlar. Daha da ilerisi, bazen kıza salya da akıtıyorlar. Mesela Bardakçı seyircilerden Pelin’e ne zaman cinsel içerikli mesaj gelse hemen okuyor, sonra toramanla mânâlı mânâlı bakışıp gülüşüyorlar. Ben Pelin’in babası olsam valla kızımı bu kumpasa sokmam. Az daha unutuyordum. Tarihin Arka Odası’nda biri daha var. Esmer güzeli bir soprano. Bardakçı megalomonisi yüzünden bu kızın adı bile yok. Sabahın üçüne, beşine kadar sandalye tepesinde gıkı çıkmadan oturup hazretin keyfini bekliyor. Çünkü o bir “enstruman”.
Özetlersek Murat Bardakçı, Hürriyet’te bulamadığı huzur ve şöhreti Haber Türk’te buldu. Bunu yaparken çok çam deviriyor, çok kırıcı oluyor ama olsun. Fatih Altaylı’nın da desteğiyle konusu tarih olan bir program popüler hale geldi. Bunun olumlu etkileri olumsuzlukları örtecektir.

(*) Borat: Kazak gazeteci. Astana Üniversitesi’nde İngilizce, gazetecilik ve salgın hastalıklar üzerinde çalışmış. Birden fazla evlilik yapmış. İlk eşi yeğeni tarafından ayı sanılarak öldürülmüş. Borat buna fazla üzülmemiş hatta sevinmiş çünkü yeni bir karısı daha olabilmiş. Evlilik dışı ilişkilerini sürdürdüğü bir kız arkadaşı, bir metresi, bir fahişesi, üç çocuğu ve Igor adında bir domuzu var. Kendisi aynı zamanda bir buz üreticisi ve hayvan spermi alıcısı. Ayrıca bir zamanlar Çingene avcılığı da yapmış. İddiasına göre zincirle bağlı bir Çingeneyi taşla 15 metreden, bağlı değilse 10 metreden vurabiliyormuş. Ayrıca bir kadını 1600 metre kucağında taşıyabiliyor. Borat'ın hobileri pin-pon, disko dansı, köpük banyosu, köpek avı ve tuvalette kadın resmi çekmek. Yahudi düşmanı, seksist ve homofobik. Özbek ve Çingenelere karşı ırkçı. Borat kıçıyla Pepsi şişesini açabiliyor.

Ümit Bayazoğlu'nun Yeni Harman'da yayınlanan bir yazısı

Belgelerle Kurtuluş Savaşı - Hazım Tepeyran

2009-12-10T22:00:00.008+02:00

Ebubekir Hazım (Tepeyran) Bey, mütareke döneminde arka arkaya gelen Ali Rıza Paşa (Ekim 1919 - Mart 1920) ve Salih Paşa (Mart 1920 - Nisan 1920) kabinelerinde Dahiliye Nazırlığı (İçişleri Bakanlığı) görevine kadar yükselmiş bir Osmanlı bürokratıdır. II. Abdülhamid, V.Mehmed Reşad ve VI. Mehmed Vahideddin dönemlerinde İstanbul Hükümetleri, Milli Mücadele döneminde ise Ankara Hükümeti tarafından değişik illere vali olarak atanır. Yakın tarihimizin henüz detayları iyi bilinmeyen birçok olayının içinde bizzat idareci olarak bulunmuştur, bu nedenle anıları çok kıymetlidir. Tüm diğerleri için geçerli olduğu gibi bu anılar okunurken de, Hazım Bey’in bir bürokrat olmakla birlikte görevi ile ilgili idam hükmü giyecek derecede siyasi kimlik taşıdığını da hesaba katarak, paralel okumalara muhtaç olunduğu unutulmamalıdır.

II.Abdülhamid’in fotoğraf düşkünlüğü sayesinde
Hazım Bey, Jön Türk hareketinin İttihat ve Terakki’ye gebe olduğu bir dönemde, 1896’da Dedeağaç’ta mutasarraflık yaparken, bu ‘habis’ hareketlere dahil olduğu yönünde II.Abdülhamid’e uçurulan bir jurnalle vazifesinden azledilir. Dedeağaç’ta yaptığı bayındırlık işlerinin fotoğraflarını çekerek oluşturduğu albümün, saraydaki bir tanıdığı vasıtasıyla II.Abdülhamid’e sunulmasından sonra affolunur ve Musul’a vali olarak atanır. Kitabın önsözünü yazan torunu Oktay Akbal’ın naklettiğine göre imardaki başarısı kadar II.Abdülhamid’in fotoğraf sanatına olan düşkünlüğü sayesinde yeniden hayata dönmüştür.

31 Mart ayaklanması ve Yıldız Sarayı’nın yağmalanması
Hazım Bey 31 Mart (1909) ayaklanması sırasında İstanbul Şehremaneti (Belediye Başkanlığı) görevini yürütmektedir. O dönemde İstanbul’da ayrıca valilik kurumu bulunmadığından her iki görevi de idare eder. 1920’de nazırlıktan istifa ettikten sonra kurulan Damat Ferid Paşa hükümetince oluşturulan ‘Kürt Nemrut’ Mustafa Nazım Paşa başkanlığındaki Harp Divanı tarafından tutuklanır. Gerekçe, 31 Mart isyanını bastırmak için İstanbul’a giren Hareket Ordusu subaylarının, hal edilen (tahttan indirilen) II.Abdülhamid’in trenle Selanik’e gönderildiği gece Yıldız Sarayı’nda yağma yapmasına ve bilahare değerli eşya ile mücevhere hükümetçe el konması için oluşturulan Tahliye Komisyonu’na başkanlık ederken değerli eşyanın sayımını yaptırmadan el konulmasına göz yummasıdır. Yargılama sonucunda Yıldız Yağmasına engel olmamak ve Bursa Valiliği ile nazırlığı döneminde Kuvayı Milliye’ye yardım etmek suçlarından idam cezasına çarptırılır. Saraydaki dostları araya girer, Vahideddin idam cezasını ömür boyu kürek cezasına çevirir. Tevfik Paşa Hükümeti sırasında, 7 ay tutuklu kaldıktan sonra suçlarından aklanarak hapisten çıkar...

Hazım Bey’in Yıldız Yağması için düşünceleri kendi ifadesiyle özetle şöyledir: “II. Abdülhamid gibi her türlü gücü bilinen bir padişahı tahtından indirip Selanik’e sürerek yerine başka bir padişah oturtan Hareket Ordusu, yok edici bir ihtilal gücü Yıldız’ı yağmalamak istese ve yağmalasa, İstanbul’un Belediye Başkanı olan ben, rastlantıyla Yıldız’da bulunmuş olsam bile, engellemeye kalkışma budalalığı bana mı düşer? ...‘Hiç kimse bir ihtilal gücüne karşı durmak zorunda değildir,’ diye bütün düşünen insanların benimsediği bir kural bulunduğunu bu bilgisiz harp divanı kuruluna anlatmak olanaksızdır.” (sayfa- 131)

Devamı Radikal Kitap'ta

II.Abdülhamid’in terekesi
II.Abdülhamid Balkan Savaşı sırasında sürgünde bulunduğu Selanik’in düşman eline geçme tehlikesi üzerine kadim dostu Alman İmparatoru II.Wilhelm tarafından 1912’de bir gemiyle İstanbul’a getirilerek İttihat ve Terakki Hükümeti ‘nce kapatıldığı Beylerbeyi sarayında öldüğünde (10 Şubat 1918), Hazım Bey (Mülkiye ve Maarif Dairesi Başkanı sıfatıyla) devrik sultânın terekesini yazmak üzere oluşturulan komisyonda Harbiye Nazırı Enver Paşa’yla birlikte yine oradadır. II.Abdülhamid’in odasında asılı bulunan Kuran’ı Kerim muhafazısına benzer tahta bir kutuyu açtıklarında hayretle içinden pırlantalar çıktığını görürler, vücudu üzerinde taşıdığı dua kitabı (en’am) içindeki bir kağıttaysa şunlar yazmaktadır:
- İyi adam nasıl olur?
- İyi adam adil, halim, kerim, namuslu, doğru, sabırlı ve merhametli olur.
- Kötü adam nasıl olur?
- Kötü adam zalim, gaddar, yalancı, arabozucu, kan dökücü ve kindar olur. (sayfa-150)

Milli Mücadeleye destek ve İstanbul’un işgali
Hazım Bey, önceki hükümetler döneminde Babıâli’nin Anadolu’da görevlendirdiği bazı valilerin Mustafa Kemal tarafından geri yollanmasından dolayı Ankara ile uyum arayışındadır. Akrabası Maruf Bey’i Mustafa Kemal’le görüşmesi için Ankara’ya yollar, görevlendirmeler konusunda karşılıklı mutabakat sağlanır.

Fransız-İngiliz-İtalyan güçlerinin 16 Mart 1920’de İstanbul’u resmen işgal etmesi üzerine, Damat Ferit Paşa’nın yeniden hükümet kurması an meselesi haline gelmişken Hazım Bey Dahiliye Nazırı olarak Vahideddin’in huzuruna çıkar ve Kuvayı Milliye’nin “umulmayan bir zamanda ortaya çıkan bir yaşam belirtisi” olduğundan bahseder. Bunun üzerine Vahidettin sözünü keserek, yanındaki Başkâtip Fuat Bey’e: Söyle Fuat Bey söyle! Allah aşkına söyle ben bu düşüncede değil miydim? Bu heriflere (Sadrazam Damat Ferit ve onun kabinesini oluşturanlara) anlatabildim mi?” (sayfa-88)

Anadolu’ya geçiş, Koçgiri isyanı, Sakallı Nurettin Paşa
Hazım Bey hapishaneden çıktıktan sonra Anadolu’ya geçmeye karar verir. Ankara’ya gider ve Mustafa Kemal’le görüşür. Burada kendisine evvelce de görev yapmış olduğu Sivas Valiliği önerilir. Görüşmeden ayrılırken Mustafa Kemal’in şunları söylediğini aktarıyor: “Bilmem kendisini tanır mısınız? Merkez Ordusu Komutanlığıyla o yörede bir Nurettin Paşa vardır. Azametli mazametli bir şeydir. Bununla birlikte sizin için, kendisine ve azametine önem verilecek bir şey değildir.” (sayfa-198)

Sivas Valiliği, acımasızlığı önce ve sonra birçok olayda belgelenmiş Sakallı Nurettin Paşa ile çekişme içinde geçer. Kimin kimin ayağına gideceği konusuyla başlayan ihtilaf Nurettin Paşa’nın kurmak istediği, düzenli ordu harici “Emniyet Teşkilatı” adında bir askeri örgütün, Hazım Bey’in Ankara ile yazışmaları neticesi akamete uğramasıyla devam eder. Bu anlaşmazlık Hazım Bey’den önceki Sivas Valiliği zamanında yaşanan Koçgiri İsyanı ile alakalı, resmî görev yapan bir kimse tarafından belki de hiç bir zaman açıklanmayacak noktaları öğrenmemize vesile olur. Koçgiri yöresindeki Alevi Kürtler’in topraklarından sürülecekleri korkusuyla başlattıkları ayaklanma yatışmasına, aşiret ileri gelenlerinin geri adım atmasına rağmen Nurettin Paşa’nın fikrinin şöyle olduğunu belirtiyor: “Öyle ama, bu kadar asker toplandı, ben buraya kadar geldim; bir şey yapılmazsa olmaz, dediği ve bunun üzerine askeri harekatın sürdürüldüğü, Sivas’ta yaygın olarak konuşulmakla birlikte, bu olayın doğru olduğunu -Temyiz Mahkemesi üyesi- Şefik Bey bizzat bana söylemişti.” (sayfa-214)

Trabzon Valiliği ve gözden düşüş
Hazım Bey bir süre sonra Trabzon’a vali atanır. Trabzon o sıra Enver Paşa’nın Batum üzerinden Anadolu’ya giriş yapması beklenen kritik bir yerdir. Mustafa Suphi’nin öldürülmesinden sorumlu tutulan Kayıkçılar Kahyası Yahya’nın pusuya düşürülerek öldürülmesinden sonra Ankara’ya geri çağrılır. TBMM’nin 2. döneminde Niğde’den milletvekili seçilir. Anayasa Komisyonu’nda görev alır. Cumhurbaşkanı’na verilmesi tasarlanan olağanüstü yetkilere karşı çıkması, saltanat üyelerinin yurtdışına çıkarılması kanunu görüşülürken damatların hariç tutulması yönünde bir önerge vermesi, İstanbul’dayken İngiliz Muhipleri Cemiyeti’ne üye kaydolmuş olması gibi olaylar gözden düşmesine neden olur. Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümüden sonra diğer muhaliflerin geri dönüşüyle birlikte 1939’da son kez Niğde’den milletvekili seçilir, 1947’de vefat eder.

Vedad'ın hazin hikâyesi

2009-11-15T19:14:00.007+02:00

Halid Ziya kitaplarından 'Bir Acı Hikâye'nin ruhu 'Kırık Deniz Kabukları'na nakil olmuş. Selim İleri, Vedad'ın uğradığı haksızlıklara kendi dilinde isyan eder, ağıt yakarken bizi yakın tarihin bilinmeyenleriyle de buluşturuyor. Özellikle Mustafa Kemal, Latife Hanım ve Vedad arasında yaşanan ilginç anektodlar dikkat çekiyor

Çalkantılı bir hayattan sonra virane köşküne çekilmiş yaşlı bir kadın olan Mediha Hanım, çocuk yaşlarında Selim İleri’ye piyano dersleri verirken bir yandan da onun Halid Ziya’nın oğlu Halil Vedad’la bir bağ kurmasına vesile olur.

Halid Ziya Uşaklıgil (1867-1945) dört çocuğundan üçünü daha kendisi hayatteyken toprağa vermek bahtsızlığını yaşamış bir edebiyatçıdır. Sadun ve Güzin adındaki çocuklarını henüz bebekken kaybeder. Sadun için ‘Kırık Oyuncak’, Güzin için ‘Kırık Hayatlar’ hikâyelerini kaleme alır. Daha sonra Halil Vedad ve Bülent isminde iki oğlu olur. İkisi de hariciyeci olarak yurtdışında görev yapar. Ölümünden sonra anısına Bir Acı Hikâye kitabını yazdığı Halil Vedad, 1937’de Arnavutluk’ta görevi başındayken intihar eder. Bir Acı Hikâye’nin 1942’de yayımlanışından sonra, hayatının en fırtınalı dönemlerini yaşayan Mediha Hanım, kitabı gözyaşları içinde okuyup soluğu yazarın Yeşilköy’deki evinde alır. Halid Ziya, Hollywood’un sinema artistlerini hatırlatan okurunu epey yadırgasa da görüşmeyi kabul eder fakat sık sık “Sizi kim gönderdi?” diye sorar.

Devamı Radikal Kitap'ta

Aziz Abdülaziz

2009-11-07T16:03:00.004+02:00

Sultan Abdülaziz, hal edildiği (tahttan indirildiği) 30 Mayıs ile intihar ettiği ya da öldürüldüğü 4 Haziran 1876 arasında geçen dört günlük süre içinde çekilen fotoğrafta sonunun yakın olduğunu bilen endişeli gözlerle bakıyor. İki saray görevlisi sultana yaslanmış poz veriyor, kıyafetler aşağılanmayı garantilemek için özel olarak seçilmiş.

Sultan Abdülaziz ve babasının akıbetini takip eden şehzade Yusuf İzzedin Efendi. Şehzadenin ölümü de babası gibi karanlıkta kalmıştır.

Ümit Bayazoğlu'na teşekkürlerimle...

3 boyutlu ejderha, kes-yapıştır

2009-10-31T00:21:00.011+02:00

Dosyaları karıştırırken, eski dostlardan Gathering For Gardner Paper Dragon nam-ı diğer 3 boyutlu kağıt ejder çıktı karşıma. Bilenler varsa hatırlasın bilmeyenler yapmaya çalışsın. Şahan'ın Şahan olduğu zaman 3 boyutlu yayın yapılacak diye duyurup programına çıkarmıştı bunu.

- Düzgün baskı için bilgisayarınıza kaydettikten sonra print edin.
- Bir tane müsvette basın, ona bakarak asıl baskıyı kesip katlayın.
- "Mountain fold" dediği yerde tepe yapacak şekilde, "Valley fold" dediği yerde vadi yapacak şekilde katlama yapın.
- Boğazının altını beyaz noktaya kadar kesmeyi unutmayın.
- Bittikten sonra, tek gözünüzü kapatıp, ejderhanın gözlerine bakarak etrafında hareket edin. Şöyle bir şey olması lazım.

Taraf'tan NTV'li Ergenekon magazini

2009-10-23T14:35:00.012+02:00

Magazin mi demeli, asparagas mı demeli emin değilim ama Taraf'ın bu yaptığının gazetecilikle alakası olmadığından eminim, “araştırmacı gazetecilik” oynuyorlar. Ahmet Altan’ın bugünkü (22.10.2009) yazısında NTV'den Muhsin Yazıcıoğlu'nun telefonuna yapıldığı iddia edilen ve haberlerinde “yüzlerce kere” ile ifade edilen telefonla aramaların sayısı, yazının sonunda “52 kere” olarak finalize edilmiş, iki gün sonra konuyu tamamen unuturlar. Taraf bunu hep yapıyor, “Ceylan’ın gözleri”nin arkasında da duramadılar, ben iddiamda haklı olduğumu düşünsem o gözleri hergün ön sayfadan vermeye devam ederdim, hatta logomu bile değiştirirdim.

Dün (23.10.2009) Fenerbahçe ile Galatasaray “farklı” Romanya takımlarıyla maç yaptılar. Bugün spor sayfasında baktım meğer Fener de Galatasaray da aynı Rumen takımı ile oynamışlar! Taraf düşmanı değilim hatta tabuları yıktıkları için hepsine müteşekkirim ama gazetecilik biraz özen istiyor.

Ahmet Altan'ın Muhsin Yazıcıoğlu'nun helikopterini düşürmekle (!!!) itham ettiği Mirgün Cabas'ın yanıtı

Olasılıklar, ya Ahmet Altan bu işten sıkıldı, açılımlar üstüste işler yoluna girdi, kaçış için zemin hazırlıyor, ya da haberi yapan Baransu'nun Ahmet Altan'ın yerinde gözü var, ayağını kaydırmaya çalışıyor, yoksa bu kadar boş bulunmak olmaz.

Türkiye'de sık görülen Y-DNA gruplarının dünya üzerindeki dağılımları

2009-10-20T20:42:00.031+02:00

Haplogroup	Nüfus Dağılımı
J- %34
R- %24
E- %11
G- %11
I- %5

NOT:
-Haritaların üzerine tıklandığında resim büyüyecektir.
-Haplogroup'ların yanında verilen yüzde değerleri Cinnioğlu raporundan alınmıştır.
-Her grafikte kolon olarak görülen, yüzde baz değerleri birbirinden farklıdır.

Genetik Y-DNA, mtDNA testleri için FTDNA

2009-10-17T23:01:00.011+02:00

"Genetik testlerle ilgileniyorum ama yeterince bilgim ya da İngilizcem yok" diyen çok sayıda mail alıyorum, umarım okuyacağınız yazı yardımcı olur.

Başlangıç için, baba tarafı ile ilgileniyorsanız Y-DNA 12, anne tarafı ile ilgileniyorsanız mtDNA testini alabilirsiniz. Testi satın aldıktan sonra adresinize bir kit gönderilir. Kit elinize geçtikten sonra yanağınızın içinden bir doku örneği koyup geri göndermeniz gerekir. Bundan sonra 2 aylık bir süre içinde test sonuçları belli olur. FTDNA, sonuçları hem email ile hem de normal posta ile gönderir. Sonuçlar elinize geçtikten sonra FTDNA’in size özel hazırladığı kişisel web adresinde detaylı bilgi bulabilirsiniz.

FTDNA'den DNA testi satın alacaklar için önemli bilgi: Testinizi FTDNA proje gruplarından biri üzerinden satın aldığınızda indirim uygulanır. Türkiye Grubu üzerinden sipariş vermek isterseniz bu link'i takip edebilirsiniz.

FTDNA’de yaptırdığınız genetik testler sonucunda “ırkınız şudur” ya da “atalarınız şu zaman burada yaşamıştır” gibi bir sonuç çıkmaz. Test sonucunda haplogrup olarak ifade edilen, ait olduğunuz genetik grup belirlenir. Bugün, genetik grupların 80-100 bin yıllık göç yolları belirlenmiş durumdadır, ayrıca günümüz ülkelerinde yaşayan genetik topluluklar üzerine çalışmalar bulunmaktadır. Yukarıdaki menüde "GENETİK" başlığı üzerine geldiğinizde bu bilgilerin derlendiği internet link'lerini bulabilirsiniz.

Test sonucunda haplogrubunuz -sadece- tahmin edilmiş durumdadır. Haplogrubunuzun kesin olarak belirlenmesi ve alt haplogrup bilgilerinizin oluşması için FTDNA, DEEP CLADE testini almanızı önerecektir.

Test sonucunda FTDNA sizin DNA’nızı test yaptıran diğer kişilerle karşılaştırarak benzerlik bulduklarını kişisel web adresinizde derecesine göre listeler. Tıpatıp aynı olanların (kişi önceden izin vermişse) email adreslerini görmenizi sağlar. Y-DNA37, Y-DNA67 ya da mtDNAPlus testleri DNA’nız üzerinde daha fazla noktaya bakılması için alınan testlerdir. Ne kadar çok noktaya bakılırsa akrabalık o kadar kesin olacağı için, YDNA12 ve mtDNA testlerinden sonra almayı düşünebileceğiniz testler olmalıdır.

FTDNA şirketi testlerini Arizona Üniversitesi Araştırma Laboratuarlarında gerçekleştiriyor, National Geographic Society, IBM ve Waitt Family Foundation'ın ortaklaşa oluşturdukları Genographic Project ile işbirliği yapmaktalar. FTDNA bir süredir başka bir üniversite ile de işbirliği yaparak FACTOID denen medikal tahminler üreten testler de satıyor. Alkol & nikotin bağımlılığı, kellik, kas performansı, uzun ömürlülük gibi konularda belli gen bölgelerine bakılarak bir tahmin üretiliyor. Bunların kesin sonuç değil sadece tahmin olduğu konusunu ısrarla belirtiyorlar.

Bol şanslar...

Kimdi(r) bu Pangalos?

2009-10-12T20:39:00.009+02:00

2009 Yunanistan erken seçimini kazanan George Papandreou hükümetinde önemli bir görev alan Theodoros Pangalos'u 1999'da Abdullah Öcalan'ın Kenya'nın başkenti Nairobi'deki Yunanistan Büyükelçiliği'nde saklanmasından sorumlu oluşuyla hatırlarız. Hatta Türkler için "katil, tecavüzcü ve hırsız" dediğini hatırlayanlar da çıkabilir. Küstah fakat cesur olduğu muhakkak bu politikacı cesaretini nereden alıyor acaba?

Milli Mücadele bitip Lozan'da barış antlaşması için görüşmeler devam ederken, Türk heyeti Yunanistan’dan savaş tazminatı olarak büyük miktarda para ya da Yunan donanmasını talep eder. O sırada Yunanistan'da diktatör olan General Pangalos Batı Trakya’ya 40-50 bin kişilik bir ordu yığdığını, tazminatta ısrar edilirse soluğu İstanbul’da alacağı haberini yollar Lozan'a. Bunun üzerine tazminat olarak Karaağaç’ta karar kılınır. İşte bu General Pangalos şimdiki Theodoros Pangalos'un dedesidir.

Karabağ kalkanı

2009-10-10T21:44:00.008+02:00

"Türkiye-Ermenistan protokollerinin imza töreni çok gergindi” yorumları yapılıyor. Aslına bakarsanız bizim hariciye yine bir ayak oyunu yaptı sanırım. Hamaseti bir yana bırakırsanız, Türkiye ile ilgisi olmayan Karabağ meselesini (tekrar) çok iyi kullanıp Ermenistan Dışişleri bakanının soykırım konusunda diaspora’nın ateşini düşürmek için edeceği bir kaç kelimenin de önüne geçti.

Zaten Türkiye Hükümeti soykırım konusunda içte-dışta (içte "özür diliyorum" kampanyası, dışta Obama'nın "soykırımı tanıyacağım" sözü) bu kadar köşeye sıkışmışken Ermenistan ile şu noktaya gelindiyse, Türkiye’nin Karabağ meselesini çaktırmadan teraziyi kendi lehine dengelemek için kullanmasındandır. Kimbilir, Azeriler’in telaşlanıp Türkiye’ye gelmelerinden ne kadar büyük keyif almışlardır.

"Kürt açılımından pratikte ne çıkar?" anket sonucu

2009-09-26T18:30:00.009+02:00

37 katılımın olduğu anket sonucunda, katılımcılar Kürtçe'nin artık serbestçe kullanılabileceği ve eski yer adlarının iade edileceği konusunda umutlular, diğer olasıklara yaklaşımları ise aşağıda görüldüğü gibi:

* Kürtçe yer adları iade edilir 19 oy, 51%
* Kürtçe konuşmak mahkemede, mapushanede, orduda, politikada kısaca heryerde serbest olur 15 oy, 40%
* Anayasaya "Türk Milleti" yerine "Türkiye'de yaşayan halklar" ifadesi konur 14 oy, 37%
* Kürtçe ilköğretimde seçmeli ders olarak konur 12 oy, 32%
*İlköğretimde Kürtçe anadilde eğitim başlar 12 oy, 32%
* Terör biter, PKK marjinalize olur 12 oy, 32%
* Yerel yönetim reformu meclisten geçer, merkezin etkisi azaltılır 11 oy, 29%
* PKK'lılara genel af çıkarılır 11 oy, 29%
* Değişen hiçbir şey olmaz, o'hal' ve terör devam eder 11 oy, 29%
* Güneydoğu bölgesinin Türkiye'den ayrılması için referanduma gidilir 11 oy, 29%
* Yeni ve demokratik bir anayasa için kurucu meclis oluşturulur 10 oy, 27%
* Güneydoğu'ya dönük ekonomik paketler açılır, bölge Türkiye'nin Çin'i olur 10 oy, 27%
* Alfabeye X,Q,W harfleri ilave edilir 9 oy, 24%
* A.Öcalan ve PKK üst düzey yöneticiler Avrupa'ya sürgüne gider 8 oy, 21%
* Türkiye federasyona gider, federe bölgeler içişlerinde bağımsız olur, güneydoğu bölgesinin adı "Türkiye Kürdistan'ı" olur 8 oy, 21%
* Türkiye konfederasyona gider, bölgesel meclisler oluşturulur 6 oy, 16%

Katılanlara çok teşekkürler...

Komşularla sıfır sorun politikası + Güçlü Ordu ?

2009-09-16T23:09:00.001+02:00

Takip edebildiğim entellektüel çevreler, arkası kesilmeyen bu açılımlardan çok mutlu (kim olmaz ki?). Biraz önce tv’de uluslararası ilişkiler uzmanları -taze- Suriye açılımını değerlendiriyorlardı. “Bu toprakların bizi itmesi” mi dersiniz, “laik-liberal düzenimizin ihracı” mı dersiniz, “Türkiye’nin AB’ye kur yapması, poz kesmesi” mi dersiniz, bölgesel süpermenliğimizin tüm karakteristiğinden bahis vardı.

Şimdi, bu açılımların esbab-ı mucizesi CENTO benzeri, bir savaş öncesi pakt arayışı olmasın allah muhafaza? “Komşularla sıfır sorun” politikasına “Güçlü Ordu” sloganını ilave edince, basbayağı Kemalik bir “Yurtta barış, dünyada barış” komplosu mu var bu işin içinde diye düşünmeden edemiyorum.

Avrupa'daki genetik grupların etnik kökenleri

2009-08-28T17:55:00.010+02:00

Büyütmek için tıklayın

Kaynak:

Fatih Altaylı'nın Anadolu'nun gen haritası yazısı

2009-08-26T20:50:00.011+02:00

Fatih Altaylı, Habertürk Gazetesi'ndeki 25.08.2009 tarihli "Anadolu'nun gen haritası" başlıklı yazısında Stanford Üniversitesi'nden Cengiz Cinnioğlu ve ekibinin 2003 yılında yayınladığı çalışmaya yer vermiş ve Türkiye'deki genetik grupların yüzdelerini aktarmış.

Yazıda belirtilen oranlar bu halleriyle aynen adı geçen raporda bulunmamakla birlikte, 30.12.2007 tarihinde Radikal2'de yayınlanan "Türkiye'nin genetik zenginliği" başlıklı yazım için yaptığım okuma sonrası hesapladığım basitleştirilmiş/özetlenmiş oranlardı. Oranlar doğru olmakla birlikte, Cengiz Cinnioğlu "Bu oranlar raporumdan alıntı değildir" dese yanlış olmaz.

2003'te yaklaşık 500 kişi ile yapılmış Cinnioğlu çalışmasından sonra bu çapta başka bir çalışma duymadım. FTDNA'de oluşturduğum Türkiye grubuna katılanların Y-DNA genetik dağılımları ile Cinnioğlu çalışmasındaki dağılım birbirine oldukça benziyor. FTDNA-Türkiye grubundaki katılım 50 kişi civarında.

CİNNİOĞLU ve FTDNA-TÜRKİYE, Y-DNA dağılımlarının karşılaştırması
Büyütmek için tıklayın

Büyüklere dersler

2009-08-23T19:49:00.003+02:00

Ergenekon 3. İddianamesi - Sözcük analizi

2009-08-13T21:11:00.010+02:00

3. iddaname'de en çok geçen kelimeler ve adetleri:

Kelime,Adet
şahİn 4300
İbrahim 2987
telefon 2941
mustafa 2335
mehmet 1686
cengİz 1628
abi 1549
şüpheli 1487
kemal 1393
ünal 1192
ankara 1047
ergenekon 910
fatma 905
terör 858
kirmizi 828
ali 827
servet 827
şener 824
türkiye 821
yurtkuran 813
diğerleri

hocam 789
küçük 778
taylan 752
İstanbul 717
vural 710
gürüz 691
İnanç 689
başkanı 681
silahlı 681
eruygur 678
örgütü 678
İlhan 669
cumhuriyet 647
türk 647
balbay 643
görüşme 643
haberal 636
özgür 626
emniyet 597
komutanım 588
koral 558
özbek 557
büyük 544
tolon 527
doğu 521
başkanım 488
askeri 474
ahmet 473
selçuk 471
jandarma 461
hurşit 460
tuncay 450
erdal 447
perinçek 443
engin 425
aydin 423
emin 420
paşa 394
bülent 377
yaşar 376
... 368
ulusal 362
hüsayin 360
murat 355
genelkurmay 352
üniversitesi 352
özkan 347
add 344
yalçın 342
tuncer 338
dönmez 324
ermeni 319
sarikaya 309
abdullah 307
ferİt 303
oğuz 295
erol 294
hasan 277
suikast 263
öcalan 263
osman 260
prof 260
tokat 259
darbe 256
gürses 256
yök 252
oğuzhan 242
oktay 239
fahri 238
talat 236
allah 230
sivil 230
fatih 229
para 227
şahin 227
rektör 226
kilinç 222
albert 216
şenel 215
levent 210
yavuz 210
tsk 206
polis 205
ferit 197
erdoğan 190
alevi 189
akp 188
alemdaroğlu 184
hakkari 184
ersin 183
veli 182
mutafyan 181
kazım 178
muzaffer 177
balkiz 174
alman 151

1. iddianame'nin sözcük analizi
2. iddianame'nin sözcük analizi

Hükümetin Kürt açılımı ya da gaz çıkararak iletişim kurmak

2009-08-05T14:25:00.003+02:00

İnsan, evrimi sürecinde gırtlağından çıkan hırıltıların disipline olması neticesinde/sayesinde iletişim devrimine uzanan bir yol aldı.

Varsayalım, bu süreçte insanda "gırtlak" yoktu ya da sadece "yutma" eylemini yapabiliyordu, "ses"i sadece götünden çıkardığı "gaz" vasıtasıyla icra eyliyordu. Zor da olsa bir iletisim yolu bulunurdu herhalde. Nabucco'ya Kuzey Irak "gaz"ı lazım olup, hükümet "fırsat bu fırsat" Kürt açılımına yelken açınca bu aklıma geldi.

Sormazlar mı, "kardeşim, bunca yıldır ağzın varken neden götünle konuşuyorsun?" diye!

Vedad Uşaklıgil'in hazin hikayesi

2009-07-23T22:59:00.018+02:00

Halid Ziya Uşaklıgil (1867-1945) dört çocuğundan üçünü daha kendisi hayatteyken toprağa vermek bahtsızlığını yaşamış bir edebiyatçımızdır. Sadun ve Güzin adındaki çocuklarını henüz bebekken kaybeder. Halid Ziya, Sadun için “KIRIK Oyuncak”, Güzin için “KIRIK Hayatlar” hikayelerini kaleme alır. Daha sonra Halil Vedad ve Bülent isminde iki oğlu olur. İkisi de hariciyeci olarak yurtdışında görev yaparlar. Ölümünden sonra anısına “Bir Acı Hikaye” kitabını yazdığı Halil Vedad, Arnavutluk’ta görevli iken intihar eder (1937).

Selim İleri, naif bir kişilik ve müzisyen olan Halil Vedad’ın hikayesinden oldukça etkilenmiş, Halid Ziya’nın “Bir Acı Hikaye"sinden yola çıkarak, Aşk-ı Memnu (1900) ile de parallellikler kurup 1993’te “KIRIK Deniz Kabukları”nı yazmış. Kitapta Mustafa Kemal Atatürk , Latife Hanım ve Halil Vedad arasında geçen ilginç olaylardan bahsediliyor.

Halid Ziya Uşaklıgil ve Latife Hanım’ın babası Muammer (Uşaklı) Bey kardeş çocuklarıdır, Halid Ziya yaşça büyük olduğundan Muammer Bey kendisine “amca” diye hitap eder. Muammer Bey’in adı Atilla İlhan’ın Karantina'lı Despina şiirinde de geçer, hatırlarsınız. Halid Ziya, yeğeni Latife Hanım’ın eğitimiyle bizzat ilgilenmiş, Fransızca dersleri vermiş. Latife Hanım da kensinden 5 yaş küçük Vedad’a ablalık yaparmış.

Vedad’ın müziğe, dolayısıyla piyanoya istidadı vardır, o kadar ki Sultan Reşad, pederi sarayda başkatiplik yaptığı sıra kendisine bir piyano hediye eder. Bu piyano daha sonra hariciyede görev yaptığı yıllarda Ankara’ya kadar taşınır. Vedad’ın Mustafa Kemal Atatürk’le tanışması da piyano sayesinde olur. Latife Hanım Mustafa Kemal’le evlendikten sonra bir konser vermek için Ankara’ya gelen Vedad bir gece Çankaya Köşkü’ne misafir olur. Burada yeteneği ile Mustafa Kemal’in beğenisini kazanır...

Vedad’ın Fransızca, İngilizce ve Almanca’yı çok iyi konuştuğunu öğrenen Mustafa Kemal, o gece orada bulunan Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras’a Vedad’ın dışişlerine memur olarak alınması için direktif verir. Latife Hanım’ın şaşırtıcı engelleme girişimine rağmen Vedad babasının da araya girip Mustafa Kemal’den ricacı olması üzerine hariciyeye girer. Vedad Ankara’ya gelir ve Çankaya Köşkü’nde müştemilatta misafir olarak kalır, ta ki Latife Hanım’la Mustafa Kemal’in arası bozulup Latife Hanım İzmir’e dönene kadar. Bir gece köşkte Mustafa Kemal, Vedad’ın piyano çalışına iltifat edince, Latife Hanım’ın bir kıskançlık krizi geçirdiği anlatılır. Latife Hanım köşkten ayrılmadan hemen önce Vedad’a kendisi oradan ayrıldıktan sonra onun da köşkte kalamayacağı ultimatomu vermesine rağmen, Vedad Mustafa Kemal’in himayesindedir. Yine de durum uygun görülmemiş olsa gerek, kısa bir süre sonra Vedad sedece köşk ve Ankara’dan değil Türkiye’den de ayrılıp Londra’ya görevli olarak gider.

Bundan sonra Vedad’ın hazin sonunu hazırlayacak görevlendirmeler ve görevden almalar silsilesi başlar. Halid Ziya oğlunun çöküşünü hazırlayan bu sürecin sorumlusu olarak, yüzüne gülüp arkasından kuyusunu kazan, 1925-1938 yılları arasında kurulan bütün kabinelerde dışişleri bakanlığı görevini yürüten Tevfik Rüştü Aras’ı gösterir , “Bir Acı Hikaye”de “Vekil” takma adıyla onu açıkça suçlar.

Artık müzikten de uzaklaşan Vedad son olarak Arnavutluk’taki görevinde terfi beklerken, sebep gösterilmeksizin Türkiye’ye dönmesini isteyen bir telgraf alınca, odasında uyku ilacı içerek intihar eder.

ABD İran yolcu uçağını düşürdü

2009-07-15T19:43:00.009+02:00

Bir İran yolcu uçağı, Hürmüz Boğazı üzerinde ve henüz İran hava sahası içindeyken ABD'ye ait bir savaş gemisinden yollanan güdümlü füze ile vuruldu. 3 Temmuz 1988'deki bu katliamda 66'sı çocuk 290 kişi öldü. ABD Hükümeti'nin resmi açıklamasına göre vurulan yolcu uçağı bir savaş uçağı zannedilmişti.

Ece Ayhan an(ıl)dı

2009-07-15T19:11:00.003+02:00

1931 yılı doğumlu Ece Ayhan, 12 Temmuz 2002'de İzmir Büyükşehir Belediyesi Gürçeşme Huzurevi'nde vefat etmişti.

Fotoğraf için Ümit Bayazoğlu'na teşekkür ederim.

Lincoln sakalı

2009-07-13T19:34:00.007+02:00

Abraham Lincoln (1809 - 1865), ABD'nin 16. devlet başkanı. Kuzey/Güney iç savaşı ve kölelik onun döneminde sona erdi. Görevdeyken bir suikast sonucu öldürüldü.

Abraham Lincoln, başkanlık seçimlerini kazandığı günlere kadar, bugün kendisiyle özdeşleşmiş sakalını henüz bırakmamıştı. 1860'ta Grace Bedell adında 11 yaşında bir kız çocuğu, mektubunda, ağabeylerini kendisine oy vermek için ikna etmeye çalıştığını, kadınların sakaldan hoşlandığını, sakal bırakması durumunda daha hoş görüneceğini yazıyordu. Lincoln başkan seçildikten sonra sakal bıraktı. Küçük kızın yaşadığı yere gittiğinde onu da ziyaret etti. Abraham Lincoln sakal bırakmadan önce çirkinliği ile ünlüydü.

Her malın yerlisi var

2009-07-02T22:59:00.004+02:00

İhap Hulusi (1898-1986)

Polisario, Fas, Batı Sahra

2009-06-23T22:12:00.018+02:00

10 Mayıs 1975’te Batı Sahra’da yaşayan Sahravi’ler tarafından kurulan Polisario Cephesi yani Saguia el Hamra ve Rio de Oro'nun Kurtuluşu İçin Halk Cephesi (İspanyolca: Frente Popular de Liberación de Saguía el Hamra y Río de Oro) Batı Sahra’nın İspanyol işgalinden kurtarılması için kurulmuş sosyalist bir gerilla örgütüdür. 20 Mayıs 1975’te İspanyol Ordusu’na karşı ilk silahlı eylemlerini gerçekleştirirler. Kuruluş aşamasında içlerinde Cezayir ve Fas’ın da bulunduğu Arap hükümetlerinin desteğini almaya çalışırlarsa da Libya ve Moritanya’nın zayıf destekleri dışında pek bir ilgi görmezler.

Batı Sahra 1884’ten itibaren İspanya tarafından sömürgeleştirilmiş bir çöl bölgedir. 1963’te yüksek kaliteli fosfat yatakları keşfedilince kuzey komşu Fas ve güney komşu Moritanya İspanya’nın bölgeden çekilmesini talep eder. Birleşmiş Milletler’de 1975’te self determinasyon için halk oylaması yapılmasına karar verilirse de bu oylama yapılamaz. Fas kralı 2.Hasan’ın emri ile 350 bin sivil Batı Sahra’ya yürüyüşe geçer, Yeşil Yürüyüş adını verdikleri bu eylemle bölgeyi ilhak ederler. Bu durum 1976 Ocak’ında üçüncü komşu Cezayir ile Fas orduları arasında çatışmalara sebep olur.

İspanya, Batı Sahra’nın 2/3’ünü Fas’a 1/3’ünü Moritanya’a bırakarak çekilme kararı alır. Polisario bu kez Batı Sahra’nın özgürlüğü için -ilk olarak zayıf olan- Moritanya’yla mücadeleye başlar ve 5 Ağustos 1979’da Moritanya, bölgesini Sahravi’lere terkederek çekilir. Fakat Fas ilerleyerek bu bölgeyi de kendi topraklarına katar. Polisario Fas’la mücadeleyegiriştiğinde, Cezayir Polisario’yu üs ve silah sağlar, örgütün merkezi Cezayir’in bölgeye yakın bir şehri olan Tindouf’tadır.

Batı Sahra'yı üye kabul etmesi nedeniyle, Afrika Birliği'ne (Organization of African Unity, OAU) üye olmayan tek Afrika ülkesi Fas'tır

1980’de Polisario üyesi Sahravi’lerin kurduğu Sahra Arap Demokratik Cumhuriyeti (Republique Arabe Sahraouie Démocratique), Afrika Birliği’nin (OAU) üyesi olarak kabul edilir. Toprağı olmayan bu ülke sadece kağıt üzerinde mevcutsa da Fas duruma şiddetle tepki gösterir ve 3 yıl içinde Afrika Birliği’nden ayrılır. Halen Afrika Birliği'ne üye olmayan tek Afrika ülkesi Fas'tır.

200 mt yükseklikten Polisario Bölgesi ile Fas işgali altındaki bölgeyi ayıran 2,700 km uzunluğundaki kumdan duvar: Moroccon Wall (Fas Duvarı). Batı Sahra, Google Maps.

Fas, Batı Sahra’yı güneye doğru işgale devam ederken, Polisario adam kaçırma eylemleriyle karşılık verir. Fas işgal ettiği bölgenin sınırına 2,700 km uzunluğunda kumdan bir duvar örer (Moroccon Wall)...

Birleşmiş Milletler aracılığı ile yapılan uzun görüşmeler sonunda 1988’de Fas ve Polisario Birleşmiş Milletler’in barış planını kabul ederler, plana göre bir referandum yapılacaktır fakat kimlerin bu oylamaya katılacağı konusunda anlaşamazlar. Polisario oylamaya sadece bölgede 1975’ten önce yaşayanların katımasını isterken, Fas ise Fas’tan gelen göçmenlerin de oylamaya katılmasını talep eder.

Fas'ın Batı Sahra'yı işgali

1991’de Fas ve Polisario arasında bir ateşkese varılır. Polisario 2003’te 243, 2005’te 404 Fas’lı tutsağı salıverir. Olumlu gelişmelere rağmen halen referandum yapılamamıştır. 2004’te bir ara Türkiye’nin Batı Sahra’yı tanıyacağı söylentisi çıkınca Fas ile Türkiye arasında ipler gerilir ancak söylentinin aslı yoktur.

Birleş-ik Afrika ! Unite-d Africa !

2009-06-22T20:20:00.010+02:00


Sömürge Afrika	Birleşik Afrika
(Colonized Africa)	(United Africa)

Edepsiz yeniçeri remizleri

2009-06-08T22:12:00.013+02:00

Aşağıdaki grafikler yeniçeri birliklerine ait bazı remizleri yani işaretleri gösteriyor. Her yeniçeri bölüğünün farklı bir işareti bulunurmuş. Yeniçeriler bu işaretleri vucütlarında dövme, mezartaşlarında kitabe olarak kullanmışlar, el koydukları, haraca bağladıkları mekanlara bu işaretleri kazımışlar vaktiyle.

Yeniçeri remizleri (işaretleri), edepsiz olanları da var (49,69,91)

Gültekin Alkurt abimizin Edirne-Uzunköprü'de çektiği bu fotoğraflar yeniçeri işaretlerine benzemiyor mu (79)?

Fatih'in yanındaki yeniçeri kimdi?

2009-06-01T20:31:00.007+02:00

Beyaz atın üzerindeki Fatih'in solundaki eli tüfekli yeniçeri, saray ressamı Fausto Zonaro mu yoksa şehit ressam Hasan Rıza mıydı?

Fatih'in İstanbul'a girişi, Fausto Zonaro'dan (1905)

Fatih'in İstanbul'a girişi, (şehit) Hasan Rıza'dan (1898)

Ressam Şehit Hasan Rıza (1858-1913) Balkan Savaşı sırasında Bulgarlar tarafından öldürülmüş bir subaydır. Fausto Zonaro (1854-1929) ise 1891'de İstanbul'a gelmiş II.Abdülhamid'in gözüne girerek saray ressamlığına kadar yükselmiş, 31 Mart ayaklanmasından sonra Abdülhamid'in devrilmesiyle 1910'da İstanbul'u terketmiş bir İtalyan ressamdır.

Eczacıbaşı sanal müzesine göre Hasan Rıza, Fatih'in İstanbul'a girişini gösteren resmi 1898'de yapmış. Wikipedia'ya göre Abdülhamid Zonaro'dan fetih resimlerini 1905'ten sonra yapmasını istemiş. Ben resimleri kendim görmediğim için kimin kimden kopyaladığı konusunda emin değilim ama kim kopyaladıysa sadece resmi değil (sonradan Hitchcock'un onlardan kopyaladığı gibi) kendilerini resme dahil etme yöntemini de kopyalamış.

Kırat fenomeni

2009-06-01T18:17:00.007+02:00

Fatih Sultan Mehmet, Köroğlu, Enver Paşa, Louis Franchet D'Esperey, Süleyman Demirel...

Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'a girişi (1453)

Bolu Beyi Köroğlu'nun "kanatlı kırat" ına göz diker.

23 Ocak 1913'te İttihat ve Terakki'nin düzenlediği hükümet darbesi olan kanlı Bâb-ı Âli Baskını'nın baş aktörü Enver Bey hükümetin bulunduğu binaya beyaz bir atın üzerinde gelir.

23 Kasım 1918, İstanbul'un işgali sırasında, Fransız generali Franchet d'Esperey, işgal orduları komutanı olarak Fatih'e nazire olarak beyaz atın üzerinde şehre girer.

12 Eylül darbesi ile kapatılan Adalet Partisi'nin yerine açılan Doğru Yol Partisi'nin ilk ambleminin üzerinde bir süvari vardı, faşist cunta tarafından süvari (fazla) göbekli bulunduğu için sadece kıratla değiştirildi. Doğru Yol Partisi 2007'de tekrar açıldı, şimdi ilk amblemini kullanıyor.

SINIRLARI ÇİZMEK - 8

2009-05-17T17:55:00.031+02:00

ANADOLU'NUN SINIRLARI

Türkiye Cumhuriyeti ile birlikte doğu sınırları Türkiye’nin sınırları olarak kabul edilse de coğrafi olarak bir yarımada olan Anadolu’nun tarihi doğu sınırı Fırat Nehri’dir

Yunanca/Türkçe:
Anatolê/Anadolu,
ana/yukarı,
tellô/kalkmak.
Anadolu: Gündoğumu, doğu

Euphrátês/Fırat
Fırat: Yarılmak, bölünmek

Kaynak: Sevan Nişanyan

Diğer yazılar için kaynak: Türkiye’nin Siyasal Andlaşmaları, İsmail SOYSAL

SINIRLARI ÇİZMEK

Ermenistan-Gürcistan-Azerbaycan
İran
Irak
Suriye
Yunanistan
Bulgaristan
Romanya

SINIRLARI ÇİZMEK - 7

2009-05-17T17:14:00.005+02:00

ROMANYA

Lozan Antlaşması’nın Trakya sınırına ilişkin sözleşmesine Türkiye adına İsmet Bey, Dr.Rıza Nur ve Hasan Bey imza koyarken, İngiltere, Fransa, İtalya, Japonya, Bulgaristan, Yunanistan, Romanya, Sırp-Hırvat-Sloven Devleti temsilcileri tarafından da imzalanmıştı. ABD, tüm komisyonlarda gözlemci bulundurmasına rağmen hiçbir sözleşmeye imza atmadı. Rusya ise sadece Boğazlar Komisyonu’na katılmış, onu da beğenmediği için imzalamamıştı.

Adakale
Osmanlı-Rus Savaşı 93 Harbi (1877-1878) sonunda Ayastefanos Antlaşması'nın yerini alan Berlin Antlaşması’nda unutulduğu için Osmanlı yönetiminde kalan, Romanya ile Sırbistan arasında Tuna Nehri üzerinde, 1,000 kadar kişinin yaşadığı küçük bir ada olan Adakale, Lozan Antlaşması ile Romanya'ya bırakıldı. İsmet Paşa Lozan'da Adakale için çok uzun süre direnmişti. 1967'de, Romanya ve Sırbistan Tuna üzerine bir baraj yapmaya karar verince Adakale sular altında kaldı.

Ermenistan-Gürcistan-Azerbaycan
İran
Irak
Suriye
Yunanistan
Bulgaristan
Romanya
Anadolu'nun sınırları

SINIRLARI ÇİZMEK - 6

2009-05-17T17:05:00.009+02:00

BULGARİSTAN

Osmanlı’yı Balkanlar’da kaybedilen toprakları kazanmak hevesiyle 1912’de I.Balkan Savaşı’na sokan İttihat ve Terakki, Bulgarlar’ın Çatalca’ya kadar ilerlemesine engel olamadı. Mayıs 1913’te imzalanan Londra Antlaşması Midye-Enez Hattı Bulgaristan’la sınır olarak kabul edildi. Balkan ülkelerinin toprak paylaşımı yüzünden kendi aralarında kavgaya tutuşmaları ile patlayan II.Balkan Savaşı Osmanlı’nın kurşun atmadan Edirne, Kırklareli ve Dimetoka’yı geri alması ile neticelendi. Enver Paşa Edirne’ye girmeye hazır olan orduyu bekleterek savaş kazanan komutan olarak 22 Temmuz 1913’te en önde şehre girdi. Mustafa Kemal Kolordu Kurmay Başkanı’ydı.

Balkanlar ve Midye-Enez Hattı
Bulgaristan’la 29 Eylül 1913 İstanbul Antlaşması imzalandı. Daha sonra 6 Eylül 1915’te Sofya’da imzalanan sınır düzeltmesi antlaşması ile belirlenen sınırlar Lozan Antlaşması ile doğrulanacaktı. I.Dünya Savaşı’nda 1915 Çanakkale Zaferi’ne kadar çekimser kalan Bulgaristan, Sofya ve Berlin’de imzalanan anlaşmalarla Almanya-Avusturya-Osmanlı İttifakı’na katılıyordu. Bulgaristan’ın tavrı yüksek sesle duyurulmamakla birlikte, sınır düzeltmesi nedeniyle İtilaf Devletleri durumu kavramıştı.

Ermenistan-Gürcistan-Azerbaycan
İran
Irak
Suriye
Yunanistan
Bulgaristan
Romanya
Anadolu'nun sınırları

SINIRLARI ÇİZMEK - 5

2009-05-17T16:45:00.004+02:00

YUNANİSTAN

I. Dünya Savaşı ardından İtilaf Devletleri'yle Bulgaristan arasında 27 Kasım 1919 tarihinde Fransa’da imzalanan Neuilly-sur-Seine antlaşmasıyla Bulgaristan’ın elinde bulunan Gümülcine ve Dedeağaç Yunanistan’a bırakıldı. İki devletin de antlaşmada imzası olmamasına rağmen fiilen Türk-Yunan sınırı çizilmiş oldu. Daha sonra 24 Temmuz 1923, Lozan Antlaşması’yla Meriç Nehri’nin oluşturduğu fiili sınır, Karaağaç dışında Türkiye Yunanistan arasındaki doğal sınır olarak onaylandı.

Neuilly-sur-Seine antlaşması ile I.Dünya Savaşı sonrası Yunanistan ve Bulgaristan sınırları, 27 Kasım 1919

Dr.Rıza Nur anılarında, Lozan’da Yunanistan’dan savaş tazminatı olarak büyük miktarda para ya da Yunan donanmasını istediklerini ancak o sırada diktatör olan General Pangalos’un (Torunu Theodoros Pangalos, 1999’daki Öcalan krizi sonrası Yunanistan Dışişleri Bakanlığı’ndan istifa etmişti) Batı Trakya’ya 40-50 bin kişilik bir ordu yığdığını, tazminatta ısrar edilirse soluğu İstanbul’da alacağı istihbar edildiğinden tazminat olarak evvelce teklif edilen Karaağaç’ta karar kılındığını anlatıyor, ısrar etsek belki Dimetoka’yı da alırdık diye ekliyor. İmroz (Gökçeada), Bozcaada, ve Tavşan adaları Çanakkale Boğazı’nın güvenliği için Türkiye’ye verilirken, Balkan Savaşları sonrası yapılan 1913 Atina Antlaşması ile Yunanistan’a geçen diğer adaların durumu onaylanıyordu.

Ermenistan-Gürcistan-Azerbaycan
İran
Irak
Suriye
Yunanistan
Bulgaristan
Romanya
Anadolu'nun sınırları

SINIRLARI ÇİZMEK - 4

2009-05-16T16:36:00.004+02:00

SURİYE

1921’den itibaren Anadolu’da Milli Güçler’in etkisinin artması Fransız kamuoyunda yeni bir savaşa tepki duyulmasına sebep oluyordu. Sakarya Zaferi’nden sonra Fransa Hükümeti görüşmeler yapmak üzere Ankara’ya bir temsilci gönderdi. Suriye sınırını çizen anlaşma, Fransa adına Senato Dışişleri Komisyonu Başkanı Henri Franklin-Boullion ve TBMM Hükümeti adına Yusuf Kemal Bey (Tengirşek) ile imza edilen 20 Ekim 1921 tarihli Ankara Anlaşması oldu. Lozan’dan önce imzalanan bir ön barış anlaşması niteliği taşıdığı için Antlaşma (Traite) değil, Anlaşma (Accord) olarak anılır...

Lozan Antlaşması’ndan sonra Türkiye’nin sınırları, 1923
9. maddesine göre Osmanlı Hanedanı’nın kurucusu Sultan Osman’ın büyük babası Süleyman Şah’ın Caber kalesinde bulunan ve Türk Mezarı adı ile tanınan kabri, çevresiyle birlikte Türkiye’nin malı olarak kalacaktı. Ankara Anlaşması’nın 16 Mart 1921 Türk-Sovyet Antlaşması’ndan sonra önemli ikinci siyasi başarı olması, Hatay ve İskenderun’un Misak- Milli içinde bulunmasına rağmen, özel bir yönetim kurulması kaydıyla Fransız mandasındaki Suriye’ye bırakılması sonucunu doğurdu. Lozan Antlaşması’nda Ankara Anlaşması’nın geçerli olduğu teyid edildi.

Hatay’da Ankara Antlaşması ile başlayan Fransız mandası 1936'da sona erdi. Türkiye ve Suriye arasında sorun haline gelen Hatay’da 1937’de Milletler Cemiyeti kararıyla bağımsız bir devlet oluşturuldu. Fransa’nın Suriye’deki milliyetçi ayaklanmalarla uğraşmak zorunda kalması ve 2. Dünya Savaşı’nın yaklaşması Türkiye’nin lehine çalıştı ve Hatay 29 Haziran 1939’da Türkiye’ye katıldı.

Ermenistan-Gürcistan-Azerbaycan
İran
Irak
Suriye
Yunanistan
Bulgaristan
Romanya
Anadolu'nun sınırları

SINIRLARI ÇİZMEK - 3

2009-05-14T19:03:00.007+02:00

IRAK

Misak-ı Milli sınırları içinde bulunan Musul’un durumu Lozan Konferansı’nda İngiltere ve Türkiye arasında çözüme kavuşturulamamış ve Lozan Antlaşması’nın 3.maddesi uyarınca 9 ay içinde iki devlet arasındaki görüşmelerle çözümü, anlaşmaya varılmaz ise Millletler Cemiyeti Konseyi’ne sunulması öngürülmüştü. İngiltere, 19 Mayıs-5 Haziran 1924’te İstanbul’da Haliç Konferansı adıyla yapılan görüşmelerden sonuç almamayı ustaca becerdi, hatta konu Musul iken Hakkari’yi bile talep etmişlerdi. Meselenin bundan sonra gideceği yer Türkiye’nin üye olmadığı, İngiltere’nin ise daimi üyesi bulunduğu Millletler Cemiyeti Konseyi olunca İngiltere sonuç almakta zorlanmadı.

1-Misak-ı Milli ile belirlenen sınırlar 2-Türkiye Cumhuriyeti sınırları
Türkiye, reformlarla uğraşır, üniter bir devlet oluşturmaya çalışırken Türkler’in çoğunlukta olmadığı bir toprak için savaşı göze almadı. Musul’u İngiltere mandasındaki Irak’a bırakırken karşılığında Musul petrollerinden 25 yıl boyunca %10 pay ya da 500 bin İngiliz Lirası alması kararlaştırıldı.

5 Haziran 1926’da Türkiye adına Dışişleri Bakanı Dr.Tevfik Rüştü, İngiltere adına büyükelçi Ronald Charles Lindzey ve Irak adına Albay Nuri Said’in imzalarıyla Ankara’da kabul edilen antlaşma ile Millletler Cemiyeti Konseyi’nde “statu quo” olarak belirlenmiş olan Brüksel Sınır Çizgisi küçük değişikliklerle bugünkü sınırımız olarak kabul edildi.

Ermenistan-Gürcistan-Azerbaycan
İran
Irak
Suriye
Yunanistan
Bulgaristan
Romanya
Anadolu'nun sınırları

SINIRLARI ÇİZMEK - 2

2009-05-13T21:43:00.013+02:00

İRAN

20 yy’a dek bazı değişiklikler olmakla birlikte Türkiye-İran sınırı, büyük ölçüde 1639’da Osmanlı Devleti ile Safeviler arasında imzalanan Kasr-ı Şirin antlaşması ile belirlendi. İki ülke sınırları son olarak 1932’de değişti. Celali aşireti etrafında örgütlenen Kürt aşiretleri 1927’den itibaren Ağrı Dağı’na sığındı. İran’dan da katılımlarla isyana dönüşen hareket Van’a ve Bitlis’in kuzeyine kadar hakim oldu. Hatta bir “Ağrı Cumhuriyeti” ilan edip Milletler Cemiyeti’ne başvuru bile yaptılar.

Küçük Ağrı ve Büyük Ağrı (zirvesi karlı)

O yıllarda Küçük ve Büyük Ağrı dağ ikilisinden küçük olanı İran sınırları içindeydi. Bu durum Türkiye Cumhuriyeti’nin isyana müdahalesini engelliyordu. İran’la çıkacak problem göze alınarak sınır aşılıp isyancılar arkadan kuşatıldı. Daha sonra 23 Ocak 1932’de Tahran’da, Türkiye adına Dr.Tevfik Rüştü Aras’ın imza koyduğu Türkiye-İran sınırının yeniden belirlenmesine dair bir antlaşma imzalandı ve Küçük Ağrı Türkiye topraklarına katılarak bugünkü sınır çizgisi son halini aldı.

Ermenistan-Gürcistan-Azerbaycan
İran
Irak
Suriye
Yunanistan
Bulgaristan
Romanya
Anadolu'nun sınırları

SINIRLARI ÇİZMEK - 1

2009-05-11T19:36:00.016+02:00

ERMENİSTAN - GÜRCİSTAN - AZERBAYCAN (NAHÇİVAN)

I.Dünya Savaşı sürerken Rusya’da 1917 Ekim Devrimi gerçekleşince Bolşevik Hükümet Osmanlı Devleti ile 5 Aralık 1917’de Erzincan’da ateşkes antlaşması, 3 Mart 1918’de de barış antlaşması imzaladı. Antlaşmaya göre 93 Harbi’nden (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı) önceki sınırlara dönülecek, Kars, Ardahan ve Batum’da halkoylamasına gidilecekti. Oylama sonucunda bu bölgeler Osmanlı’ya bağlandı. 30 Ekim 1918’deki Mondros Antlaşması ile Türk Ordusu 1914 sınırlarına çekilmek zorunda kaldı. Ermenistan ordusunun boşalan topraklara girmesi üzerine Kazım Karabekir komutasındaki Doğu Cephesi Ordusu, Kars’ı alarak Gümrü’ye (şu an Ermenistan’ın 2. büyük şehri) kadar ilerledi. Ermenistan barış istemek zorunda kaldı, 2 Aralık 1920’de Ermenistan’ı kontrol eden Menşevik hükümetle Gümrü Barış Antlaşması imzalandı. Antlaşma sonucu Kars’la birlikte 1828’de İran’dan Rusya’ya geçen Iğdır ve Tuzluca yöreleri de geri alındı. Gürcistan yönüne ilerleyen Kazım Karabekir yönetimindeki ordu, Ardahan, Artvin ve Batum’u da ele geçirdi...

Gümrü Antlaşması daha onaylanamadan Kızıl Ordu bölgeye girdi. Ermenistan, Gürcistan, Azerbaycan’da Bolşevik Hükümetler yönetime geçti. TBMM Hükümeti dayanışma içinde olduğu Sovyetler ile Moskova’da 16 Mart 1921’de Moskova Antlaşması’nı imzaladı. Türkiye’nin bugün de geçerli olan doğu sınırları belirlenmiş oldu. Antlaşmaya göre Batum hariç Gümrü Antlaşması doğrulanıyordu. Sovyetler’in Van-Bitlis-Muş bölgelerinin Ermenistan’a bırakılması isteği kabul edilmedi. Gümrü Antlaşması ile kontrolü Türkiye’ye bırakılan Nahçıvan ise Azerbaycan yönetimine verildi. 13 Ekim 1921’de yapılan Kars Antlaşması Moskova Antlaşması’nın bir benzeri idi, farklı olarak antlaşmayı Sovyetler’in yanında Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan Federe Cumhuriyetleri temsilcileri de imzalamıştı.

93 Harbi’nden sonra Çarlık Rusya’sına geçen, I. Dünya Savaşı’ndan sonra, 1918’de kurulan Demokratik Gürcistan Cumhuriyeti sınırları içinde yer alan Macaheli, Moskova Antlaşması ile ikiye bölündü. 6 köy Türkiye’de Yukarı Macaheli'de , 12 köy Gürcistan'da Aşağı Macaheli içinde kaldı. Bugün Macaheli halkı kar yolları kapattığında en yakın merkeze gidebilmek için Gürcistan topraklarına geçip oradan Sarp sınır kapısından Türkiye’ye girmek zorundadır.

1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra doğu sınırımızda yeni bağımsız devletler ortaya çıkınca dünya üzerinde nadir görülen 4 ülkenin herbirinin birbiriyle sınırdaş olduğu 2 farklı durum ortaya çıktı (Gürcistan-Ermenistan-Azerbaycan-Türkiye ve Türkiye-Ermenistan-Azerbaycan-İran).

Ermenistan-Gürcistan-Azerbaycan
İran
Irak
Suriye
Yunanistan
Bulgaristan
Romanya
Anadolu'nun sınırları

1 Mayıs 1977

2009-04-14T08:16:00.007+02:00

"...çok büyük bir kısmı ezilerek ölmüştü ve gözleri açıktı, onları biz kaldırdığımızda ben canlı zannediyordum bir kısmını."

Bülent Uluer, İstanbul Dev-Genç Başkanı

İçimizdeki Rumlar

2009-04-09T18:56:00.007+02:00

Erzurum, Ardı Rum kelimesinden geldiği rivayet olunur, Rum toprağı anlamında. Sevan Nişanyan'a göre aslı Erzen-Rum. Erzen darı demek, şehir Selçuklular zamanında bir tahıl ambarıymış.

Çorum, Rivayete göre Çoğurum kelimesinden türetilmiş. Bu da bölgede zamanında Rumlar'ın çoğunluğu oluşturmasından kaynaklanmaktaymış.

Diyar-ı Rum, Eski Türkçe'de Anadolu

Mevlana Celaleddin-i Rumi, Anadolulu Celaleddin.

Rumeli, Rum ili

istanbul'da boğaziçi'nde
bir garip orhan veli'yim
veli'nin oğluyum
tarifsiz kederler içindeyim.

urumeli hisarı'na oturmuşum,
oturmuş da bir türkü tutturmuşum.

istanbul'un mermer taşları,
başıma da konuyor martı kuşları,
gözlerimden boşanır hicran yaşları,
edalım...
senin yüzünden bu halım

Kanla yazılmış bir Hitler kitabı - Ümit Bayazoğlu

2009-04-08T18:28:00.005+02:00

Stalin ile Hitler’in çelişkisini bilmeyen ne dünü ne de bugünü anlayabilir...

Ümit Bayazoğlu

Sovyetler Birliği Komünist Parti Genel Sekreteri Josef Stalin, 1945'te İçişleri Halk Komiserliği'ne, Hitler'in Reich Şansölyelik Sarayı'nın sığınağındaki son günlerinin incelenmesi ve ölümünün kesin olarak kanıtlanması emrini verdi. "Mitos Operasyon" adı verilen bu çalışmanın gerçekleştirilmesi için esir kamplarından Hitler'in arkadaşları aranıp bulundu ve bunlar “acımasız bir sabırla” tekrar tekrar sorgulandılar. Sorgulama ve belge toplama dört yıl aralıksız sürdü. Nihayet 1949'da Stalin'e, Hitler'in 1933'ten 1945'e kadarki yaşamı hakkında bir rapor verildi; bu rapor "Hitler Kitabı" başlığını taşıyor ve 413 daktilo sayfasından oluşuyordu.

Artık sıra bunu yayınlayarak dünya âleme "halk düşmanı faşist diktatör" Hitler'in ne mal olduğunu göstermeye gelmişti. Ama öyle olmadı, Stalin metni okuduktan sonra kaldırıp arşive attı. Bunun nedeni, Hitler Kitabı'nın, II. Dünya Savaşı'nın Komünist Parti propagandasına uygun düşmeyen bir tarih versiyonu sunmasıydı. Halbuki parti o zamana kadar bambaşka bir "tarih" yazmıştı.

Hitler Kitabı'nın en önemli iki kaynağı, Führer'in yaşamına yıllarca en yakından tanıklık etmiş iki adamının, Heinz Linge ile Otto Günsche'nin ifadeleri ve yazdıklarıydı. Hitler kendinin ve eşi Eva Braun'un cesedinin yakılması emrini de bu ikisine vermişti. Linge 1939'da Hitler'in kişisel hizmet şefi oldu. Otto ise 1943’ten itibaren Hitler’in yaveriydi. Bu iki isim 1945’te Sovyetlere tutsak düşmüştü.

Linge ve Otto 1946’dan 1949’a kadar dört yıl boyunca Hitler hakkında bilgi vermek zorunda kaldılar. Hatta, Hitler’in intihar ettiğinden kuşku duyulduğu için, ikisi 1946’da Berlin’e götürüldü; orada Hitler’in yaşamının son saatlerinin nasıl geçtiğini bir kez daha tam olarak anlatmaları ve cesetleri yaktıkları yeri tam olarak göstermeleri istendi. Geri döndüklerinde anılarını kaleme almaları istendi. Bunu reddetmeleri halinde “savaş suçlusu” sayılarak idam edileceklerdi.

Önce Linge ardından Otto anılarını kaleme aldılar. Yazdıkları “Mitos Operasyonu”nun en önemli belgeleri sayıldı. Hitlerin sağ ve sol kolu olan bu iki kişi onca yaranma çabalarına rağmen sonunda 25’er yıl hapis cezasına çarptırıldı. 1956’da tahliye edildiklerinde, Linge Batı Berlin’de, Otto ise Doğu Berlin’de yaşamayı tercih etti.

Hitler Kitabı’nın “kabası” bittiğinde buna son şeklini vermek üzere Fyodor Karpoviç Parparov görevlendirildi. Ancak bu çok zor bir işti, çünkü birbirine zıt iki talebi de karşılamak zorundaydı: Bir yandan metin hakiki görünmeli, yani ifadeler, nüanslarına kadar tam ve olabildiğince Linge ve Otto’nun sözleriyle aktarılmalıydı; ama diğer yandan da siparişi veren kişinin yani Stalin’in beklentilerine uygun olmalıydı.

Hitler Kitabı’nı benzerlerinden farklı kılan, ölüm tehditi altında yazılmış olmasıdır. Linge ve Otto verdikleri yanlış ya da muğlak bir bilgi yüzünden ertesi gün “yalancılıkla” suçlanmamak için çok dikkatli olmak mecburiyetindeydiler. Birbirinden uzak ve ayrı ayrı hücrelerde muhafaza edildikleri için aralarında ifade birliği sağlamaları imkansızdı. Mesela bir ‘olay’ ikisine de soruluyor, eğer iki ifade arasında uyuşmazlık olursa, kimin yalan söylediği, kimin yanlış hatırladığı meydana çıkana kadar tutsaklar hırpalanıyordu. Ayrıca bunların anlattıkları, Hitler’in yayınlanmış konuşmaları ve yazılarıyla ve dönemin diğer tanıklarının ifadeleriyle karşılaştırılıyordu.

Linge, gündelik olayları, ruh hallerini aktarmakta ve Hitler’in yakın çevresini tasvir etmekte kesinlikle çok başarılıydı. Stalin’in özellikle ilgilendiği ve elbette ‘Hitler Sarayı’ndan dedikodu ve söylentiler’ olarak nitelenebilecek pasajların büyük bir bölümü onun kaleminden çıkmıştı. Otto ise savaş stratejileri ve askeri konularda bilgiliydi.

Hitler Kitabı, bir diktatör (Stalin) tarafından yazdırılmış bir diktatör biyografisi olarak benzersizdir. Son yüz yılın tarihini anlamak için hararetle tavsiye olunur. Çünkü Stalin ile Hitler’in çelişkisini anlamayan ne dünü ne de bugünü kavrayamaz.

Hitler Kitabı
Henrik Eberle / Matthias Uhl
Almanca’dan çeviren: Mustafa Tüzel
478 sayfa, 25 TL
Nisan 2009
NTV Yayınları

Yalan ve provakatif haber

2009-04-02T20:43:00.019+02:00

Ülkede yaşayan insanların, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı temelinde, din, dil, ırk ayrımı olmadan refah ve barış içinde yaşayabilmeleri ve dünya insanlarının dert edindiği küresel sorunları ülke gündemine getirip çözüm yolları aramak için daha fazla gecikmeden bir şeyler yapılması gerektiği konusunda hemfikir olan bazı politikacı, yerel yönetici ve akademisyenler ortak bir platformda bir araya geldiler.

"Yeni bir parti mi?" sorusuna verdikleri yanıt "Neden olmasın?" oldu.

Biraraya gelen isimler Kemal Kılıçdaroğlu, Ufuk Uras, Miktad Kadıoğlu, Ali Babacan, Aziz Kocaoğlu, Mehmet Bekaroğlu idi.

NOT: Bu haber yalandır ve habere konu edilen kişileri provoke etmesi umulur.

Seçim Değil Geçim-II

2009-04-01T21:06:00.005+02:00

Aşağıdaki grafikte yıllık GSMH büyüme yüzdeleri, TÜİK'ten verildiği gibi standart bir şekilde grafiğe yerleştirilmiş, malum iniş-çıkışlar görülüyor:

Aşağıdaki grafikte ise yıllık GSMH büyüme yüzdeleri 5 yıllık birikimli olarak veriliyor, yani grafikte yer alan yıla ait rakam aslında kendisiyle birlikte son 5 yılın toplam GSMH büyüme yüzdesini gösteriyor.

Bu şekilde 12 Eylül, 1994 ve 2001 krizleri bir süreç olarak görülebiliyor. Daha güzeli 2002’den sonra AKP’nin yükseliş ve son seçimlerdeki düşüşü ile de paralellik gösteriyor.

NOT:
1- Rakamlar TÜİK'in üretim yöntemiyle hesapladığı gayri safi milli hasıla verisidir.
2- 2009 için, tahmin edilen en iyi değer % -2 değerini kullanıldı.

Seçim Değil Geçim-I

Fazıl Hüsnü'nün keseri

2009-03-26T22:20:00.003+02:00

Radikal Kitap ekinde yazan Celal Üster ile Hüseyin Alemdar arasında Fazıl Hüsnü Dağlarca üzerinden bir polemik yaşandı. Celal Üster Sözcükler dergisinde (sayı 17) Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın edebiyatla ilgili olmayan anılarını yazan Kemal Özer'in yazısından bahsedince Hüseyin Alemdar'ın tepkisini çekti. Hüseyin Alemdar, Kemal Özer'i haset yüzünden bu anıları gündeme getirmekle suçladı. (Radikal Kitap'taki yazı)

Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın Kemal Özer'e anlattığı, ev sahibi ile yaşadığı olay:

“Kapıya dayanıp onu sık sık rahatsız ediyordu ev sahibi. Evden çıkmasını istiyordu. Olay günü de kapıya dayanmıştı. Kavga kaçınılmaz bir hale gelince, Dağlarca şöyle düşünmüştü eski bir asker olarak: Karşısındaki, kendinden gençti; öyleyse bir an önce bitirmeliydi kavgayı. Yine eski bir asker olarak, karşısındakini sindirmek, bunun için de uyarı atışları yapmak gerektiğini düşünmüştü.

“Eline aldığı keserle, üzerine yürüyen ev sahibinin bileğine vurmuştu ilk olarak. Kol saati parçalanmıştı adamın. Aldırmadığını görünce, ikinci uyarı vuruşunu bileğine yapmıştı. Ama adam saldırıyı sürdürünce, üçüncü vuruş omuz başına yapılmıştı. Kolu aşağıya sarkan adamın başını koltuğunun altına sıkıştırıp çevirmiş, keserle kafasına üç delik açmıştı Dağlarca. Bir üçgen oluşturan üç delik: Tık, tık ve tık!

“Bu ayrıntıyı anlatırken, askerlikten kalma beceriye anatomik bir bilginin eşlik ettiğini gösterircesine eklemişti: Delikler birer buçuk santimden daha derin olmamalıydı, beyin zarını yırtmamak için. Ev sahibi ancak bundan sonra, fışkıran kanı görünce kavgayı bırakmış ve kaçmıştı...”

Fazıl Hüsnü Dağlarca bu olay gazetelere yansıyınca ününün sıradan insanlar arasında da yayıldığını, karşılaştığı kişilerin "Eline sağlık" dediğini hatta taksicilerin kendisinden para almadığını da eklemiş.

Ergenekon 2. İddianamesi - Sözcük analizi

2009-03-25T22:28:00.009+02:00

2. iddaname'de en çok geçen kelimeler ve adetleri,
CHP (ek almadan) 367 kere geçiyor, ilginç...

Kelime,Adet
ali , 2841
mehmet , 2610
abi , 2229
kemal , 2105
şüpheli , 2073
türk , 1935
şener , 1857
telefon , 1841
tolon , 1691
eruygur , 1652
neriman , 1615
zaman , 1516
tuncay , 1515
türkiye , 1467
mustafa , 1328
terör , 1325
ergenekon , 1323
diğerleri
uğur , 1279
özkan , 1262
ankara , 1183
istanbul , 1089
cumhuriyet , 1026
ahmet , 1021
aydın , 992
balbay , 987
aygün , 920
sinan , 905
akp , 888
ulusal , 887
durmuş , 862
emin , 843
noyan , 839
erol , 821
siyasi , 743
devlet , 719
askeri , 718
levent , 704
küçük , 702
hurşit , 694
jandarma , 668
sivil , 651
atatürk , 626
paşam , 602
komutanım , 600
örgüt , 593
ilhan , 590
özoğlu , 575
veli , 574
örgütün , 573
komutanı , 548
hasan , 543
hüseyin , 542
emekli , 535
doğu , 534
örgütü , 522
genelkurmay , 515
çalikuşu , 499
ibrahim , 497
bülent , 490
emniyet , 484
çelebİ , 482
İlker , 480
perinçek , 480
çapan , 469
atilla , 458
yaşar , 455
örgütünün , 453
toplum , 452
ersöz , 451
medya , 451
özcan , 421
selçuk , 421
paşa , 415
pkk , 415
özbek , 411
tsk , 407
osman , 402
murat , 399
darbe , 395
büyükçelebi , 380
ümit , 376
chp , 367
çömez , 357
gürbüz , 354
İstihbarat , 354
allah , 317
ordu , 305
serdar , 270

İlk iddianame'nin sözcük analizi
İkinci iddianame'nin tamamı

Soner Yalçın'a bir Osmanlı tokadı daha

2009-03-17T22:23:00.009+02:00

Soner Yalçın'a Hakan Erdem'den sonra bir Osmanlı tokadı daha indi. Soner Yalçın'ın 15 Mart 2009 tarihli “Bu aileyi tanımayan bu ülkeyi anlayamaz” başlıklı yazısında 2000 yılında ölmüş Necmettin Hilav için aslı olmayan bazı bilgilere yer verince, merhumun dostları Sahaf Emin Nedret İşli ve Sahaf Lütfü Seymen'in salvolarına hedef oldu. Aşağıda Soner Yalçın'a hitaben yazılmış mektupları bulacaksınız. Malum, Soner Yalçın'ın kendisine yazılmış düzeltme/tekzip mektuplarını yayınlama alışkanlığı yok. (Hatırlayınız: Çankaya Köşkü’nün arazisi)

Sayın Soner Yalçın,

Sahaf Emin Nedret İşli

Hürriyet gazetesinde yayımlanan 15 Mart 2009 tarihli “Bu aileyi tanımayan bu ülkeyi anlayamaz” başlıklı yazınızı okudum. Necmettin Hilav ve Selahattin Hilav’ı yakından tanımış bir kişi olarak yazınızda kaleme aldığınız bir takım bilgilerin gerçekle ilgisi olmadığını gördüm ve üzüldüm. Yazınızın başlangıcında yer alan Necmettin Bey’le ilgili bilgiler tamamen hayal mahsulüdür. Necmettin Hilav hayatının hiçbir döneminde sizin söylediğiniz gibi “İslamcı Münevver” olmadı. Necmettin Bey eski kitap düşkünü, İslam tarih ve felsefesine meraklı, batı ve doğu kültürlerini derinlemesine inceleyen, ana kaynaklarından araştıran büyük bir entelektüeldi. Gümüş sikke koleksiyonu yapar, hat toplar, kıymetli ve nadir kitaplar biriktirirdi. Sosyal hayatı ve yaşantısı itibariyle siyaset, şeriat, tarikat gibi konulara hiçbir zaman katılmamıştı. Osmanlıca ve Osmanlı kültürünü pek çok akademisyenden ve ilahiyatçıdan daha iyi bilirdi. Pek çok kişi karşılaştığı bir zorluğu ona danışarak çözerdi. Necmettin Bey’in son yıllarında çevresinde bulunanlardan biri olarak bırakın tarikatı kendisi beynamazdı, yani namaz kılmazdı.

Hele şu yazdığınız, “Cami avlusunu dolduran 40-50 kişinin çoğu 66 yaşında hayata gözlerini kapayan Necmettin Hilav’ın kitaba-okumaya meraklı, temiz beyaz sakallı İslamcı arkadaşları” cümlesi takkemizi başımızdan uçurttu. (Cenazeye katılanlardan biri olarak “İslamcı arkadaşları”ndanım ya!)

Soner Bey, Ben Necmettin Hilav’ın arkasından yazı kaleme alan insanlardan biriyim. Sizin zaman zaman uğradığınız Simurg Kitapevi’nin çıkardığı kitabiyat dergisi Simurg’un 2. sayısında “Bir bilgin göçtü: Salih Necmeddin Hilav (1925 – 2000)” başlıklı bir yazım var. Sanki cenazeye katılanların böyle bir iftiraya uğrayacaklarını biliyormuşcasına, [1] numaralı dipnotunda cenazeye katılanların çoğunu isim isim yazdım. Size cenazeye katılanların çoğunu öğrenebilmeniz için notu aynen alıntılıyorum. “Tarihe bir not düşmek gayesiyle Sahrayıcedit Camii avlusunda görebildiğimiz kişiler: Selahattin Hilav, Sema Rifat - Mehmet Rifat, Leyla Sönmezocak – Rahmi Sönmezocak, Zeynep Talu, [ve ailesinden isimlerini bilemediğimiz kişiler] Lütfü Seymen, Ferda Anaoğul, Turgut Kut, Cüneyt Kut, İbrahim Manav, Ayşegül Manav, Eray Canberk, Fahri Aral, İ. Gündağ Kayaoğlu, Sabri Koz, Muhittin Salih Eren, Erol Üyepazarcı, Dr. Mustafa Duman, Bora Keskiner, Necdet Sakaoğlu, Ruhi Okuş, Ahmet Şenel, Hamdi Can Tuncer, Ziya Başak, Mehmet Uzun [Baboğlu], Rasim Yüksel, Erol Şadi Erdinç, Mehmet Alkan, Hilmi Merttürkmen, Yücel Demirel, Çetin Tükek, Nezih Uzel, Turgut Akpınar, Rıza Kalkan, Fulya (?), Lütfü Bayer, Asuman Bektaş, Ulufer Cündübeyoğlu, Ayten [Hanım]”

Sizce bu kişilerden hangisi “temiz beyaz sakallı İslamcı”…

Necmettin Hilav hiçbir zaman “İslami bir hayat tarzını benimsemedi. Cumaya bile gitmezdi. Klasik batı müziğini çok sever, org ve keman çalar, Latince metin okur ve açıklardı. Bu özelliğinden kalkınarak bir de aslında “levantendi” deseydiniz ya!

Ayrıca Mehmed Mihri Hilav’ın yazdığı eserleri belirtirken de her iki eserin künyesini eksik ve yanlış veriyorsunuz. Birincisi önemsiz bir eksiklik “Ahlak Yükseliş Kaynağı ve Mutluluk Ocağı” künyesi “Ocağıdır” olmalıdır.

İkinci eserin künyesi ise tamamen uydurma “Bir Fuzuli’nin Divanı” diyorsunuz. Ben size bu eserin akademik ölçülerde tam künyesini yazıyorum, ayrıca isterseniz kitabın kendisinden bir tane de hediye gönderebilirim. Bakınız künye şu: “Avukat Mehmed Mihri, Ulu Türk Ulusunun Şanlı Şairi Fuzuli Divanından. 1. Kitap, İstanbul, Aydınlık Basımevi, 1937.”

Tabii bu künye Mihri Bey hakkında söylenen “Kürdçü” tanımına pek uymuyor “Ulu Türk Ulusu” falan… Ya da “Türkiye’nin bölünmez bütünlüğüne inandı” söyleminin belgesi oluyor.

Orhan Şaik Gökyay hocamız pek çok kez “Bilmediğini de bilmez, bilseydi sorardı” derdi. Siz Türk sahaflık tarihinin en önemli insanlarından biri hakkında yazı yazıyorsunuz ve kendisini bilen, tanıyan bir sahaftan yardım almıyorsunuz. Sahaf Lütfü, Sahaf Asuman Hanım, Muhittin Salih Eren, veya ben gibilere soraydınız bütün bunları size belgeleri ile takdim ederdik.

Yazımı büyük bir bilgine duyulan saygı ve sevginin tezahürü, hassasiyeti olarak okumanızı diler, yazı hayatınızın başarılarla sürmesini dilerim.

BİLMİYORSAN SOR KARDEŞİM

Lütfü Seymen / Sahaf

Bizde gazetecilik sözüm ona ‘araştırmacı gazetecilik’ sansasyonel bir başlık attığında, altını neyle doldurursan doldur, beslersen besle işe yarıyor, satıyor. Kendisine araştırmacı gazeteci titrini yapıştırmış hemen herkesin TV programlarında ve yazılı basında yaptığı ölülerin-dirilerin üzerinden bir takım hikayeler anlatmak.

15 Mart 2009 tarihli Hürriyet gazetesinde Soner Yalçın’ın ‘Bu aileyi tanımayan bu ülkeyi anlatamaz’ başlıklı yazısı da buna bir örnek.

Baba Mihri Beyoğulları, Selahattin ve Necmettin Hilav, kızkardeş Lâmia (Kadıköy Kız Lisesi Müdiresi), Süheyla, en küçük kardeş Leyla Hilav (Sönmezocak), gelinler Alev Cem ve Çiğdem Talu’dan sözeden bir yazı. Ailenin Kürt kökenli oluşu Selahattin ağabeyin Türkiye’de Marksizme çeviri ve telifleriyle büyük katkılar yapmış oluşu, Necmettin ağabeyin üç-beş dil bilen yüksek mühendisliği, Selahattin ağabeyin Alev hanım ve Çiğdem Talu’yla evliliği, kızları Zeynep, yine Necmettin ağabeyin müzmin bekârlığı, Leyla Hanımın Rahmi Sönmezocak’la evli oluşu üzerinden bir haber yazı. Amaç Türkiye’nin mozaik olduğunu ispatlamak.

Necmettin Hilav’ı 1993 senesinden beri tanırım, Selahattin ağabeyi kardeşinin cenazesinde tanıdım. Öncesinde, çevirdiği ve yazdığı her kitaptan biliyordum zaten. Soner Beyin teslim ettiği gibi Marksizme bulaşmış herkesin tanısın tanımasın rahlesinden geçtiği birisidir. Çiğdem Hanımın şarkı sözleri oturaklıysa, Melih Kibar, Erol Evgin, Onno Tunç gibi şarkıcı ve şarkı sözü yazarlarını etkilediyse bunu bir dönem Selahattin ağabeyle evli oluşuna borçludur. Yerlilik konusunda ise ona borçlu olmayan solcu yok gibidir.

Soner Yalçın’ın yazısında takıldığım noktalardan birisi; Necmettin ağabeyin kitap okumaya meraklı İslamcı arkadaşları tarafından gömüldüğü ve kendisinin de İslamcı bir münevver olduğu yolundaki cümleler. Soner Yalçın arkadaşı olduğu İbrahim Yılmaz’ın Simurg adlı dergisinde yayınlanan Nedret İşli’nin yazısına baksa cenaze törenine katılanların hiç de öyle olmadığını görecekti.

Necmettin Hilav’ın İslamcılığına gelince; bu tam uyduruk bir hikâye. Farsca, Arapca, Osmanlıca, Almanca, Fransızca, Latince ve İngilizce bildiği bir gerçek. İslam tarihini, kültürünü, felsefesini birincil kaynaklardan okuduğu da. Ahmet Emin’den, Dozzy’den ezbere parçalar okuduğuna, W.Durand’dan pasajlar anlattığına defalarca şahidim. Evliya Çelebi’den, Katip Çelebi’den söz ederken; sağ elini çenesine doğru sakal yapıp ‘bunu bizim Müslümanlar anlamaz’ dediğini de çok bilirim.

Bir kere Cuma’ya gitmemiş, bir ramazan oruç tutmamış birisine sırf yazıyı renklendirmek adına ‘İslamcı Münevver’ demek; Hilav ailesinin hem komünist ve Marksist, hem İslamcı, hem şarkıcı (gelin Çiğdem Talu), hem türkücü (damat Rahmi Sönmezocak) barındırdığını söylemekle Türkiye’nin portresini aile üzerinden yapıyormuş görünmek; ‘cami avlusunu dolduran 40-50 kişinin ‘çoğu Necmettin Hilav’ın kitap okumaya meraklı, temiz beyaz sakallı İslamcı arkadaşları’ diye tanımlamak arşınla ölçülecek bir şey değil, endazeye de sığmaz.
Ateist bilimadamı cenazede imamın arkasında duruyordu. Neden? Yazarımızın dediği gibi ‘hem doğulu hem batılı olmanın inceliğinden’ değil; tabutta yatanın ağabeyi oluşundandı. ‘Aydınlanmacı Batı felsefesinin zihni eğitiminden geçmiş bir doğulunun zerafeti onu yoğuran bir kültüre saygısı’ değil, ailenin en büyüğü oluş ve cenazeye sahip çıkıştı. Çünkü ölü hepimizden çok onların ölüsüydü.

‘Tek kusuru ağabeysinin tersine yazmayı sevmemesi’ değildi, yazamıyordu. Ayrıca okumaktan yazmaya fırsat ta bulamıyordu. O kendisini mürşit değil mürit gibi görüyordu. Mürşidi kitaplardı. Yazmak ayrı bir sanattır. Herkes yazamaz. ‘Söz uçar yazı kalır’ darbımeseli mollaya göre değildi. Ama onu yakından tanıyan herkesin ortak fikri ‘o yazmasa da olurdu’. Her birimiz ondan Doğuya bakmayı öğrendik. İslam’ın dinden ziyade kültürüyle, felsefesiyle, bilimiyle ilgili olan birisine bugünkü anlamıyla ‘İslamcı’ yaftasını yapıştırmak insaf ister. Onun cenazesinde saf tutanlar arasında ateist. Marksist, komünist, Kemalist bir sürü insan vardı. Aramızda temiz beyaz sakallı olan birisi hatırladığım kadarıyla yoktu, benimkilerde o tarihlerde kızıla çalıyordu.

Türkiye’nin aslında bir mozaik (!) olduğunu ispatlamaya çalışmak Necmettin Hilav’ın olmadığı bir insan gibi gösterilmesini gerektirmez diye düşünüyorum.

Alfred (Ahmed) Rüstem Bey

2009-03-13T19:22:00.022+02:00

...Çankaya Köşkü’ndeki bir yemek sırasında, henüz yemek bitmeden sigarasını yakması üzerine Mustafa Kemal tarafından uyarılınca sofrayı terketti ve Mustafa Kemal’i düelloya davet etti. Mustafa Kemal’in karşılığı “Frenkçe bir davranış, çocukça. Gidin ikaz edin” oldu...

Osmanlı Devleti’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne geçiş, bir süreçten çok bir kırılma, yokoluş ve yeniden doğuş olarak gösterilmek istenir, çünkü savaş kazanmak bir ülke idare edebileceğiniz anlamına gelmez, nitekim Churchill de II. Dünya Savaşı’nı kazanmış ama seçimleri kaybetmişti. Türkiye Cumhuriyeti kurulurken yeni bir elitin idareyi ele alabilmesi için eskiyle bağın koparılması devr-i sabık yaratılması yolu tercih edildi. Halide Edip Mustafa Kemal’e 'İzmir'i aldıktan sonra artık biraz dinlenirsiniz Paşam, çok yoruldunuz' dediğinde 'Dinlenmek mi? Yunanlılar’dan sonra birbirimizle kavga edeceğiz, birbirimizi yiyeceğiz' cevabını aldığında, kendisinin de 1939’a kadar yurtdışında sürgünde kalacağını az çok tahmin etmiş olsa gerektir.

Ankara’ya yola çıkan Heyet-i Temsiliye üyeleri 19 ve 20 Aralık geceleri Kayseri’de konaklar. Mustafa Kemal’in bir yanında Rauf Bey, diğer yanında Alfred Rüstem Bey (sakallı), 20 Aralık günü Kayseri’de

Cumhuriyet’in Cumhuriyet’ten yaşlı okulları hatta -yakın zamana kadar- uygulamada olan yasaları mevcutken, bu yeni yönetici elitin Osmanlı’dan kopuk olması mümkün müdür? 1926 İzmir Suikast’i Davası’ndan sonra Mustafa Kemal’in etrafında kala(bile)n iki üst düzey kişiden biri olan Fevzi (Çakmak) Paşa Osmanlı Devleti’nde işgal döneminde Genelkurmay Başkanlığı (o zamanki adı Erkan-ı Harbiye Reisliği) yapmış bir askerdi. Mustafa Kemal’in diğer sağ kolu İsmet (inönü) Paşa ise İttihat ve Terakki iktidarı döneminde Enver Paşa’nın ordudaki sadık ve yakın çalışma arkadaşlarından biriydi. Mustafa Kemal’in bizzat kendisi de son Osmanlı padişahı Vahideddin’in fahri yaveri idi.

Osmanlı ve Türkiye dokularını birbirine ilikleyen bir başka isim, Fevzi ve İsmet Paşa’lar gibi Cumhuriyet döneminde rolü olmamakla beraber, Sivas Kongresi, Heyet-i Temsiliye, Meclis-i Mebusan, TBMM gibi Milli Mücadele’nin önemli merhale ve kurumlarında rolü olan bir diplomat, Alfred Rüstem Bey’dir. Alfred Rüstem Bey, Osmanlı döneminde Washington Büyükelçiliği’nde bulunmuş bir hariciyecidir, bununla beraber özellikle Ermeni Tehciri konusunda Türkiye hariciyesinin bügün bile hala aşamadığı politik tavrı nedeniyle, Cumhuriyet dönemi dışişleri kadroları tarafından da rahmet ve saygıyla anılır.

Polonya asıllı Bilinsky ailesi 1854’te İstanbul’a yerleşir. Alfred Rüstem’in babası Osmanlı’da hariciye hizmetine girer, müslüman olur ve Nihad ismini alır. Görevli olarak bulunduğu Midilli’de 1862’de İngiliz (İngiliz istihbarat raporlarına göre ise İskoç-Ermeni asıllı) eşinden Alfred Rüstem dünyaya gelir.

Babası gibi hariciyeye girer, 1886’da görevli olarak Amerika’ya gönderilir. Washington elçilik ikinci katibi iken büyükelçilik görevlilerinin işlediği zimmet suçları ve suistimalleri rapor eder. Sonuç alınabilmesi için bu bilgileri İngiltere’de Daily Mail gazetesinde makale olarak yayınlatınca sonuç almakla birlikte, Osmanlı’nın küçük düşürülmesi merkezin hoşuna gitmez ve Alfred Rüstem Bey’i geri çağırır. 1903’te görevinden istifa edip Londra’ya gider, Mısır’da akrabaları bulunduğu için oradan İskenderiye’ye geçer. 1908’e kadar Mısır’da gazetecilik yapar, Meşrutiyet’in ilanı üzerine İstanbul’a döner ve tekrar hariciyeye girer. 1909’da bir yıllığına Washington’a gönderilir. Dönüşte Paris’te bir yolsuzluğu ortaya çıkarmakla görevlendirilir. Daha sonra Karadağ’a büyükelçi olarak atanır, 1912’de Balkan Savaşı çıkınca geri dönmek zorunda kalır. Dönüşte gönüllü er olarak Osmanlı ordusunda savaşa katılır. 1914’te Mısır’daki akrabalarının karşı çıkmalarına rağmen babası gibi müslüman olur, Ahmed ismini alır. Aynı yıl Washington’a tekrar, ancak bu kez büyükelçi olarak gönderilir.

Amerikan basınında tehcir ve Osmanlı aleyhine şiddetli yayınlar yapılmaktadır. Bunun üzerine kendisi de Evening Star gazetesine bir demeç verir:

"Savaş şartlarındaki Türkiye'de bazı gruplara karşı tedbir alındığını inkâr etmem. Ancak tedbirin hedefi tüm Hıristiyanlar değil vatandaşlık bağıyla bağlı oldukları devletin yüzüne karşı onun düşmanlarıyla işbirliği yaptıklarını söylemekten çekinmeyen Ermeniler’dir. Bu tedbirleri almak Osmanlı devletinin hakkı ve görevidir. Rusya memleketlerinin özgürlüğü için savaşan Cezayirlileri mağaralara doldurup dumanla boğarken Amerika neredeydi? Ya da komün dayanışması yüzünden bunu alkışlayan Fransa! Hint isyanı karşısında İngiltere ne yaptı? Bizzat Amerika'da Hıristiyan zenciler hangi muameleye maruz ve Filipinler'deki Water Cure işkenceleri Washington'ın bilgisi dışında mı yapıldı..."

“... Bir varsayım olarak diyelim ki, ABD’yi işgal etmek için Japonların zencilerle gizli ittifaka girdikleri ortaya çıkmıştır. Acaba bu olaydan sonra zencilerin kaç tanesi sağ kalabilecektir ki, dünyaya burada neler olup bittiğini anlatabilsin?”

Dönemin ABD başkanı Wilson’ın açıklama ve düzeltme isteği üzerine verdiği yanıtta kendisini tutamayarak ABD’nin Yunanistan’a gemi satmasının adil olmadığından bahsetmesi, içişlerine müdahale olarak algılandı ve persona non grata (istenmeyen kişi) ilan edildi. Dönerken İstanbul’a çektiği telgrafta şöyle diyordu: “25 Ekim’de İstanbul’da olacağım. Şayet o tarihe kadar benden bir haber alınmazsa, akıbetimi araştırınız.”

Washington yönetimini asıl kızdıran ise Amerika ve İngiltere, Osmanlı’ya karşı harekete geçmeleri durumunda karşılarında Hint Müslümanları dahil olmak üzere tüm Müslümanları bulacakları tehdidini savurması oldu (Ne var ki dönemin Osmanlı padişahı ve halife V. Mehmet Reşad’ın İngilizler’e karşı ilan ettiği cihad-ı ekber’in işe yaramadığı, Mezopotamya, Gelibolu, Filistin, Mısır ve Doğu Afrika’da savaşan İngiliz ordusunda Hintliler’in bulunmasından ya da Araplar’ın İngilizler’le işbirliği yapmasından anlaşılıyor). Şimşekleri üzerine çekmesinin bir diğer bir sebebi ise I.Dünya Savaşı başladıktan sonra Almanlar’a çok yakın durmasıydı, hatta Almanya'nın Washington Büyükelçisi Kont Bernstorff’a borazanlık yapmakla itham edildi.

Mondros Mütarekesi’nden sonra Avrupa gazetelerinde Osmanlı lehine yazılar yayınlattı. Mustafa Kemal’le tanıştıktan sonra onunla birlikte hareket etmeye karar verdi. Sivas Kongresi’ne katıldı, Heyet-i Temsiliye’ye istişari (danışman) üye yapıldı. Mustafa Kemal 27 Aralık 1919’da 13 arabalık bir konvoyla Sivas’tan Ankara’ya vardığında Yaver Cevad Abbas ve Rauf Bey’le birlikte arabada bulunan dördüncü kişiydi. İstanbul’da toplanan son Meclis-i Mebusan’ına Ankara milletvekili olarak katıldı. İngiltere, Fransa ve İtalya’dan oluşan İtilaf Devletleri, 16 Mart 1920’de fiili işgal altında bulunan İstanbul’u resmen işgal ettiklerinde, İngilizler muhalifleri tutuklamak için harekete geçince, işgal konusunda mütereddid olan İtalyan yetkililer Alfred Rüstem Bey’i, hariciye nazırı Ahmet Muhtar ve İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin merkez komitesi üyelerinden Memduh Şevket’le birlikte gizlice Antalya’ya götürdü. Oradan Ankara'ya geçti. Oluşacak Ankara Hükümeti’nde Mustafa Kemal’in hariciye vekili (dışişleri bakanı) namzetiydi. Mütareke zamanında oluşturulan Divan-ı Harb-i Örfi mahkemesine Damat Ferit hükümeti döneminde başkan olan Nemrut Mustafa tarafından 24 Mayıs 1920’de ölüme mahkum edilen 7 kişi arasında bulunuyordu.İdama mahkum edilen diğer kişiler, Mustafa Kemal, Bekir Sami Bey, Ali Fuat (Cebesoy), Kara Vasıf, Halide Edip ve eşi Dr. Adnan (Adıvar) idi.

Sivas Kongresi’inde, Mustafa Kemal (Sivas Kongre ve Heyet-i Temsiliye Başkanı)'in solunda Şeyh Hacı Fevzi (Erzincan Nakşibendi şeyhi, Heyet-i Temsiliye üyesiydiyse de Sivas Kongresi'nden sonra memleketi Erzincan'a döndü, daha sonra birinci TBMM'ye Erzincan milletvekili olarak katıldı), Hüseyin Rauf (Orbay, Hamidiye kahramanı, Bahriye Nazırı olarak Mondros'u imzaladı. Sivas Kongre Başkan yardımcısı, Heyet-i Temsiliye üyesi, son Osmanlı Mebusan'ına katıldı, İstanbul'da tutuklandı İngilizler tarafından Malta'ya sürüldü, 1921'de Ankara'ya dönüşünde başvekillik yaptı. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kurucularındandı, İzmir Suikast'inde yargılandı, 10 yıla mahkum oldu).

Sağındakiler, Kadı Hasbi Efendi (MK Samsun'a çıktığında Sivas Vali Vekili idi, görevini Sivas Kongresi sırasında da görev yapan Reşit Paşa'ya devretti), Bekir Sami (Kunduh, Eski Beyrut valisi, Sivas Kongre Başkan yardımcısı, Heyet-i Temsiliye üyesi, son Osmanlı Mebusan'ına katıldı, kapatılmasından sonra Ankara'ya dönüp ilk dışişleri bakanı oldu, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kurucularından, İzmir Suikast'inde yargılandı, beraat etti), Ahmet (Alfred) Rüstem Efendi (Polonya asıllı, Osmanlı döneminde Washington Büyükelçisi, İstişari Heyet-i Temsiliye üyesi), Hüsrev Sami (Kızıldoğan. Eskişehir delegesi, askerlikten ayrılma, Heyet-i Temsiliye üyesi), Mazhar Müfit Bey (Hakkari delegesi, eski mutasarrıf, Heyet-i Temsiliye üyesi)

Sivas Kongresi devam ederken Mustafa Kemal’le temas kurması için General Harbord başkanlığında Amerika’dan gönderilen bir heyetle, müzakarelerin içinde bulunmasına rağmen, tercümanlığı Robert Kolej öğretmeni Hüseyin Bey yapar, gelen heyet ABD’de yarattığı fırtınaları hatırlamaktadır. ABD’den gelen heyetin amacı Ermeniler’in Anadolu’daki durumunu, olası bir Ermenistan mandasının yerinde olup olmadığını incelemek kadar Anadolu’dan yapılan ağabeylik çağrılarının samimiyetini anlamaktır.

Ahmet Rüstem bey, Ermeni Soykırımı suçlamalarına karşı 1918'de Almanya’da Fransızca olarak yayınladığı ‘Cihan Harbi ve Türk Ermeni Meselesi’ adlı kitabının önsözünden bir pasajda şöyle diyordu: “ ...bu ülkenin ve Türk halkının onurunu korumak için iki kez düelloda bile dövüştüm ve Türk-Yunan savaşına gönüllü olarak katıldım.”

Dikbaşlılığı, düello merakı ve İngiliz İstihbarat raporlarına göre morfin bağımlısı olması, Mustafa Kemal’in yanında barınmasına da izin vermedi. Çankaya Köşkü’ndeki bir yemek sırasında, henüz yemek bitmeden sigarasını yakması üzerine Mustafa Kemal tarafından uyarılınca sofrayı terketti ve Mustafa Kemal’i düelloya davet etti. Mustafa Kemal’in karşılığı “Frenkçe bir davranış, çocukça. Gidin ikaz edin” oldu. İkaz edildi sakinleştirildi fakat artık Ankara’da barınamayacağı açıktı. Milletvekilliğinden ayrıldı, mücadeleye Avrupa gazetelerine Ankara Hükümeti’ni tanıtan yazılar yollamak suretiyle destek verdi. Mustafa Kemal kendisine 150 lira maaş bağlattı, 1935’te ölene dek bu maaştan başka bir geliri olmadı.

Okumalar:
Avni Özgürel, 2001 ve 2004’te Radikal’de yayınlanan yazıları
Ayşe Hür, Radikal’de yayınlanan yazı dizisi, Mustafa Kemal ve Muhalifleri
Taha Akyol, Ama Hangi Atatürk
Prof.Dr.Salahi R. Sonyel, Kurtuluş Savaşı günlerinde İngiliz İstihbarat Servisi’nin Türkiye’deki Eylemleri
Bülent Özdemir, İngiliz İstihbarat Raporlarında Fişlenen Türkiye
Cengiz Sunay, Son Karar Misak-ı Milli
Kazım Karabekir, İstiklal Harbimiz

FAX, TAXI & SEX - Adnan Algın

2009-03-13T10:12:00.005+02:00

Enginarın cinsel performansı artırdığını biliyor muydunuz? Bilmiyor muydunuz? O halde, bir "redaktör"ün her tür metne performans artırıcı bir etki yaptığını da bilmiyorsunuz!

Bu kitap, reklam sektörünün "arka bahçesi"nde arkasını hayata ve sektöre dönmeyen , "kötü adam"lığı gönüllü (Mrk. Gönüllü Kulluk Üzerine Söylev, Etienne de la Boetie) kabullenmiş bir mesleğin temsilcisinden; "reklam dünyası"na , işi "iletişim" olan kişi, kurum ve kuruluşların Türkçeyi "Türkilizce"ye döndürme, Türkçenin defterini dürme sorumsuzluğunda aymazlığında serpilen "pop"üler snobizmin tanrılarının doymak bilmeyen iştahlarına mütevazı bir "duruş"tur. Belki de, "esas duruş"tur.

Ballı çiğköfteden, çilekli bamyadan, tiksinmeyenler ve kendisiyle yüzleşmekten korkmayanlar için... Talan edilmiş ömrümüzün "dil"ine bir "redaktrö"ün meraklı gözünden tanıklık etmek isteyenlere biçilmiş içli bir kaftan...

TÜBİTAK, kendi dergisi, Bilim ve Teknik'i sansürledi

2009-03-09T22:59:00.020+02:00

Bir haftadır gazete bayilerinde fellik fellik TÜBİTAK Bilim ve Teknik dergisini arıyorum. Daha önce de birkaç gün geciktiği olmuştu ama bir bayide "artık çıkmayacakmış galiba abi" cevabı alınca "yok deve" demiştim kendi kendime. Bugün dergiyi aldım.

Solda sansürlenen Bilim ve Teknik, sağda bayiye ulaşan (B)İlim ve Teknik
Biraz önce Google'dan sayfama "bilim teknik e sansür" araması düşünce aynı aramayı yaptım ve TÜBİTAK'ın, kendi dergisi, Bilim ve Teknik'i sansürlediği haberine ulaştım. Mart 2009 sayısından Darwin'le ilgili 15 sayfa çıkartılmış. Derginin ilk hali imha edilip yeniden baskıya girildiği için bayiye ulaşması gecikmiş.

Ulan develer, sorasım var, hadi bir bok yediniz yayını sansürlediniz, durumu son anda farkedecek kadar yöneticiliktenden de mi nasibinizi almadınız? Yediğiniz halt, bayideki çocuğun düşündüğü kadar varmış, bu dergi artık çıkmasa da olur!

Osmanlı'da Harf İnkılabı

2009-03-03T23:57:00.010+02:00

Kur’an’ın hükümlerini Mecelle adını verdiği kodekse dönüştürerek şeriatı bir hukuk sistemi haline getiren, aslen bu şekilde zamanı için ciddi bir reforma imza atmış olan Ahmed Cevdet Paşa (1822-1895) Osmanlı’da kullanılan Arap alfabesinin reforma tabi tutulması fikrini ilk dile getiren kişiydi.

Tanzimat’tan Cumhuriyet’e kadar geçen dönemde alfabe tartışmaları devam etti. Macid Paşa’nın Ermeni alfabesini kullanma veya Dr. İsmail Şükrü Bey’in yeni modern bir alfabe oluşturma fikirleri kabul görmedi. Orhun veya Uygur alfabesini kullanmayı önerenler de çıkmıştı. Falih Rıfkı, Hamdullah Suphi, Yakup Kadri, Mahmut Esat Bozkurt, Şükrü Saraçoğlu, Ahmed Cevad Emre gibi isimler ise Latin harflerinin kabul edilmesi düşüncesindeydiler.

Osmanlı'nın Harf Inkılabı: Huruf-ı Munfasıla, Yeni Yazı, 1912
Münif Paşa (1830 – 1910) 1862 yılında dönemin aydınlarının bir araya geldiği Cemiyet-i İlmiye-i Osmaniye’de yaptığı bir konuşmada, Arap harflerinin Türkçe’nin grameri için yetersiz olmasından dolayı yeni işaretler kullanmayı ya da Arap harflerini birbirinden ayrı yazmayı önermişti. Harflerin ayrı yazılması anlamına gelen “huruf-ı munfasıla” Milaslı Dr.İsmail Hakkı Bey’in (1870-1939) öncülüğünü yaptığı Islah-ı Huruf Cemiyeti (harflerin iyileştirilmesi için çalışan bir topluluk) tarafından benimsendi ve çıkardıkları Teceddüt (Yeni Yazı) gazetesinde duyuruldu (1912).

Huruf-ı Munfasıla düşüncesi ancak İkinci Meşrutiyet’ten sonra etkisini gösterebildi. Enver Paşa’nın küçük bir farkla (Tanin gazetesinde Ahmed Hikmet Müftüoğlu ve Celal Esad Erseven’in önerisini temel almıştı) bu fikri sahiplenmesiyle verdiği emir üzerine 1913’te Balkan Savaşı devam ederken, ordu içindeki yazışmalar yeni alfabe ile yapılmaya başlandı. Bu alfabe Hatt-ı Cedîd, Hatt-ı Enverî, Ordu Elifbası ve Alman Yazısı gibi isimlerle anıldı.

İsmet (İnönü) Bey, Harbiye Nazırı Enver Paşa’nın bu uygulamasına zamanlama açısından uygun olmadığı gerekçesiyle itiraz etti: “Paşam , yaptığınız büyük bir inkılaptır. Ancak memleketin genç zabitleri ihtiyat subayı olarak bulunuyorlar ve keşiftedirler. Harfler öyle tek tek yazılırsa keşif raporları çok gecikir. Oysa keşif raporlarının hemen ulaşması lazımdır. Bu bakımdan bu büyük eserinizi zaferden sonra tatbik etmek üzere şimdilik erteleseniz”

Mustafa Kemal de Enver Paşa’yı eleştirenler arasındaydı: “Peki, güzel! İyi bir niyet; fakat yarım iş, hem de zamansız. Harp zamanı harf zamanı değildir. Harp olurken harfle oynamak sırası mıdır? Ne yapmak için? Muharrerât ve muhaberatı teshil için mi? Bu şimdiki şekil, hem yazmayı, hem okumayı, hem de anlamayı bineanaleyh hem anlaşmayı eskisinden fazla geciktirir ve güçleştirir. Hız isteyen bir zamanda böyle yavaşlatıcı, zihinleri yorup şaşırtıcı bir teşebbüse geçmenin maddi, ameli ve milli ne faydası var? Sonra da madem ki başladın, cesaret et şunu tam yap, medeni bir şekil alsın. “

Enver Paşa, zamanın Maarif Nazırı (Eğitim Bakanı) Emrullah Efendi’nin “İlim emirle olmaz” yorumuna “Askerlikte verilen emir de geri alınmaz” karşılığını vermesine rağmen İsmet Bey’in etkisiyle yeni alfabenin kullanımını “zafer sonrası” na kadar erteledi.

Kaynak: OSMANLI DÖNEMİ ALFABE TARTIŞMALARI BAĞLAMINDA DR. İSMAİL HAKKI BEY VE ISLAH-I HURUF CEMİYETİ, Yusuf AKÇAY

NOT: NTV Tarih Dergisi’nin 2. sayısı, sayfa 57’de yer alan “1928’den önce Latin Alfabesi” yazısında 1804’te (124 yıl önce) Latin harfleriyle yazılmış çok hoş bir Türkçe aşk mektubu yer alıyor. Fakat Enver Paşa’nın yaptığı harf inkılabı için “huruf-ı mukattaa” tabiri kullanılmış, bu Kur’an’daki şifrelere verilen isim ("elif lam mim" gibi). Doğrusu yukardaki yazıda belirtilen “huruf-ı munfasıla” olmalıydı.

NTV Bilim Dergisi

2009-02-26T20:12:00.004+02:00

NTV yayınları, popüler tarih dergisinden sonra bir de popüler bilim dergisi çıkartıyor, NTV Bilim Dergisi. Genel yayın yönetmenliğini, yıllarını TÜBİTAK Bilim ve Teknik dergisine vermiş, mübarek insan Raşit Gürdilek yapıyor.

NTV Yayınları değişik bir kriz stratejisi güdüyor. Krizin adı duyulunca tensikat sopasını kullanan kurumlardan biri olmasına rağmen yayın üzerine yayın patlatıyor. Acaba diyorum 1929 Büyük Buhranı'ndan sonra eğlence sektörünün en çok kar eden sektör olması mı ilham verdi kendilerine?

İki resim arasındaki farkı bulun

2009-02-21T23:10:00.011+02:00

Sivas Kongresi, 4 Eylül - 11 Eylül 1919 tarihlerinde yapıldı. Erzurum Kongresi'nin bölgesel çapını ulusal boyuta taşıdı, manda tartışmalarına sahne oldu. Erzurum Kongresi'nde tespit edilen 9 kişilik Heyet-i Temsiliye, devamsızlıktan mütevellit 16 kişiye çıkartıldı. Katılanlar Sivas Kongresi Hatırası olarak aşağıdaki fotoğraflarla tespit edildi.

Mustafa Kemal (Sivas Kongre ve Heyet-i Temsiliye Başkanı)'in solunda Şeyh Hacı Fevzi (Erzincan Nakşibendi şeyhi, Heyet-i Temsiliye üyesiydiyse de Sivas Kongresi'nden sonra memleketi Erzincan'a döndü, daha sonra birinci TBMM'ye Erzincan milletvekili olarak katıldı), Hüseyin Rauf (Orbay, Hamidiye kahramanı, Bahriye Nazırı olarak Mondros'u imzaladı. Sivas Kongre Başkan yardımcısı, Heyet-i Temsiliye üyesi, son Osmanlı Mebusan'ına katıldı, İstanbul'da tutuklandı İngilizler tarafından Malta'ya sürüldü, 1921'de Ankara'ya dönüşünde başvekillik yaptı. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kurucularındandı, İzmir Suikast'inde yargılandı, 10 yıla mahkum oldu).

Sağındakiler, Kadı Hasbi Efendi (MK Samsun'a çıktığında Sivas Vali Vekili idi, görevini Sivas Kongresi sırasında da görev yapan Reşit Paşa'ya devretti), Bekir Sami (Kunduh, Eski Beyrut valisi, Sivas Kongre Başkan yardımcısı, Heyet-i Temsiliye üyesi, son Osmanlı Mebusan'ına katıldı, kapatılmasından sonra Ankara'ya dönüp ilk dışişleri bakanı oldu, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kurucularından, İzmir Suikast'inde yargılandı, beraat etti), Ahmet (Alfred) Rüstem Efendi (Polonya asıllı, Osmanlı döneminde Washington Büyükelçisi, İstişari Heyet-i Temsiliye üyesi), Hüsrev Sami (Kızıldoğan. Eskişehir delegesi, askerlikten ayrılma, Heyet-i Temsiliye üyesi), Mazhar Müfit Bey (Hakkari delegesi, eski mutasarrıf, Heyet-i Temsiliye üyesi)

Fark, ikinci resimde Kadı Hasbi Efendi bulunmuyor. Tamam, Bekir Sami de ellerini kavuşturmuş fakat bu 'fark'tan sayılmaz.

Fen(ni) Edebiyat eleştirisi

2009-02-20T21:18:00.015+02:00

Nurdan Hanım (*), "Rüzgar Çıktı" (**) tamam da, peki sonra ne oldu, ortalık şimdi neden süt liman? "Genç yetenek (***) Semih" gibi karta kaçmak da var işin sonunda. Birileri (****) Liberation'a kapak olurken, siz 41,5'tan 42 (*****) ma'şaallah. Telefonlara çıkmamakla, mail'lere yanıt vermemekle olmaz bu işler, atın kendinizi pencereden, pardon (!) bir de bu pencereden bakın, yanıtlar her (zaman) zaman tek kelimelik (******).

(*) Nurdan Beşergil, NB

(**) Rüzgar Çıktı, NB'nin 1996'da yayımlanan tek öykü kitabı.

(***) NB, Varlık Dergisi'nin öykü dalında Yaşar Nabi Nayır Gençlik ödülünü 1995 yılında Sema Kaygusuz ile paylaştı.

(****) Sema Kaygusuz'un Fransızca'ya çevrilen ilk romanı 'Yere Düşen Dualar' Fransız gazetesi Liberation'ın kitap dergisine kapak konusu oldu (bkz). Bilahare tebrik ederiz.

(*****) NB'nin yönettiği bir internet yayını mevcut: http://kirkiki.net/

(******) Rüzgar Çıktı'nın tanıtım yazısı: Sorunlar ne kadar karmaşık olursa olsun, çözümler hep çok basit; tek cümlelik, bazen tek kelimelik. Öykülerim, yanıtların bu yalınlığını fark edemeyenlere de, hazmedemeyenlere de, "Buyrun, bir de bu pencereden bakın, belki daha berrak görürsünüz" demeye çalışıyor sanırım.

150'likler

2009-02-19T20:06:00.003+02:00

Refik Halit KARAY (1888-1965)
Lozan Antlaşması'nda pazarlıklar sonucu 600 kişiden 150 kişiye indirilmiş bir sürgün listesi vardır. Milli Mücadele'ye muhalif kesim bu şekilde cezalandırılmıştır. Sürgün'e gönderilenler arasında Vahdettin'in maiyeti, Çerkes Ethem ve arkadaşları ile bazı gazeteciler de vardır. Mütareke döneminde Milli Mücadele'yi ciddiye almayan Refik Halit KARAY da bu listededir. 150'likler için 1938'de bir af kanunu çıkarılır. M.K.Atatürk'ün 150'likleri affetmesinin nedeninin Refik Halit olduğu söylenir. Kendisini tek başına affetmek istediği ancak Refik Halit reddettiği için herkesi affetiği rivayet olunur. Başka bir söylentiye göre , Refik Halit soyadı kanuna gıcık olduğu için, tersten okunduğunda da anlamı olan bir soyadı seçmiştir. Kendisi aslen Karay Türküdür.

Divânü Lûgat-it-Türk'ten parçalar

2009-02-17T20:18:00.006+02:00

15 Şubat 2009 Pazar akşamı, Habertürk'te Fatih Altaylı ve Murat Bardakçı'nın tarih sohbetleri yaptıkları Teketek programının konuğu Orhan Koloğlu idi. Türkler'in nasıl müslüman olduğunun konuşulduğu bir ara laf Divânü Lûgat-it-Türk 'e geldi. Orhan Koloğlu Divânü Lûgat-it-Türk 'ün Araplara Türkçe öğretmek için yazıldığını söyledi ve kitaptan bir kaç ilginç örnek verdi.

Hz.Hüseyin

2009-02-16T16:07:00.008+02:00

İslamiyet, Kureyş aristokrasisine karşı gelişen bir halk devrimidir. Kureyş seçkinleri 3. Halife Osman (580-656)'la birlikte iktidarı yeniden ele geçirir ancak Osman'ın sonu halk tarafından linç edilmek olur. Osman'dan sonraki halife olan Hz.Ali'nin bir suikast sonucu öldürülmesi üzerine Osman ile aynı kabileden olan Muaviye (602-680) hilafetini ilan eder ve Emevi hanedanını başlatır. Peygamber torunu Hz.Hüseyin'i Kerbela'da katlederek Müslüman dünyasında sonu gelmeyecek bir ayrılığı da başlatmış olur.

Hz.Hüseyin (626–680)

Devrimlerin içerden çürütülmesine başka bir örnek, önce bir Roma komutanı olarak hristiyanlığı yok etmeye çalışan Tarsus'lu Saul'ün (St.Paul) dışarıdan başaramayınca Petrus'a gidip hristiyan olduktan sonra Petrus'a rağmen sünneti ve domuz yasağını kaldırıp teslis (üçleme) inancının yerleşmesini sağlamasıdır.

Hz.Hüseyin'in kesik parmağı

Halk arasında Venk Kilisesi diye bilinen 9. yüzyıldan kalma tarihi Ermeni manastırı Surp Garabet Vank'ı Dersim’in Kızılbaş halkı için büyük öneme sahiptir. İmam Hüseyin’in yüzüğü takılı kesik parmağının altın bir kutu içinde bu manastırda saklandığı rivayet edilir. Rivayete göre Venk Kilisesinin keşişlerinden biri, Şam’a alışverişe gider. Kerbela’da şehid edilen, İmam Hüseyin’in başı mızrağa takılı olarak şehirde, Yezid’in askerlerince gezdirilirken, gördüklerinden dolayı teessüre kapılan keşiş, Emevi Hükümdarı Yezid’i, yüklü bir torba altın karşılığı, İmam Hüseyin’in mühürlü yüzüğünün bulunduğu kesik parmağını satın alarak Dersim’e gelir. Parmağı altın bir kutuya koyarak Venk Kilisesi’nde saklar. Kutunun bulunduğu oda, yöredeki Alevilerin ziyaretgâhı olur. Rivayete göre, kutu 1915 tehciri sırasında Seyit Rıza'ya teslim edilir. Seyit Rıza, 1937’de idam edildikten sonra eşyaları Ankara’ya götürülür. Dönemin gazetelerinde yayınlanan eşya listesine göre, Seyit Rıza ile birlikte Ankara’ya götürülenler arasında Şeyh Hasan Ocağına ait çok sayıda el yazma kitaplar, soy kütüğü (şecere), tarikat kütüğü (sülükname), fermanlar, hüccetler, beratlar, yol nizamnameleri, icazetnameler ve çeşitli belgeler vardır. Ancak, o günden sonra bir daha ne bu belgelerin, ne de İmam Hüseyin’in kesik parmağının akıbeti öğrenilememiştir.

...Ayşe Hür... Chronicle, 10

Hz.Hüseyin'in kabri

Hz.Hüseyin'in kesik başının defnedildiği türbe. Emeviye Cami, Şam

Kiliseden çevrilme Emeviye Cami, içinde 4 ayrı mezhebin (Hanefi, Şafi, Maliki, Hanbeli) ibadet ettiği 4 ayrı mihrap barındırıyor. İnsanlar bu camide sadece ibadet etmiyor aynı zamanda yaşıyorlar. Kerbela'da şehit edilen Hz.Hüseyin'in kabri, müslümanlarca Hz.İsa'nın dirildiğinde yeryüzüne ineceği yer olduğuna inanılan Ak Minare, Hz.Yahya'nın kabri ile ondan kaldığı rivayet olunan vaftiz kuyusu, Selahaddin Eyyubi'nin türbesi ve ilk Türk hava şehitlerinin (1914) mezarı da Emeviye Camii içinde. Bediüzzaman Said Nursi, ünlü Şam hutbesini (Hutbe-i Şamiye) 1911'de bu camide vermiş.

Sabah-atv grevi

2009-02-16T14:06:00.010+02:00

* Bu haber medyada yok: Sendikasızlaştırmaya grevli tepki

Sabah-atv çalışanları 12 Eylül 1980'den sonra ilk medya grevini başlattılar. Bianet'ten öğrendiğimize göre, insanca çalışma koşulları, sendikalaşma haklarını garanti altına almak, sendikalı oldukları için işten çıkarılan arkadaşlarıyla dayanışmak için greve çıkıldı. Grev güncesi için: Sabah-Atv-Grevi

Memlekette çeteler çözülüyor falan ama ben gibi “güya” okumuş, “güya” haklarını bilen plaza çalışanları daha sendikanın adını duyunca irkiliyoruz, bahsinin geçtiği yerden acilen arazi oluyoruz. 12 Eylül karabasanı üzerimizden kalkmadı hala, örgütlülük konusunda zihinsel felç hali devam ediyor. IBM çalışanlarının sendikalı oldukları için başlarına gelenleri biliyoruz, bilişim çalışanları için bir ümit oldular, farkındalık yarattılar. Sabah-atv çalışanları da medya çalışanları için ümit olsun dilerim.

Küba Füze Krizi

2009-02-14T21:19:00.004+02:00

İbrahim-2 Jüpiter Füzesi

1962 yılında dünya bir nükleer savaşın eşiğinden döner. Gözetleme yapan bir Amerikan U2 uçağı Küba üzerinde düşürülünce ada ABD tarafından ablukaya alınır. Kennedy ve Kruşçev arasındaki pazarlıkların sürdüğü saatler boyunca iki tarafın askeri yetkililerinden herhangi birinin insiyatif alıp savaşı başlatma ihitimali nedeniyle soğuk terler dökülür. Pazarlıkların uzamasının sebeplerinden biri iki ülke başkanı arasında henüz bir direk telefon hattı bulunmayışıdır.

Krizi sonlandıran anlaşmaya göre iki taraf karşılıklı olarak konuşlandırdıkları nükleer füzeleri geri çekeceklerdir. SSCB Küba’daki Ekim Füzelerini, ABD ise Türkiye’deki Jüpiter Füzelerini söker (yukarıdaki fotoğraf o füzelerden birine ait, ibo-2). Bu antlaşmadan Türkiye’nin haberi olmaz! Kriz ertesinde iki ülke başkanlarının arasında kırmızı telefon hattı çekilir.

Yirmi Kur’a Nafıa Askerleri - Ümit Bayazoğlu

2009-02-10T21:22:00.008+02:00

II. Dünya Savaşı’nda azınlıklara özel bir eza: Gizli Seferberlik

Topladılar aniden almadan fikrimizi,
Sirkeci’de "sevkiyat"ta bulduk kendimizi...

Her yaştan her baştan tüm azınlık erkekleri, II. Büyük Savaş sırasında potansiyel tehlike olarak algılanmış ve askerlik adı altında tecrit edilmişlerdi.

Rıfat N. Bali, “Yirmi Kur'a Nafıa Askerleri” (*) meselesini ilk kez 1998'de gündeme getirmişti. Sonra bu araştırmasını, Başbakanlık Arşivi'nden temin ettiği belgelerle geliştirerek 2004'te bir kez daha ortaya koydu. O tarihe kadar "Yirmi Kur'a" sadece bir askerlik terimi olarak bilinirken, Bali'nin çalışmalarından sonra aslında bu düzenlemenin, Yunanistan'ı işgal eden Nazi'lerin Türkiye'ye de saldırmalarının muhtemel olduğu günlerde, azınlıklara karşı alınmış bir önlem olduğu meydana çıktı. Kurtuluş Savaşı sırasında İstanbullu ve İzmirli azınlıkların işgalcileri destekleyen taşkınlıkları henüz hafızalardan silinmemişken bunun üstüne bir de Nazi tehditi çökmüştü.

Almanlar’ın işgal ettikleri Selanik’ten 45 bin Yahudi’yi temerküz kamplarına gönderdikleri haberi Türkiye’de azınlıklar ve bilhassa Yahudiler üzerinde bomba etkisi yaratmıştı. Naziler’in Yunanistan’dan sonra Türkiye’ye saldırmaları halinde ilk hedefin kendileri olacağını bildiklerinden birçok Yahudi tüccar işlerini tasfiye edip ülkeyi terk etmeye başlamıştı.

Artık “hiç güvenilmeyen” azınlıkları; ülkenin “iktisadi hayatından uzaklaştırmak, göçe zorlamak ve savaş halinde bunların casusluk faaliyetlerini engellemek” amacıyla gayrimüslim erkekler, 22 Nisan 1941’de silah altına alınıp, yol inşaatlarında çalıştırılmak üzere Nafıa Vekâleti (Bayındırlık Bakanlığı) emrine verilmişti.

Silah altına alınanların aileleriyle görüşmesi yasaktı. Çok gerekli hallerde ancak refakatçi eşliğinde ailelerinin yanına gönderileceklerdi. Sakat ya da kör olanlar hariç, hiçbir kişiye çürük raporu verilmeyecekti.Uygulama sırasında rüşvet vermeye yeltenenler şiddetle cezalandırılacaktı. Bu arada hükümet silah altına alınan askerlerin geride bıraktıkları ailelere maddi yardımda bulunacaktı. Bunun için sinema ve tiyatro biletlerine zam yapılacak ve bu zam yardım olarak asker ailelerine dağıtılacaktı.

Bu olay, normal hayatta asla bir araya gelemeyecek değişik sosyal sınıflara mensup, yaşı 20 ile 60 arası binlerce insanın (Yahudi, Ermeni, Rum) ortak bir kaderi paylaşmasına yol açtı. Milyonerden fukaraya, patronlardan memurlara, eğitimli kişilerden cahil işçilere, tüccarlardan kâtiplere, sağlığı müsait olmayanlar dahil hepsi aynı kaderi paylaştılar. Bunların içinde Birinci Dünya Savaşı'nda subay olarak görev yapmış gayrimüslimler de vardı ancak bu defa er olarak görev yapacaklardı. Mesela Çanakkale'de batarya komutanı olan Yitzhak Pardo 1941'de tekrar askere çağrıldığında çavuş olarak görev yapmıştı.

(*) 20 Kur'a: "Tanzimat sonrası askerlik işlerinde kullanılan bir usûl olup, bir yılın doğumluları arasında, ad çekilerek, adına K yazılı kağıt çeken çekilen asker"dir. (F.Develioğlu / Osmanlıca-Türkçe Sözlük)

KİTABIN KÜNYESİ:
Yirmi Kur’a Nafıa Askerleri
Rıfat N. Bali
Resimli, 369 sayfa
Kitapevi 2008

Dehşetli Zamanlar - Dilek Zaptçıoğlu

2009-02-05T18:50:00.008+02:00

“Dehşetli Zamanlar – Amok, Terör, Savaş”

Wolfgang Sofsky, 1952 doğumlu Alman bir sosyolog, felsefeci ve siyaset bilimci. Göttingen Üniversitesi'nde ders veriyor ve Almanya'nın, Habermas'tan sonra en önemli toplum bilimcisi olarak tanınıyor. "Terörün Düzeni - Toplama Kampı" adlı çalışmasıyla profesör olup adını da duyurdu. Bu kitapta Naziler'in "temerküz kampları" ilk kez bir sistem, düzen olarak incelendi. Sofsky bunun için Avrupa'daki birçok kampı geziyor, belgelerini buluyor, inceliyor, karşılaştırıyor ve bir "düzen"in ana hatlarını ortaya çıkartıyor.

"Şiddet Üzerine Kısa Bir İnceleme" (Traktat über die Gewalt, 1996) kitabının ardından ki çok ses getiriyor, 2002'de bu çevirdiğimiz "Dehşetli Zamanlar"ı (Zeiten des Schreckens – Amok Terror Krieg) yazıyor.

Kitapta, şiddetin insanın hep "kendi dışında konumlanan bir varlık" olmasından kaynaklandığını söylüyor. İnsan, ölümünü düşünebilen, bilen, kendisiyle arasına "mesafe" koyan, yani kendisini "dışardan bilen" bir varlık olduğu içindir ki diyor Sofsky, en radikal şiddeti uygulamaya kadirdir. Hayvanlardan farkı budur: "Anlamsız" şiddeti bunun için uygulayabilir.

Şiddetin antropolojisini yaparken, konunun çok derinine iniyor ve çok sarsıcı bir metin çıkartıyor ortaya (çevirirken yer yer çok "zorlandığım" bir metindi - banal betimlemelerden bahsetmiyorum, yarattığı "yoğunluk" yüzünden).

Terör, amok, savaş, paralı askerlerden mücahitlere, düzenli ordudan başıbozuklara, Bosna'dan Afrika'ya, tabii Nazilere, Yahudilere, Soykırım'a kadar uzanıyor konu yelpazesi.

Kitabın son bölümü, "Şiddetten Sonra"ya ayrılmış. "Unutuş", "hatırlama", "affetme", "özür dileme"... üzerine.

Bütün bunlar kitabı çok güncel ve Türkiye için özellikle ilginç kılıyor.

"Sofsky'nin tezi peki nedir?" diye soracak olursak:

Şiddet insan varoluşuna içkin ve hiçbir zaman tamamen ortadan kalkmayacak. Ama bu özelliğimizi irdeleyip bilincine varmalı ve onunla "mücadele" etmenin yollarını sürekli yeniden düşünmeliyiz. Sofsky'nin bizi kendi şiddetimizle çok akıllı ve duygulu bir edayla yüzleştirerek, onu yok saymadan aşmamızın ilk taşlarını döşediğini söyleyebilirim.

İkincisi: Sofsky, "unutuş"ta bir bilgelik, "abdallık" yattığına inanıyor. Eğer bize yapılan kötülükleri asla unutmasaydık, birlikte yaşayamazdık çünkü sürekli birbirimizden hesap sorar, intikam peşinde koşardık, diyor. Barış ve yok saymayan akıllı bir unutuş arasında bağ kuruyor. Affetme ve af dileme retoriklerine ise pek itibar etmiyor.

Son olarak, bu kitabı büyük bilgi ve öngörüsüyle Tanıl Bora'nın seçtiğini eklemek istiyorum.

KİTABIN KÜNYESİ:
Çeviren: Dilek Zaptçıoğlu
Yayın Yılı: 2009
270 sayfa
İthal Kağıt
13x19,5 cm
Karton Kapak
ISBN:9750506413
Dili: TÜRKÇE

Saroyan yine geldi - Ümit Bayazoğlu

2009-02-04T18:54:00.005+02:00

Bitlisli dünyaca meşhur hikâye yazarı William Saroyan 100 yaşında...

Saroyan’ın Türkiye ziyaretine Fikret Otyam’dan başka İstanbul’da çıkmakta olan cemaat gazetesi Marmara’nın başyazarı Bedros Zobyan da katılmış ve sanatçının bu resmini çekmişti. Zobyan daha sonra iltica ettiği Kanada’da yaşama veda etti.

William Saroyan, Bitlis’ten Amerika’ya göç etmiş Ermeni bir ailenin Amerika’da doğmuş ilk ferdiydi. 1908’de Kaliforniya-Fresno’da doğan Saroyan’ın çocukluğu üç kardeşiyle beraber bir yetimhanede geçti. Bu nedenle ciddi bir eğitim alamadı. 15 yaşındayken okulu terk etti. Geçimini zorlu işlerde çalışarak temin ederken bir yandan da hikâyeler yazmaya başladı. Ancak bunları kimse yayınlamıyordu. Yazmaktan neredeyse vazgeçmek üzereyken, açlıktan ölmek üzere olan genç bir yazarı anlattığı hikâyesi 1933’te “Story” dergisinde yayınlandı. Bu Saroyan için bir dönüm noktasıydı. 1934’ten itibaren hikâyeleri başka dergilerde de çıkmaya başladı. Yine bu yıl ilk kitabı olan “The Daring Young Man on the Flying Trapeze and Other Stories” adlı ilk kitabı basıldı ve o yılın en çok satan kitabı oldu.

Bundan sonra yazmaktan ve gezmekten başka hiçbir iş yapmadı. Bir süre Paris’te yaşadı. İçki ve kumar tutkusu yüzünden edebi kariyeri inişli-çıkışlı bir grafik gösterse de 50 yılı aşan başarılı ve üretken bir yazarlık hayatı oldu. 1939’da “The Time of Your Life” adlı oyunuyla Pulitzer Ödülü’ne layık görüldüyse de kendisi bu eserinin “diğerlerinden ne daha iyi ne daha kötü olduğunu” söyleyerek ödülü reddetti.

Saroyan hayatı boyunca 60’tan fazla hikâye, roman, oyun yazdı. Kendine akıcı, içten, yalın, coşkulu, konuşur gibi bir edebi tarz yaratmıştı, hatta bu tarz sonraları “Saroyanesque” olarak anılır oldu. Hikâyelerinin konusu daima “insan” oldu. Eserlerinde süslü benzetmelere, söz oyunlarına hiç rağbet etmedi.

Saroyan, klasik deyişle “hızlı yaşadı” ama erken ölmedi. Evlendi boşandı sonra aynı kadınla yine evlendi yine boşandı. Çok seyahat ediyordu. Bu arada ana yurdu, baba ocağı Anadolu’ya da geldi ve Bitlis’te atalarının izini sürdü. Ayrıca daha 1938’de Sovyet Ermenistanı’nı da ziyaret etmişti. Saroyan 1964 baharında Türkiye’ye geldi. Ona bu gezisinde Fikret Otyam eşlik etti. Birlikte Van’ı, Erzurum’u, Bitlis’i, Diyarbakır’ı, Muş’u dolaştılar. Sonra Otyam gezi sırasında çektiği fotoğrafları ve edindiği izlenimlerini Cumhuriyet gazetesinde yayınladı. Ara Güler de Saroyan’la 1974’te Amerika’da buluştu ve resimlerini çekti.

Aras tarafından yayınlanan “Amerika’dan Bitlis’e William Saroyan” kitabı, yazarın 100. yaşdönümü için hazırlanmış bir derleme. Kitapta Saroyan’ın Bitlis izlenimleri ve “Bitlis Oyunu”na yer verilmiş. Ayrıca Otyam’ın ve Ara Güler’in kaleme aldığı yazılar da kitapta yer alıyor. Otyam’ın ve Güler’in çok sayıda fotoğrafına da yer veren kitabı meraklılarına hararetle tavsiye ediyoruz.

KİTABIN KÜNYESİ:
Amerika’dan Bitlis’e William Saroyan
Derleme
Resimli, 271 sayfa
Aras Yayınları 2008

İpucu Beşlisi

2009-02-01T19:10:00.020+02:00

MFÖ için "Türkiye'nin müzikte ulaştığı son nokta" desek yanlış olmaz herhalde. 1960 ve büyük doğumlular Mazhar Alanson, Fuat Güner ve Özkan Uğur'un MFÖ öncesini hatırlarlar ama ben gibi 1970 ve sonrası kuşak (meraklısı dışında) İpucu Beşlisi'ni tanımaz mesela. 1976'da Mazhar, Fuat, Özkan'a Galip Boransu ve Ayhan Sicimoğlu'nun katılmasıyla oluşan grubun yaptıkları bir kaç İngilizce sözlü şarkı TRT'de bulmaca olarak sorulunca, isimleri İpucu Beşlisi olarak kalır.

İPUCU BEŞLİSİ, Ayhan Sicimoğlu, Mazhar Alanson, Özkan Uğur, Galip Boransu, Fuat Güner

İzzet Öz'ün grubun Heyecanlı şarkısı için çektiği klip , Türkiye'nin ilk klibi sayılıyor (http://www.youtube.com/watch?v=uPH7ipY17FE). MFÖ'nün "Deli Deli" (kulakları küpeli) ve "Peki Peki Anladık" (sen neymişsin be abi) şarkılarını Ayhan Sicimoğlu için yaptığı söyleniyor

Sufi
MFÖ'nün 1988'de Eurovision'a ikinci kez katıldığı Sufi şarkısını icra ederken Mazhar Alanson'un giydiği yeleğin üzerindeki işaret zamanın faizsiz bankacılık yapan bankası Faysal Finans'ın sembolüne çok benzediği ve sufi, sofu'yla karıştırıldığı için eleştiri almıştı.

Çintemani

Triskele

Family Finans

Bant yayın

2009-01-26T21:48:00.016+02:00

www.thegiant.org

obeygiant.com

OBEY lakaplı sokak sanatçısı Shepard Fairey'in yaptığı Obama portresi ABD'deki 2008 seçim kampanyasında sembol haline gelmişti (elinde el bombası tutan küçük kız resmi de bana bi ilham veriyor ama?). BANT dergisi 50. özel sayısı için taa Amerika'ya gitti, Shepard Fairey'i buldu ve Acun'un Adriana Lima'yı Türkiye'ye getirmesi kadar önemli olamasa da, vatana millete, Kemalist'lere, Atatürkçüler'e ve dahi Mustafa severlere büyük bir hizmet sundu:

bant.tv

Ben de adamın Wiki'sinden bunları buldum:

Turkish Pattern Red HPM on Paper

Ankara Stencil Collage on Paper

Kendi OBEY portrenizi yapmak için tıklayın